Burun Dolgusu

Burun dolgusu nedir?

Burun dolgusu, geçici bir dolgu maddesinin enjeksiyonla burnun seçili bölgelerine yerleştirilmesidir. Tıp dilinde "ameliyatsız rinoplasti" olarak da geçer; amaç, uygun görülen kişilerde burnun belirli alanlarına hacim ekleyerek görünümü ya da işlevi iyileştirmektir. Uygulanan bölgeler burun kökü ile alın arasındaki açı, burun sırtı, burun ile üst dudak arasındaki açı ve kolumelladır. Kolumella, iki burun deliğini birbirinden ayıran köprüdür.

Uygulamanın özü hacim eklemektir. Doku çıkarılmaz, kıkırdak ya da kemik yeniden biçimlendirilmez; değişen, eklenen hacmin burnun profilinde yarattığı görünümdür. Bu yüzden burun dolgusunun sizin için neyi yapıp neyi yapamayacağı tek bir soruya dayanır: Şikâyetiniz, bir noktaya hacim eklenerek değişebilecek türden mi?

Kullanılan malzeme konusunda tablo net. 30 çalışmayı ve toplam 9657 hastayı kapsayan bir derlemede uygulamaların büyük çoğunluğunda hyalüronik asit kullanıldığı, ikinci sırada ise bir başka dolgu maddesi olan kalsiyum hidroksiapatitin geldiği görülmüş. Önerilen yaklaşım, kalıcı olmayan dolguların özelliklerine göre seçilmesi ve küçük miktarlarla ilerlenmesidir; aşırı dolum, düzensizlik ve asimetriden kaçınmak için fazla değil, az düzeltme yönünde kalmak tavsiye edilir.

Enjeksiyonun hangi doku katmanına, ne miktarda ve hangi teknikle yapılacağı ise uygulamayı yapan hekimin sizi değerlendirerek vereceği kararlardır. Burun anatomisini ayrıntılı bilmek ve gelişmekte olan bir sorunu erken fark etmek, iyi sonuç almanın ve komplikasyon riskini azaltmanın koşulları arasında sayılır.

KAYNAKPMID 38876955PMID 27680521PMID 38862661

"Ameliyatsız burun estetiği" ne demek?

"Ameliyatsız burun estetiği" aslında bir arama terimidir; tıptaki karşılığı burun dolgusudur. Adındaki "estetik" sözcüğü, cerrahi burun estetiğiyle (rinoplasti) aynı işin ameliyatsız yapıldığı izlenimini verebilir. Oysa öyle değildir: rinoplastide kıkırdak ve kemik yapısı değiştirilir, dolguda ise yalnızca hacim eklenir. Adları benzese de iki uygulama aynı işi yapmaz.

Araştırmalar da bu farkı açıkça ortaya koyuyor. Bu konudaki çalışmaları bir araya getiren bir derlemede dolgu, burun şeklinin düzeltilmesinde geleneksel büyütme (augmentasyon) rinoplastisine geçici bir alternatif olarak tanımlanıyor ve geçici bir sonuç isteyenler ya da genel anesteziden kaçınmak isteyenler için bir seçenek olarak görülüyor. Burada karşılaştırılan, burnu büyüten, yani yine hacim ekleyen cerrahidir; dolgu, burnu küçülten cerrahinin karşılığı değildir.

Dolgudan sonra cerrahiye geçenler de olur. Tek bir cerrahın 162 hastalık serisinde hastaların 8'i sonradan cerrahi rinoplastiye geçmiş; başlıca nedenin, hastaların kalıcı bir sonuca hazır hissetmesi olduğu bildirilmiş. Bu tek bir uygulayıcının verisidir ve genellenemez; yine de dolgunun kalıcı bir çözüm değil, geçici bir seçenek olarak görüldüğünü gösterir.

Resmî düzenlemeler açısından da bir ayrıntı var. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), burnu dolguların onaylanmamış kullanım alanları arasında sayar; yani ABD'de burna yapılan dolgu enjeksiyonları endikasyon dışı (onaylı kullanım alanı dışında) bir kullanımdır. Klinikte ürün değerlendirmesinde FDA onayı tek başına ölçüt değildir; ürünün CE uygunluğu, Türkiye'deki kayıt ve uygunluk durumu ve üreticinin belirlediği kullanım amacı esas alınır. Bu bilgi yalnızca kapsamı gösterir; tek başına ne bir güvenlik belgesi ne de bir yasak anlamına gelir.

İLGİLİHyalüronik asit nedir?

KAYNAKPMID 32590640PMID 37169410PMID 41907165FDA

Burun kemeri: gizlenebilir, alınamaz

Burun sırtındaki kemer, burun dolgusu için en sık başvurulan nedenlerden biridir. Tek bir hekimin 5000 uygulamalık serisinde en sık neden burun kemeri olarak bildirilmiş ve uygulamaların yüzde 44'ünü oluşturmuş. Kemer, burna yandan bakıldığında burun sırtında öne doğru çıkıntı yapan bölümdür; kemik ve kıkırdaktan oluşur.

Dolgu kemeri almaz. Yapılan, kemerin üstündeki ve altındaki bölgelere hacim ekleyerek burun sırtı çizgisini düzleştirmektir. Kemer yerinde durur; çevresindeki çukurluklar doldurulduğu için profil daha düz görünür. Bu bir kamuflajdır: kemeri oluşturan kemik ve kıkırdak aynı kalır.

Pratikte bu şu anlama gelir: profil çizgisi düzleşirken burna hacim eklenir, burundan hacim eksilmez. Kemerin görünümünü azaltmak ile burnu küçültmek aynı şey değildir; ikincisi dolguyla yapılamaz. Kemerin büyüklüğü, burun sırtının genel yapısı ve sizin beklentiniz birlikte değerlendirilmeden verilen bir kararda, beklenti ile sonucun birbirinden uzaklaşma riski vardır.

Burun sırtı, risk açısından da dikkat gerektiren bir bölgedir. Burun dolgusundan sonra görme kaybı gelişen olguları derleyen bir incelemede, enjeksiyon bölgesi bilinen olgular arasında en sık bölge burun köprüsü ya da burun sırtı olmuştur.

KAYNAKPMID 32097303PMID 37169410PMID 42660550

Burun ucu, kolumella ve burun kökü

Burun ucu, dolgunun ikinci ana hedefidir. Yeterince öne çıkmayan ya da yeterince yukarı dönmemiş görünen burun ucu dolguyla desteklenebilir. Kolumella ve burun ile üst dudak arasındaki açı da dolgu uygulanan bölgeler arasındadır.

Üçüncü hedef burun köküdür (radix), yani iki göz arasında burnun başladığı çukur. Burun kökü ile alın arasındaki açı da dolgu uygulanan bölgeler arasında yer alır. Burun kökü göz çevresine komşudur; bu yüzden bu bölgenin damar yapısı ayrıca önem taşır.

Burun ucunun damar yapısı da ayrı bir dikkat ister. 40 kadavra üzerinde yapılan bir anatomi çalışması, burnun alt kısmı zengin bir kan akımına sahip olsa da dolgudan sonra burun ucunda nekroz (doku ölümü) görülmeye devam ettiğine dikkat çekiyor. Çalışmada, burnun alt kısmını besleyen damarların sekiz rakamı gibi birbirine bağlanan iki halka oluşturduğu görülmüş: üstteki halka burun ucunu ve burun kanatlarını çevreler, alttaki halka ise üst dudağın damar ağıdır ve araştırmacılara göre daha önemlidir.

Klinik veriler de aynı yöne işaret ediyor. Tek bir hekimin on yıllık döneme yayılan 2488 uygulamalık serisinde istenmeyen olay oranının en yüksek olduğu bölgeler burun ucu ve burun yan duvarı olarak bildirilmiş. Bu tek bir uygulayıcının verisidir; yine de burun ucunun basit bir hacim meselesi olmadığını gösterir.

KAYNAKPMID 37169410PMID 38876955PMID 35994353PMID 33270519

Estetik burun ameliyatı sonrası düzensizlikler

Dolgu, daha önce estetik burun ameliyatı olmuş kişilerde kalan düzensizlikleri gizlemek için de kullanılır. Bu konudaki çalışmaları bir araya getiren bir derlemede en sık kullanılan dolgu hyalüronik asit olmuş; en sık neden ise burnun orta üçte birindeki şekil bozuklukları olarak öne çıkmış.

Ancak bu kullanım komplikasyonsuz değildir; ameliyatlı burunda deri nekrozu riskinde artış gözlenmiştir. Olası bir anatomik nedeni, ameliyatın damarların yerini öngörülemez biçimde değiştirebilmesi ve burnun kan akımını daha kırılgan bırakabilmesidir. Hyalüronik asit dolgusundan sonra deri nekrozu gelişen yedi hastanın incelendiği bir seride, hastaların tamamının üç yıldan uzun süre önce estetik burun ameliyatı olduğu bildirilmiştir.

Daha büyük bir seride de fark görülüyor. Tek bir hekimin 2488 uygulamalık serisinde istenmeyen olay oranı daha önce ameliyat olmuş hastalarda yüzde 10,8, ameliyat olmamış hastalarda yüzde 7,4 bulunmuş; araştırmacılar bu farkın ameliyatın anatomide yaptığı değişikliklerden kaynaklanabileceğini belirtmiş. Güvenlik önlemlerini derleyen bir inceleme de daha önce ameliyat edilmiş burunda daha fazla dikkat gösterilmesini ayrı bir başlık olarak ele alır.

Bu, ameliyatlı burna dolgu yapılamayacağı anlamına gelmez; bu kullanım araştırmalarda tanımlanmıştır. Ama geçirdiğiniz ameliyat, muayenede sorulacak ilk bilgilerden biridir ve risk değerlendirmesini değiştirir. Ameliyatın ne zaman ve hangi yöntemle yapıldığı, sonrasında başka bir uygulama yapılıp yapılmadığı da bu değerlendirmenin parçasıdır.

KAYNAKPMID 39230478PMID 32590640PMID 29506052PMID 33270519PMID 41921611

Eğri burun görünümü ve nefes alma

Eğri burun görünümünde dolgu eğriliği düzeltmez; burun hattındaki çukurlukları doldurarak burnun daha düz görünmesini sağlamaya çalışır. Hafif ve orta düzeyde burun eğriliği olan beş hastalık bir olgu serisinde dolgunun eğriliği kamufle ettiği bildirilmiş. Ancak septum eğriliği gibi yapısal sorunlarda bu yaklaşımın sınırlı kaldığı, sonucun geçici olduğu ve sürdürmek için uygulamanın tekrarlanması gerektiği de belirtiliyor.

Septum, burun boşluğunu ikiye ayıran kıkırdak ve kemik duvardır. Eğriliği burnun içindedir ve nefes almayı etkileyebilir; dışarıdan profile eklenen hacim bu duvarın konumunu değiştirmez. Burun tıkanıklığı ya da tek taraflı nefes alma güçlüğü gibi yakınmaların nedeni ayrı bir değerlendirmeyle belirlenir.

Burnun iç kısmındaki valf bölgesine (burun içinde hava yolunun daraldığı bölüm) hyalüronik asit enjekte ederek bu bölgeyi genişletmeyi inceleyen küçük çalışmalar da var. 16 hastalık bir seride burun direncinde bir ay sonra anlamlı azalma bildirilmiş; ancak hastaların yakınma puanlarının 12 ayda başlangıç düzeyine dönme eğiliminde olduğu aktarılmış. Bu, estetik amaçlı burun dolgusundan ayrı, işlevsel bir uygulamadır; üstelik küçük ve karşılaştırma grubu olmayan bir seridir.

Kısacası "dolgu nefes almayı düzeltir mi?" sorusunun dürüst cevabı şudur: estetik burun dolgusu bu amaçla yapılmaz; nefes alma yakınması olan birinde önce yakınmanın nedeni belirlenir.

KAYNAKPMID 39960304PMID 35581480

Bu uygulamanın sınırı

Burun dolgusu hacim ekler, hacim çıkarmaz; sınırlarının neredeyse tamamı bu gerçekten doğar. Tanımlanan kullanımlar kemerin çevresini doldurmak, görünür çukurlukları doldurmak, burnun üst ve orta bölümündeki asimetrileri gizlemek ve burun ucunu desteklemektir. Cerrahiyle karşılaştırıldığında bile ölçüt, burnu büyüten ya da destekleyen cerrahidir; burnu küçülten cerrahinin dolguda bir karşılığı yoktur.

Somut olarak:

• Burun küçültülmez, kemer alınmaz; kemer yalnızca çevresine hacim eklenerek gizlenebilir.
• Geniş burun kanatları ya da geniş burun tabanı daraltılmaz.
• Septum eğriliği gibi yapısal sorunlar düzeltilmez; nefes alma yakınmaları ayrıca değerlendirilir.
• Hyalüronik asit dolgular kalıcı değildir; zamanla vücutta çözülür.

Etkinin ne kadar sürdüğü konusunda araştırmalar tutarlı değil. Hyalüronik asitle yapılan burun dolgusunun kalıcılığını inceleyen 16 çalışmayı bir araya getiren bir derlemede altı yazar etkinin 8 ile 12 ay arasında sürdüğünü bildirirken diğerleri daha uzun süreler bildirmiş; bildirilen en uzun süre 8 yıl olmuş. Derleme, kalıcılığı kesin olarak belirlemenin son derece karmaşık olduğu sonucuna varıyor. Bu nedenle size özel bir süre vermek doğru olmaz.

Burun dolgusu cerrahi burun estetiğinin yerini tutmaz. Sizin için hangi yolun anlamlı olduğu (dolgu, cerrahi bir seçenek ya da hiçbiri) muayenedeki değerlendirmeyle ve sizin kararınızla belirlenir. Hiçbir uygulama yaptırmamak da geçerli bir karardır.

KAYNAKPMID 37169410PMID 32590640PMID 36280110

Burnun damar yapısı: neden yüksek riskli bölge sayılır

Burun, dolgu yapılan yüz bölgeleri arasında yüksek riskli sayılan alanlardan biridir. Güvenlik üzerine yapılmış bir incelemeye göre birçok hekim bu uygulamayı, ciddi ve geri dönüşü olmayabilen komplikasyonlar, özellikle de damar tıkanıklığı nedeniyle hâlâ yüksek riskli görüyor. Güvenliğe yönelik önerilerin büyük bölümü ise uzman görüşüne ve anatomi bilgisine dayanıyor; bu konudaki bilimsel kanıt sınırlı. Damar tıkanıklığı, doku nekrozu ve körlük, burnu dolgu açısından zor bir bölge yapan komplikasyonlar olarak sayılır.

Riskin anatomik nedeni, burnun damarlarının göze giden damarlarla bağlantılı olmasıdır. Anatomi kaynaklarında burun sırtını besleyen dorsal nazal arter, gözü besleyen atardamardan (oftalmik arter) çıkan bir dal olarak anlatılır; bu damar göz çukurundan çıktıktan sonra yüz atardamarının göz köşesindeki bölümüyle birleşir ve karşı taraftaki dallarla da bağlantı kurar. Enjekte edilen maddenin bu yol üzerinden göz atardamarına ilerleme riskini azaltmaya yönelik önlemler de bu bağlantı bilgisine dayanır.

Bu damarın seyri kişiden kişiye değişir. 60 kadavra üzerinde yapılan bir çalışmada yüzlerin yüzde 53,3'ünde iki taraflı dorsal nazal arter, yüzde 38,3'ünde küçük arterlerden oluşan bir ağ, beşinde ise tek ve baskın bir arter bulunmuş. Damarın dört farklı kaynaktan çıkabildiği ve çıktığı kaynağın seyrini etkilediği görülmüş; en sık kaynak yüzde 56,8 ile göz arterinden çıkan dal olmuş. Araştırmacılar, orta hatta yakın seyreden baskın bir damarın, uygulama sırasında yanlardan bastırarak alınan önlemin etkisini azaltabileceğini belirtiyor.

Kalıcı hasarla sonuçlanan dolgu komplikasyonlarını inceleyen bir derlemeye göre belirleyici olan yalnızca enjekte edilen hacim değildir; enjeksiyonun yapıldığı anatomik bölge, yanlış teknik ve dolgunun kalıcı olup olmaması başlıca etkenlerdir. Klinikte iğne ya da kanül (ucu küt, ince bir tüp), uygulama alanına ve anatomik yapıya göre hekim tarafından kişiye özel seçilir. Bu bilgilerin amacı sizi caydırmak değil; burnun neden ayrı bir dikkat gerektirdiğini açıkça göstermektir.

KAYNAKPMID 41921611PMID 27680521PMID 37590013PMID 34796083PMID 42298154

Damar tıkanıklığı, deri nekrozu ve görme kaybı

Burun dolgusunun bilinen en ciddi komplikasyonu, dolgunun bir damarın içine girmesiyle ortaya çıkan damar tıkanıklığıdır. Bunun sonucunda deride beslenme bozukluğu ve nekroz, görme kaybı ve inme bildirilmiştir. Bu olaylar seyrek bildirilir; ama seyrek bildirilmeleri yok sayılabilecekleri anlamına gelmez ve uygulamadan önce size anlatılmaları gerekir.

Dolgulara bağlı görme kaybı olgularını düzenli olarak derleyen bir araştırma grubu, Eylül 2018 ile Mart 2023 arasında yayımlanan 365 yeni olguyu incelemiş. En yüksek riskli bölgeler burun (yüzde 40,6), alın (yüzde 27,7) ve kaşlar arası (yüzde 19,0) olarak bildirilmiş. Görme sonucunun bildirildiği olguların yüzde 68,2'sinde görmede hiçbir düzelme olmamış; uygulanan tedavilerin hiçbiri görmedeki iyileşmeyle anlamlı biçimde ilişkili bulunmamış.

Hyalüronik asit dolgularına bağlı görme kaybını inceleyen bir derlemeye göre olguların neredeyse tamamında kayıp tek gözdedir ve belirtiler enjeksiyonun hemen ardından başlar; en sık ilişkili bölgeler burun, kaşlar arası ve alındır. 0,2 ml gibi düşük hacimlerin bile kalıcı ve tam görme kaybına yol açabildiği görülmüş. Yalnızca burun dolgusundan sonraki olguları derleyen bir incelemede ise 22 olgunun yalnızca yüzde 27'sinde görme tamamen geri gelmiş.

Burun ya da burun-dudak çizgisine dolgu yapıldıktan sonra burun derisinde nekroz tehdidiyle izlenen 20 hastalık bir seride hastaların 7'sinde tam deri nekrozu gelişmiş, 13'ü tamamen iyileşmiş. Tam nekroz gelişenlerin yüzde 85'i, belirtiler başladıktan sonraki iki gün içinde hyalüronidazlı (hyalüronik asidi çözen enzimle yapılan) kombine tedavi almamış, geç başvurmuş hastalardı. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), dolgudan sonra olağandışı ağrı, görmede değişiklik ya da deride beyaz, gri veya mavimsi renk değişikliği fark ederseniz hemen tıbbi yardım almanızı söylüyor. Böyle bir durumda kliniğe nasıl ulaşacağınız ise hekimin kendi protokolüne göre belirlenir; bunu uygulamadan önce hekiminize sorabilirsiniz.

KAYNAKPMID 38862661PMID 38630871PMID 31822960PMID 42660550PMID 26397262FDA

Bilinen riskler

Burun dolgusundan sonra en sık bildirilen etkiler hafif ve geçicidir. 9657 hastayı kapsayan derlemede en sık görülenler kızarıklık ve şişlik olmuş, komplikasyonların çoğunun hafif olduğu bildirilmiş. Tek bir hekimin 5000 uygulamalık serisinde şişlik ve kızarıklık hastaların yaklaşık yarısında görülmüş ve kendiliğinden geçmiş; aynı seride iki hastada enfeksiyon, üç hastada sınırlı deri nekrozu bildirilmiş.

Hyalüronik asitle yapılan burun dolgusunun olası komplikasyonları şöyle sıralanıyor: erken dönemde asimetri, enjeksiyon bölgesinde reaksiyonlar ve aşırı duyarlılık tepkileri; bunların yanında enfeksiyon, deri altında mavimsi renk değişikliği (Tyndall etkisi), nodül (deri altında ele gelen küçük sertlik), granülom, iz kalması ve biyofilm. Biyofilm, dolgunun çevresine yerleşen bakteri topluluğudur. En ciddi risk ise damar tıkanıklığıdır.

Bu olayların sıklığına dair sayılar var, ama dikkatle okunmalı. 8604 hastayı kapsayan bir derleme ve meta-analizde (birçok çalışmanın verisini birleştiren analiz) damar tıkanıklığı yüzde 0,35, deri nekrozu yüzde 0,08, görme kaybı yüzde 0,09 oranında bildirilmiş. Bu oranlar yayımlanmış serilerin toplamıdır; kişisel bir risk hesabı değildir ve bu kliniğin verisi değildir.

Bildirilen oranlar arasındaki farklar da bir şey anlatır. 23 çalışmayı kapsayan bir derleme, incelediği çalışmalarda hiç damar komplikasyonu bildirilmediğini yazarken komplikasyonların eksik bildiriliyor olabileceğini ve gerçek sıklığı anlamak için daha fazla araştırma gerektiğini de belirtiyor. Başka bir derlemeye göre de yüksek düzeyde kanıtın az olması, eksik bildirime işaret edebilir.

İLGİLİUygulama sonrası ne beklenir?

KAYNAKPMID 38862661PMID 32097303PMID 39747417PMID 33588622PMID 32590640PMID 34587355

Geri alınabilirlik: hyalüronidaz ve kalıcı dolgular

Hyalüronik asit dolgular, hyalüronidaz adlı bir enzimle çözülebilir. Bu enzimin hyalüronik asit dolgularının komplikasyonlarını geri döndürebilmesi, bu uygulamaların yaygınlaşmasında önemli bir etken olarak görülüyor; damar tıkanıklığı ve görme kaybı gibi acil durumlarda ise gecikmeden ve yüksek dozla müdahale gerektiği vurgulanıyor. Hyalüronik asitle burun dolgusu yapılırken hyalüronidazın hemen erişilebilir olması önemli sayılır. Klinikte hyalüronidaz bulundurulur.

Ancak geri alınabilirlik bir güvence değildir. Uzmanların hazırladığı bir uzlaşı metnine göre nekroz tehdidinde hızlı tanı ve gecikmeden başlanan tedavi belirleyicidir. Burun derisi nekrozunu ele alan bir başka yayında ise bu tablo için standart kabul edilmiş tek bir tedavi protokolü bulunmadığı belirtiliyor. Görme kaybında da uygulanan tedavilerin hiçbirinin görmedeki iyileşmeyle anlamlı bir ilişkisi gösterilememiştir.

Hyalüronidaz yalnızca hyalüronik asidi çözer. Kalıcı hasarla sonuçlanan komplikasyonları inceleyen derlemeye göre hyalüronik asit dolgular, geri alınabildikleri için tercih edilebilir bir seçenek olmayı sürdürüyor; kalıcı dolgular ise uzun vadeli komplikasyon riskini artırıyor. FDA da hyalüronik asit gibi maddelerden yapılmamış dolguların, özellikle kalıcı dolguların çıkarılmasının güç ya da imkânsız olabileceğini belirtiyor.

Daha önce başka bir yerde burun dolgusu yaptırdıysanız, önce dolgunun türü, zamanı ve bölgesi sorgulanır; içeriği bilinmeyen ya da hyalüronik asit olduğu doğrulanamayan dolgulara doğrudan eritme uygulanmaz. Dolgu eritmenin kapsamını ve sınırlarını Dolgu Eritme sayfasında bulabilirsiniz.

İLGİLİDolgu Eritme

KAYNAKPMID 38231537PMID 34587355PMID 25964629PMID 33705046PMID 38630871PMID 42298154FDA