Nazolabial Dolgu

Nazolabial dolgu nedir?

Nazolabial dolgu, burun kanadının yanından ağız köşesine doğru inen kıvrıma (nazolabial kıvrım) ve çevresine hyalüronik asit jelinin enjeksiyonla yerleştirilmesidir. Adı, burun ve dudak anlamına gelen iki Latince kökten gelir ve kıvrımın bu iki yapı arasındaki yerini anlatır.

Hyalüronik asit dolguları bu bölgede randomize kontrollü çalışmalarla, yani katılımcıların gruplara rastgele ayrıldığı karşılaştırmalı araştırmalarla ayrıntılı biçimde incelenmiştir; bu çalışmaların sonuçlarını bir araya getiren birden fazla meta-analiz de vardır. Nazolabial bölgedeki dolgu uygulamalarına ilişkin randomize çalışmaları birleştiren bir meta-analizde, uygulamanın tatmin edici ve süren bir iyileşme sağladığı sonucuna varılmıştır. On üç randomize çalışmayı birleştiren bir başka analizde de hyalüronik asit bu bölge için güvenli bir dolgu olarak değerlendirilmiştir.

Hyalüronik asit jeli zamanla yıkılır ve hyalüronidaz enzimiyle çözülebilir. Kalıcı hasar bırakan dolgu komplikasyonlarını inceleyen bir derlemeye göre hyalüronik asit dolguları, bu geri alınabilirlik sayesinde tercih edilmeye devam ediyor. Klinikte ürün değerlendirmesinde ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onayı tek başına ölçüt değildir; ürünün CE uygunluğu, Türkiye'deki kayıt ve uygunluk durumu ile üreticinin belirlediği kullanım amacı esas alınır.

İLGİLİHyalüronik asit nedir?

KAYNAKPMID 34255156PMID 38600338PMID 42298154

Nazolabial kıvrım neden derinleşir?

Nazolabial kıvrımın derinleşmesinin tek bir nedeni yoktur. Araştırmalarda deri esnekliğinin azalması, orta yüzdeki yağ bölmelerinin değişmesi ve yanağın üst bölümünün sarkması, bu kıvrımı birlikte belirginleştiren etkenler olarak öne çıkar; hangisinin ağır bastığı kişiden kişiye değişir.

20 ile 60 yaş arasındaki Japon kadınların fotoğraflarının incelendiği bir çalışmada kıvrımın şiddeti yaşla birlikte anlamlı biçimde artmıştır. Aynı çalışmada orta yaştaki kadınlarda deri esnekliği azaldıkça ve deri altı yağ tabakası kalınlaştıkça kıvrımın şiddeti de artmıştır. Araştırmacılar, bu değişimlerin yanağın üst bölümünde sarkmaya yol açarak kıvrımı belirginleştirebileceğini düşünüyor. Ancak çalışma tek bir toplumda ve yalnızca kadınlarda yapılmıştır.

Hacim kaybı ayrı bir yoldan da etkili olabilir. Kadavra çalışmalarına dayanan bir anatomi araştırmasına göre, yanağın derininde ve burna yakın kısmında yer alan yağ bölmesi (derin medial yanak yağ bölmesi) hacim kaybettiğinde deri, altındaki dokuya göre fazla kalır ve kıvrım olduğundan daha belirgin görünür. Araştırmacılar, gerçek bir sarkma olmadan ortaya çıkan bu sarkma görünümüne "psödoptoz" adını verir. Yüz yağının ayrı bölmelerden oluştuğunun anlaşılması, yaşlanmayı yalnızca yer çekimiyle açıklayan yaklaşımdan hacim değişimini de hesaba katan bir bakışa geçişin başlangıcı olmuştur.

Kıvrımın nasıl oluştuğunu inceleyen bir derlemede nazolabial kıvrım, nedenleri ve oluşum biçimleri birbirinden farklı üç tipe ayrılır; yaşa bağlı deri ve bağ dokusu değişikliklerinin de doku sıkılığı ve kalınlığındaki farklar nedeniyle yüzün bölgelerine göre farklı seyrettiği belirtilir. Sizin için anlamı şudur: aynı görünen iki kıvrım aynı nedenden kaynaklanmayabilir. Hacim kaybının sarkmadan nasıl ayırt edildiğini Hacim kaybı mı, sarkma mı? başlıklı rehber yazısında bulabilirsiniz.

İLGİLİHacim kaybı mı, sarkma mı?

KAYNAKPMID 22092417PMID 18520902PMID 25289286PMID 38611629

Orta yüz ile kıvrım arasındaki ilişki

Nazolabial kıvrımın derinliği, orta yüzdeki hacimden ayrı düşünülemez: orta yüzde hacim eksikliği arttıkça kıvrım da belirginleşir. Ancak yanağa yapılan dolgunun kıvrımı yukarı çektiği yönündeki yaygın izlenim, araştırmalarla desteklenmiyor. Bu iki bilgiyi birlikte düşünmek gerekir.

Bu ilişki, internet üzerinden yürütülen büyük bir çalışmada gösterilmiştir. Bu çalışmada 3553 kişi kendi orta yüzünü, göz altı oluğunu ve nazolabial kıvrımını fotoğraflı ölçeklerle değerlendirmiş; orta yüzdeki hacim eksikliği arttıkça kıvrımın şiddeti hem kadınlarda hem erkeklerde artmıştır. Bu ilişki yaş ve diğer demografik etkenler hesaba katıldığında da sürmüştür. Ancak bu bir öz değerlendirme çalışmasıdır; neden-sonuç ilişkisini değil, iki durumun birlikte görüldüğünü gösterir.

Tedavi açısından, yüzün iki yarısının karşılaştırıldığı randomize bir çalışmada üç yöntem denenmiştir: yanağın orta ve dış bölümüne derin enjeksiyon, doğrudan kıvrıma enjeksiyon ve ikisinin birlikte uygulanması. Uygulamadan dört ila altı hafta sonra, hangi yöntemin uygulandığını bilmeyen değerlendiricilerin incelemesinde üç yöntemle de iyileşme görülmüş; yöntemler arasında istatistiksel fark bulunmamıştır. Hastalar, en çok ürünün kullanıldığı birleşik uygulamayı biraz daha fazla tercih etmiştir. Ancak izlem süresi kısadır.

Üç boyutlu fotoğrafla yapılan bir başka çalışma daha temkinli bir tablo ortaya koyuyor. Yanağına hyalüronik asit uygulanan 77 kişide deri, enjeksiyon noktasından dışa doğru ve deri yüzeyine dik yönde genişlemiştir. Bu kişilerden yüz ifadesi uygulama öncesinde ve sonrasında değişmeyen 37 kişide yanaktan kıvrıma doğru bir çekme etkisi gösterilememiş, kıvrımda fotoğrafla saptanabilen bir fark görülmemiştir. Yüzün iç bölümünde fotoğraflarda iyileşme görülenler yalnızca, dolgunun doğrudan kıvrımla yanak arasındaki geçiş bölgesine yerleştirildiği kişiler olmuştur.

Kısacası orta yüzle kıvrım arasındaki bağlantı, her kıvrımın yanaktan düzeltilebileceği anlamına gelmez. Orta yüzde gerçek bir hacim eksikliği varsa, bunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Elmacık ve yanak bölgesiyle ilgili ayrıntıları Elmacık Kemiği / Yanak Dolgusu sayfasında bulabilirsiniz.

İLGİLİElmacık Kemiği / Yanak Dolgusu

KAYNAKPMID 30379685PMID 24910271PMID 29334576

Randomize çalışmalar ne gösteriyor?

Çok sayıda randomize çalışma, hyalüronik asit dolgusunun nazolabial kıvrımın şiddetini kısa ve orta vadede azalttığını gösteriyor. Aynı çalışmalar etkinin zamanla azaldığını da ortaya koyuyor.

Bu bölgedeki randomize çalışmaları birleştiren bir meta-analizde, kırışıklık şiddeti puanının ortalaması başlangıçta 3,23 iken uygulamadan bir ay sonra 1,79'a inmiş; altıncı ayda 2,02, on ikinci ayda 2,46 olarak ölçülmüştür. Yani on ikinci ayda da başlangıca göre iyileşme sürmekte, ancak ilk aydaki düzeyden geri çekilmektedir. Bu analizde yalnızca hyalüronik asit değil, bölgede kullanılan diğer doku dolguları da birlikte değerlendirilmiştir.

Hyalüronik asit dolguları tek tip değildir. On dört randomize çalışmada toplam 1190 hastayı birleştiren bir analizde, kıvrımdaki iyileşme jelin yapısına (tek fazlı ya da iki fazlı) göre farklı bulunmuş; istenmeyen etkilerin sıklığında ise fark görülmemiştir. Lokal anestezik (uyuşturma ilacı) lidokain içeren ve içermeyen ürünleri karşılaştıran güncel bir analizde de lidokainli ürünlerin işlem sırasındaki ağrıyı anlamlı biçimde azalttığı, iyileşme ve güvenlik açısından ise benzer olduğu bildirilmiştir; ancak bu konudaki çalışma sayısı sınırlıdır.

Bu çalışmalarda sonuç, kıvrımın şiddetini derecelendiren ölçeklerle değerlendirilir. Örneğin kıvrımdaki çöküklük ve gölgeyi beş dereceyle tanımlayan bir fotoğraf ölçeği, eğitimli değerlendiricilerce neredeyse tam bir tutarlılıkla kullanılabilmiş ve bir derecelik fark ayırt edilebilmiştir. Ölçekler bir sonuç vaat etmez; aynı kıvrımın uygulamadan önce ve sonra aynı dille tarif edilmesini sağlar. Buradaki değerler çalışmaların ortalamasıdır, bu kliniğe ait değildir.

KAYNAKPMID 34255156PMID 35037733PMID 39014236PMID 38206141

Bu uygulamanın sınırı

Nazolabial dolgu kıvrımın derinliğini ve gölgesini azaltmaya yöneliktir; kıvrımı ortadan kaldırmaz. Bu kıvrım, yanak ile üst dudak arasındaki doğal bir sınırdır. Dolgunun amacı bu sınırı silmek değil, derinleşmiş bir kıvrımın belirginliğini azaltmaktır.

Kıvrımın derinleşmesinde rol oynadığı bildirilen deri esnekliği kaybı ve yanağın üst bölümündeki sarkma, dolgunun doğrudan hedeflediği sorunlar değildir; dolgu, tablonun hacimle ilgili kısmına yöneliktir. Yanağa yapılan dolgunun deriyi gererek kıvrımı yukarı çektiği izlenimi de üç boyutlu ölçümlerle doğrulanmamıştır. Bu yüzden deri gevşekliğinin belirgin olduğu bir yüzde, yalnızca dolguyla beklenen sonuca ulaşılamayabilir.

Etki kalıcı değildir. Bu bölgedeki randomize çalışmaları birleştiren meta-analizde, ilk ayda elde edilen iyileşmenin on ikinci aya doğru kısmen geri çekildiği görülmüştür. Etkinin sürmesi için uygulamanın tekrarlanması gerekebilir; ne kadar süreceği ürüne ve kişiye göre değişir ve önceden kesin olarak söylenemez.

Daha fazla dolgu daha iyi sonuç anlamına gelmez. "Yüzün aşırı dolgulanması sendromu" olarak adlandırılan tablo, dolguların aşırı ya da uygunsuz kullanımıyla ilişkilendirilir. Bu tabloda yalnızca fazla hacim değil, anatomiye uymayan yerleşim ve tekrarlanan uygulamaların birikimi de rol oynar. Yüz dinlenme hâlindeyken biçim bozukluğu ve doğal olmayan yüz hareketleriyle kendini gösterir; öne çıkan yaklaşım, bu tablonun gelişme riskini baştan azaltmaktır.

Nazolabial dolgu cerrahi yüz germenin yerini tutmaz. Sizin için hangi yolun anlamlı olduğu — dolgu, başka bir yöntem ya da hiçbiri — muayenedeki değerlendirmeyle ve sizin kararınızla belirlenir.

KAYNAKPMID 22092417PMID 29334576PMID 34255156PMID 41948082

Kolajen uyarıcılardan ve kalıcı dolgulardan farkı

Burada anlatılan uygulama hyalüronik asit dolgusudur. Nazolabial bölgede kalsiyum hidroksiapatit (CaHA) ve poli-L-laktik asit (PLLA) gibi kolajen uyarıcılar (derinin kendi kolajen üretimini uyarmaya yönelik maddeler) da kullanılır. Bunlar farklı bir dolgu sınıfıdır; kendi sınırlarını, risklerini ve hangi bölgelerde önerilmediklerini sıvı yüz germe sayfasında bulabilirsiniz.

Bu dolgu türlerini karşılaştıran veriler sınırlıdır. Nazolabial kıvrımda farklı dolguları karşılaştıran on üç randomize çalışmayı birleştiren bir ağ meta-analizinde, altıncı ayda kıvrım şiddeti puanları PLLA grubunda hyalüronik asit grubuna göre daha düşük bulunmuştur. Araştırmacılar hyalüronik asidi bu bölge için güvenli bir dolgu, PLLA'yı ise umut vadeden bir seçenek olarak değerlendirmiştir. Ancak bu sonuç tek bir analize dayanır ve bu tür analizler doğrudan karşılaştırmaların yanında dolaylı karşılaştırmaları da içerir.

Asıl fark geri alınabilirliktedir. Kalıcı hasar bırakan dolgu komplikasyonlarını inceleyen bir derlemede, uygulama bölgesi ve tekniğin yanı sıra dolgunun kalıcılığı da kalıcı hasarın başlıca belirleyicileri arasında sayılıyor; hyalüronik asit dolgularının geri alınabildiği için tercih edilmeye devam ettiği, kalıcı dolguların ise uzun vadeli komplikasyon riskini artırdığı belirtiliyor.

İLGİLİSıvı Yüz Germe

KAYNAKPMID 38600338PMID 42298154

Bölgenin damar anatomisi

Nazolabial bölge, dolgu uygulamalarında damar yapısı bakımından en çok dikkat gerektiren yüz bölgelerinden biridir. Yüz atardamarı (fasiyal arter) ve onun yukarı doğru devamı olan açısal atardamar (anguler arter) kıvrımın yakınından geçer; bu damarların seyri kişiden kişiye belirgin biçimde değişir.

Altmış kadavra örneğinin incelendiği bir çalışmada yüz atardamarının dalları örneklerin %93,3'ünde kıvrımın yakınında bulunmuştur. Atardamar olguların %33,9'unda kıvrımı çaprazlamış, %42,9'unda ise kıvrımın 5 mm yakınından yukarı çıkmıştır. Örneklerin %30'unda atardamarın göz altı bölgesine doğru sapan dalları saptanmıştır.

Bilgisayarlı tomografiyle yapılan başka bir çalışmada nazolabial olukların (kıvrımların) yaklaşık %90'ında tek bir atardamar gövdesi, bir kısmında ise iki ya da üç gövde bulunmuştur. Açısal atardamar incelenen tüm olgularda oluğun dış yanında ve değişken derinlikte seyretmiş; yaş ilerledikçe atardamar ile oluk arasındaki derinlik ve yan uzaklık anlamlı biçimde azalmıştır. Farklı yöntemlerle ve farklı toplumlarda yapılan bu çalışmaların bulguları birbiriyle örtüşmüyor; bu da tek bir güvenli haritadan söz edilemeyeceğini gösteriyor.

Üç boyutlu bir kadavra çalışmasında atardamarın kıvrıma göre seyri üç tipe ayrılmış; en sık görülen tipte (%83,7) yüz atardamarı açısal atardamar olarak devam etmiştir. Başka bir kadavra çalışmasında burun kanadı hizasında yüz, yan burun ve göz altı atardamarlarının kıvrıma yakın seyrettiği görülmüştür. Bölgedeki atardamar bağlantıları, başın iki ana atardamar sistemi olan iç ve dış karotis sistemlerini birbirine bağlar; araştırmacılar bu bağlantıları ciddi komplikasyonların olası kaynakları olarak tanımlamıştır.

Klinikte iğne ya da kanül (ucu küt, ince bir tüp), uygulama alanına ve anatomik yapıya göre hekim tarafından kişiye özel seçilir. Yukarıdaki oranlar kadavra ve görüntüleme çalışmalarına aittir; bir kişinin damar seyrini önceden göstermez. Bu bilgilerin amacı sizi caydırmak değil, bölgenin neden dikkat gerektirdiğini açıklamaktır.

KAYNAKPMID 24445874PMID 32504489PMID 38872060PMID 32372520

Bilinen riskler

Nazolabial dolgunun en sık yan etkileri ele gelen düzensizlik, hassasiyet, şişlik ve morarmadır. Yüze yapılan hyalüronik asit uygulamalarıyla ilgili araştırmalar, bu etkilerin çoğunlukla hafif olduğunu ve zamanla geçtiğini gösteriyor; ancak seyrek görülen ağır komplikasyonlar göz ardı edilemez.

Bu bölgedeki randomize çalışmaları birleştiren meta-analizde en sık bildirilen istenmeyen etkiler ele gelen yumru ya da düzensizlik (%43), hassasiyet (%41), şişlik (%34) ve morarma (%29) olmuştur. Bu oranlar, hyalüronik asit dışındaki doku dolgularını da kapsayan çalışmaların ortalamasıdır; bu kliniğe ait değildir.

On dokuz randomize çalışmanın birlikte değerlendirildiği bir analizde, nazolabial kıvrımda şişlik, yumru ve sertlik görülme oranı orta yüz, dudak çevresi ve dudak uygulamalarına göre anlamlı biçimde farklı bulunmuştur; ağrı, kızarıklık, morarma, hassasiyet, kaşıntı ve renk değişikliğinde ise anlamlı fark görülmemiştir. Lidokainli ürünlerle yapılan çalışmalarda işlem sırasındaki ağrının azaldığı, istenmeyen etkilerin sıklığının ise değişmediği bildirilmiştir.

Geç başlayan iltihabi tepkiler seyrektir, ancak aylar, hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir. Yüze yapılan uygulamaları inceleyen bir analizde bunların sıklığı, bir yıl izlenen yaklaşık her 2000 hastada bir olay olarak hesaplanmıştır. Belirtilerin başlamasına kadar geçen süre ortanca 3 ay, en kısa iki hafta, en uzun 12 yıl bulunmuştur. Sık görülen tablolar nodül (deri altında ele gelen yumru), kızarıklık, şişlik ve sertleşmedir; tedavide hyalüronidaz, kortizon ve antibiyotik kullanılmıştır. En ağır risk olan damar tıkanıklığı aşağıda ayrıca anlatılıyor; risklerin sizin için ne anlama geldiği ise tıbbi geçmişinizle birlikte muayenede konuşulur.

İLGİLİUygulama sonrası ne beklenir?

KAYNAKPMID 37261136PMID 34255156PMID 39014236PMID 42781409

Damar tıkanıklığı: seyrek ama ciddi

Nazolabial dolgunun en ciddi riski, dolgunun bir atardamarın içine girmesi ya da damarı dışarıdan sıkıştırması sonucu dokunun kanlanmasının bozulmasıdır. Seyrek görülür; ancak nazolabial kıvrım bu komplikasyonun en sık bildirildiği bölgeler arasındadır ve erken fark edilmesi sonucu belirler.

On dört çalışmayı birleştiren bir analizde, dolgu sonrası damar tıkanıklığında nazolabial kıvrım, damar yapısı karmaşık olan kaş arası ve burunla birlikte en sık etkilenen bölgeler arasında bildirilmiştir. Bu analize göre zamanında fark edilip müdahale edilmesi iyileşmeyle, beş günü aşan gecikmeler ise kalıcı hasarla ilişkilidir. Hyalüronik asitten kaynaklanan tıkanıklıklarda ilk basamak tedavi hyalüronidazdır.

Burun ve nazolabial kıvrıma yapılan hyalüronik asit uygulamalarından sonra burun derisinde doku ölümü eşiğine gelen 20 hastanın incelendiği bir seride, 7 hastada (%35) derinin tüm katlarını etkileyen doku ölümü gelişmiş; 13 hasta (%65) hyalüronidaz içeren birleşik tedaviyle tamamen iyileşmiştir. Deri ölümü gelişenlerin %85'i, belirtiler başladıktan sonraki iki gün içinde bu tedaviyi almamış, geç başvuran hastalardan oluşmuştur. Başka bir olguda da kıvrıma yapılan uygulamanın ardından burun kanadında doku kaybı gelişmiş ve onarım için cerrahi gerekmiştir.

Görme kaybı, dolguya bağlı en ağır tablolardan biridir ve çok seyrektir. Yayımlanmış olguları inceleyen güncel bir derlemede en yüksek riskli bölgeler burun, alın ve kaş arası olarak bildirilmiş; görme sonucu bildirilen olguların %68,2'sinde görme geri dönmemiştir. Nazolabial kıvrım bu listenin başında yer almaz; ancak damar anatomisi bölümünde anlatılan atardamar bağlantıları, bölgenin bu açıdan da dikkat gerektirdiğini gösterir.

Riskin azaltılmasında hekimin anatomi bilgisi ve enjeksiyon tekniğine ilişkin önlemler öne çıkar. Enjeksiyondan önce yapılan geri çekme (aspirasyon) testi ise iğne ucunun damar içinde olmadığını güvenilir biçimde doğrulayamaz. Belirti fark ettiğinizde kliniğe nasıl ulaşacağınız kliniğin kendi protokolüyle belirlenir; bu bilgi uygulamadan önce size verilmelidir.

KAYNAKPMID 40406769PMID 26397262PMID 25606480PMID 38630871PMID 42087426

Geri alınabilir mi, daha önce dolgu yapıldıysa ne olur?

Evet, hyalüronik asit dolgusu hyalüronidaz enzimiyle çözülebilir. Bu özellik onu geri alınamayan dolgu türlerinden ayırır; hem istenmeyen bir görünümde hem de damar tıkanıklığı gibi acil bir durumda başvurulan yolun temeli budur. Klinikte hyalüronidaz bulundurulur.

Hyalüronidaz kullanımına ilişkin bir incelemeye göre enzim, hyalüronik asit dolgularının komplikasyonlarını geri çevirebilir; bu konuda kontrollü veri sınırlı, klinik deneyim ise giderek artıyor. Acil olmayan durumlar — deri altında mavimsi renk değişikliği (Tyndall etkisi), iltihapsız nodüller, alerjik ya da aşırı duyarlılık tepkileri — damar tıkanıklığı ve görme kaybı gibi acil durumlardan ayrı değerlendirilir; acil durumlarda tedaviye gecikmeden başlanması gerekir.

Bölgeye daha önce dolgu yapıldıysa ilk soru yeni bir uygulama değil, mevcut dolgunun ne olduğudur. Kalıcı hasar bırakan komplikasyonları inceleyen derlemede de dolgunun kalıcılığı, kalıcı hasarın başlıca belirleyicilerinden biri olarak sayılır. Daha önce başka bir yerde yapılmış dolgularda önce dolgunun türü, zamanı ve bölgesi sorgulanır; içeriği bilinmeyen ya da hyalüronik asit olduğu doğrulanamayan dolgulara doğrudan eritme uygulanmaz. Önceki uygulamaya ait bir kaydınız varsa, muayeneye getirmeniz işe yarar.

İLGİLİDolgu Eritme

KAYNAKPMID 38231537PMID 42298154