Saç Mezoterapisi

Saç mezoterapisi nedir?

Saç mezoterapisi, etken maddelerin çok ince iğnelerle ve küçük miktarlarda saçlı derinin içine (intradermal) verilmesidir. Araştırmalara göre deri içine yapılan enjeksiyon, maddenin uygulandığı bölgede daha uzun kalmasını sağlayabilir. Bu sayede daha düşük dozlar kullanmak ve seanslar arasındaki aralığı uzatmak mümkün olabilir.

Yöntemin bir diğer gerekçesi, ilacın vücudun geneline yayılan yan etkilerini azaltmaktır. İlaç doğrudan saç köküne yakın dokuya verildiğinde o bölgedeki yoğunluğu artar, vücudun geneline geçen miktarı azalır. Buna karşılık uygulama yerinde yerel yan etkiler ve reaksiyonlar gelişebilir.

Mezoterapi yalnızca saçta kullanılan bir teknik değildir; ağrı tedavisinden rehabilitasyona ve dermatolojiye kadar farklı alanlarda uygulanır. Uzun süre kişisel inanca dayanmış bu alanda, uzmanların ortak görüşünü yansıtan uluslararası uzlaşı metinleri standart bir çerçeve kurmayı ve kanıtla desteklenen uygulamaları artık uygun sayılmayanlardan ayırmayı amaçlar. Bu metinlere göre yüksek kaliteli araştırmaya hâlâ ihtiyaç vardır. Mezoterapinin genel tanımını ve ciltteki kullanımını Mezoterapi sayfasında bulabilirsiniz.

İLGİLİMezoterapi

KAYNAKPMID 37558233PMID 38841017PMID 41627453PMID 40649062

Önce tanı: saç dökülmesinin tipi

Saç mezoterapisini düşünmeden önce yanıtlanması gereken ilk soru, dökülmenin hangi tipte olduğudur. "Saçım dökülüyor" cümlesi birbirinden farklı birkaç durumu anlatabilir; bu durumların ne seyri ne de tedavisi aynıdır.

Saç dökülmeleri iki ana gruba ayrılır: iz bırakmayan (non-skatrisyel) ve iz bırakan (skatrisyel) dökülmeler. İz bırakmayan grupta patern tipi saç dökülmesi (androgenetik alopesi), saçkıran (alopesi areata), telojen effluvium ve saç koparma davranışı (trikotillomani) bulunur. İz bırakan grupta ise frontal fibrozan alopesi, diskoid lupus ve liken planopilaris gibi hastalıklar yer alır. Tanıda ilk adım ayrıntılı bir öykü ve muayenedir. Saçlı derinin büyüteçle incelenmesi (trikoskopi) tüm saç hastalıklarında temel yöntem sayılır; iz bırakan ya da şüpheli durumlarda biyopsi önerilir.

Kadın tipi saç dökülmesinde de değerlendirme öncelikle öykü ve muayeneye dayanır; uzman uzlaşı raporuna göre her hastada erkeklik hormonu (androjen) fazlalığının araştırılması gerekir. Benzer dağılımla seyreden iz bırakan dökülmeler, kadın tipi dökülmeden her zaman kolayca ayrılamaz; bu durumlarda biyopsi yararlı olabilir.

Bu ayrım saç mezoterapisi için belirleyicidir, çünkü yöntemle ilgili araştırmaların çoğu patern tipi incelmeye odaklanır. İz bırakan ya da nedeni henüz bulunmamış bir dökülmede enjeksiyon, tanının yerini tutmaz. Şikâyetin hafife alınmaması da önemlidir: telojen effluvium üzerine yapılmış kapsamlı bir incelemede, dermatologların sık yaptığı hatalardan birinin hastanın şikâyetini önemsizleştirmek olduğu vurgulanır.

İLGİLİSaç dökülmesi neden olur?

KAYNAKPMID 33290611PMID 30785992PMID 31677111PMID 31686886PMID 35253335PMID 41603616

Patern tipi saç incelmesi

Patern tipi saç incelmesi (androgenetik alopesi), saç köklerinin küçülerek giderek daha ince tel üretmesiyle seyreden, yavaş ilerleyen bir durumdur. Kadınlarda ön saç çizgisi çoğunlukla korunur; incelme saçlı derinin orta bölgesinde belirginleşir. Saç mezoterapisi araştırmalarının çoğu bu duruma odaklanır.

Bu konudaki bir sistematik derleme, toplam 253 erkek ve 274 kadının katıldığı on iki çalışmayı bir araya getirmiştir. Bu çalışmaların altısı randomize kontrollü çalışmadır; yani katılımcılar rastgele gruplara ayrılarak karşılaştırılmıştır. Tüm çalışmalarda mezoterapiyle belirli ölçüde olumlu sonuç alınmış, önemli bir yan etki bildirilmemiştir. Ancak katılımcı sayıları yetersizdir ve mezoterapiyi diğer tedavilerle karşılaştıran çalışmalar eksiktir.

Kadın tipi saç dökülmesi olan 126 kadının katıldığı kontrollü bir çalışmada, 86 kişiye dutasterid (5-alfa redüktaz enzimini baskılayan bir ilaç) içeren bir preparat, 40 kişilik kontrol grubuna ise serum fizyolojik enjekte edilmiştir. Fotoğraflarla yapılan değerlendirmede ilaçlı grupta %62,8, kontrol grubunda %17,5 oranında iyileşme görülmüştür. Yanıtın, hastalık süresi kısa olanlarda daha iyi olduğu bildirilmiştir. Yalnızca serum fizyolojik verilen kontrol grubunda da iyileşme görülmesi, bu alanda plaseboyla karşılaştırmanın neden önemli olduğunu gösterir.

Bu sonuçlar saç mezoterapisini ilk basamak tedavi hâline getirmez. Kadın tipi saç dökülmesiyle ilgili uzman uzlaşı raporu, tedaviye saçlı deriye sürülen minoksidille (topikal minoksidil) başlanmasını; şiddetli dökülmede ya da androjen fazlalığında buna başka ilaçların da eklenmesini önerir. Araştırmalar, ilaç tedavilerinde belirgin iyileşmenin genellikle en az altı ay gerektirdiğini ve tedaviye bilgilendirilmiş olarak karar vermenin önemli olduğunu vurgular. Saç mezoterapisinin bu tedavilerin yerine mi, yanında mı düşünüleceği ya da hiç gündeme gelip gelmeyeceği muayenede belirlenir.

KAYNAKPMID 31677111PMID 30785992PMID 35253335PMID 22486925PMID 40568688

Geçici dökülme: telojen effluvium

Telojen effluvium, saçın büyüme döngüsündeki değişikliklerle ortaya çıkan yaygın bir dökülmedir ve en sık dökülme nedenlerinden biri sayılır. İlaçlar, travma, duygusal ve bedensel yüklenmeler bu dökülmeyi başlatabilir. Tedavide esas olan nedeni bulup ortadan kaldırmaktır; buna ilaç tedavileri de eklenebilir.

Geçirilmiş bir enfeksiyondan sonra gelişen telojen effluviumun özel bir tedavi gerekmeden düzelmesi beklenir. Bu durumda sürecin nasıl ilerleyeceğini hastaya anlatmak da iyileşmenin bir parçası sayılır. Bu, her dökülmenin tedavi gerektirmediğini gösterir.

Zor olan, bu dökülmeyi diğerlerinden ayırmaktır. Telojen effluvium, patern tipi dökülmeyle (androgenetik alopesi) sıklıkla birlikte görülür ve ondan ayırt edilmesi güç olabilir. Uzun süren dökülmeler üzerine yapılan bir sistematik derlemeye göre, "kronik telojen effluvium" tanısıyla izlenen hastaların önemli bir kısmında aslında erken evre kadın tipi saç dökülmesi, bir kısmında da nedeni henüz bulunmamış, başka bir duruma bağlı (ikincil) bir dökülme söz konusu olabilir. Bu alandaki temel sorun, üzerinde uzlaşılmış bir tanımın bulunmamasıdır.

Saç mezoterapisinin bu dökülmedeki yeri belirsizdir. Yöntemle ilgili araştırmaların çoğu patern tipi incelmeye odaklanır; telojen effluviumda mezoterapinin yerini gösteren kontrollü çalışmalar ise bu bilgilerin dayandığı kaynaklarda yer almıyor. Nedeni ortadan kalktığında düzelmesi beklenen bir dökülmede önce nedenin aranması gerekir.

KAYNAKPMID 32607303PMID 36919388PMID 31686886PMID 37052778PMID 35253335PMID 41603616

Enjekte edilen içerik: ilaçlı preparatlar ve karışımlar

Saç mezoterapisi tek bir ürünün adı değildir. "Mezoterapi" enjeksiyon tekniğini anlatır; ne enjekte edildiği ayrı bir sorudur. Araştırmalarda altı madde grubu ve bunların birlikte kullanımı çalışılmıştır:

• Dutasterid.
• Minoksidil.
• Büyüme faktörleri ya da kişinin kendi kanından hazırlanan süspansiyonlar.
• Botulinum toksin.
• Kök hücre kaynaklı ürünler.
• Multivitamin karışımları.

Patern tipi dökülmede enjeksiyon tedavilerini inceleyen daha yeni bir derlemede en sık çalışılan içerikler multivitamin ve peptit karışımlarıdır; bunları dutasterid, minoksidil, bikalutamid, büyüme faktörleri ve finasterid izler. İğne tipi, enjeksiyon derinliği ve seans takvimi de çalışmadan çalışmaya değişir.

İlaç içeren preparatlar arasında en çok veri dutasterid için bulunur. Dutasteridin doğrudan sorunlu bölgeye (lezyon içine) enjekte edildiği çalışmalarda saç yoğunluğunda ve kalınlığında düzelme bildirilmiştir; yan etkiler çoğunlukla hafif saçlı deri tahrişi düzeyinde kalmıştır. Ancak çalışmalar yöntem, katılımcı sayısı ve izlem süresi bakımından birbirinden farklıdır; büyük ve yüksek kaliteli çalışmalar eksiktir. Bir olgu serisinde de bu kullanımın ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmadığı ve onay kapsamı dışında (off-label) yapıldığı belirtilir.

Karışımlar ayrı bir konudur. Saçlı deriye enjekte edilen bu "kokteyller" bitki özleri, vitaminler, damar genişletici maddeler ve saç büyümesini uyarabilecek ilaçlar içerebilir. Bir olgu serisinin yazarlarına göre karışımlardaki bazı yardımcı maddeler (benzil alkol ve polisiloksan) hücrelere zararlı etki gösterebilir; yazarlar bu ürünlerin üretiminin daha sıkı denetlenmesi gerektiğini savunur. Bu yüzden hangi içeriğin, hangi amaçla kullanılacağını uygulamadan önce sormanız gerekir.

KAYNAKPMID 37558233PMID 41603616PMID 41367323PMID 41346555PMID 19577328

Kanıt ne kadar güçlü?

Kısa cevap: sınırlı. Çalışmaların çoğu küçüktür; kullanılan içerikler ve uygulama düzenleri birbirinden farklıdır, izlem süreleri de kısadır. Patern tipi dökülmede enjeksiyon tedavilerini inceleyen bir sistematik derlemeye 30 çalışma alınmıştır: yedisi girişimsel, on biri gözlemsel, on ikisi tanımlayıcı çalışmadır. Bu tedavilerin kozmetik fayda sağlayabileceği belirtilmekle birlikte, rutin tedavi olarak önerilebilmeleri için önce standart randomize çalışmalar yapılması gerekir.

Mezoterapiyi saçlı deriye sürülen minoksidille karşılaştıran çalışmalarda istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar ve yüksek hasta memnuniyeti bildirilmiştir; iki yayında ise mezoterapiye bağlı seyrek yan etkiler ele alınmıştır. Patern tipi dökülmeye odaklanan başka bir derleme de olumlu sonuçların yanında katılımcı sayılarının küçüklüğüne ve karşılaştırmalı çalışmaların eksikliğine dikkat çeker. Olumlu bildirimlerle sınırlı kanıt arasındaki bu gerilim, alanın bugünkü durumunu özetler.

Uzman uzlaşıları da tüm içerikleri aynı kefeye koymaz. Kanada'da on bir hekimin katılımıyla patern tipi dökülme için hazırlanan bir uzlaşıda, dutasteridin lezyon içine uygulanması "uzlaşıya yakın" düzeyde önerilen girişimler arasında yer alır; enjekte edilen minoksidil ise önerilmeyenler arasında sayılır. Aynı uzlaşıda PRP önerilen girişimler arasındadır.

Yani "saç mezoterapisi işe yarar mı?" sorusunun tek bir cevabı yoktur. Cevap, enjekte edilen içeriğe, dökülmenin tipine ve kanıtın hangi çalışmalardan geldiğine göre değişir.

KAYNAKPMID 41603616PMID 38841017PMID 35253335PMID 40986632

Bu uygulamanın sınırı

Saç mezoterapisi dökülmenin nedenini tek başına ortadan kaldırmaz ve tanının yerini tutmaz. Kadın tipi saç dökülmesiyle ilgili uzman uzlaşı raporu; D vitamini, demir, çinko, tiroid hormonları ve prolaktin ölçümünü, isteğe bağlı olmakla birlikte önerilen tetkikler arasında sayar. Dökülmenin arkasında düzeltilebilir bir neden varsa, asıl yapılması gereken o nedenin ele alınmasıdır.

İz bırakan dökülmelerde kaybolan saç kökünün (folikülün) geri gelmesi beklenmez ve enjeksiyon da onu geri getirmez. Bu grupta hızlı tanı, hastalığın gidişatı açısından çok önemlidir. Bu nedenle zaman mezoterapiye değil, tanıya ayrılmalıdır.

Patern tipi incelme yavaş ilerleyen bir durumdur. Kadın tipi dökülmede tedavinin amacı, ilerlemeyi durdurmak ve saçın görünüm açısından kabul edilebilir ölçüde yeniden çıkmasını sağlamaktır. Yani gerçekçi beklenti "eski saçlarınıza" kavuşmak değil, ilerlemenin durması ve bir miktar toparlanmadır. Saç mezoterapisi saç ekiminin de yerini tutmaz.

Son sınır kanıtla ilgilidir: enjeksiyon tedavilerinin rutin tedavi olarak önerilebilmesi için standart randomize çalışmalara ihtiyaç vardır. Patern tipi dökülme tedavilerini etik açıdan ele alan bir derlemeye göre tedavi; kanıta, kişinin ihtiyacına, tedaviye uyumuna, bütçesine ve estetik hedeflerine göre seçilmeli, bu seçim de uygulayıcının maddi çıkarından bağımsız yapılmalıdır.

KAYNAKPMID 30785992PMID 33290611PMID 31677111PMID 41603616PMID 34741573

Saç mezoterapisi ile PRP arasındaki fark

PRP (trombositten zengin plazma), kişinin kendi kanından hazırlanıp saçlı deriye enjekte edilen bir üründür. Saç mezoterapisinde ise dışarıdan hazırlanmış bir içerik aynı yolla verilir. Ancak bu ayrım her zaman keskin değildir; saç mezoterapisi üzerine yapılan bir derlemede, kişinin kendi kanından hazırlanan süspansiyonlar ve büyüme faktörleri de mezoterapi içerikleri arasında sayılır.

Eldeki kanıtın miktarı açısından iki yöntem aynı yerde durmaz. Saç dökülmesinde PRP'yi inceleyen 43 randomize kontrollü çalışmanın (1877 katılımcı) sonuçlarını birleştiren bir analizde (meta-analiz), PRP'nin saç yoğunluğunu artırdığı ve dökülmeyi azalttığı bildirilmiştir; saç kalınlığını ise anlamlı biçimde etkilemediği görülmüştür. Araştırmacılar bu kanıtı orta düzeyde değerlendirir. PRP'yi saçlı deriye sürülen minoksidille karşılaştıran dokuz randomize çalışmanın birleşik analizinde ise saç yoğunluğu bakımından iki tedavi arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.

PRP'nin de kendi belirsizlikleri vardır: çalışmalarda hazırlanan ürünün hücre içeriği tutarsız biçimde raporlanır, izlem süreleri kısadır ve farklı uygulama düzenlerini karşılaştıran veri eksiktir. İki farklı PRP hazırlığını, büyüme faktörü ya da kök hücre kültür ortamı içeren iki mezoterapi ürünüyle geriye dönük olarak karşılaştıran 72 hastalık bir çalışmada, altı aylık dönemde saçlı deri ölçümlerinde anlamlı düzelmeler bildirilmiştir. Ancak düzelmenin boyutu ürüne göre değişmiş; her grup her ölçümde aynı düzelmeyi göstermemiştir.

Hangi yöntemin konuşulacağı ve iki yöntemin birlikte mi ayrı mı düşünüleceği, dökülmenin tipine ve sizin önceliklerinize göre değişir. PRP'nin saç ve cilt uygulamalarını PRP sayfasında bulabilirsiniz.

İLGİLİPRP

KAYNAKPMID 37558233PMID 40944844PMID 41219547PMID 41562895PMID 39386300

Bilinen riskler

Saç mezoterapisinde en sık bildirilen yan etkiler uygulama bölgesiyle sınırlıdır ve çoğunlukla hafiftir. Ancak bildirilen etkiler arasında enjeksiyon yerinde beklenmedik saç kaybı (paradoksal saç kaybı), iz bırakan dökülme ve akut deri iltihabı (dermatit) da vardır. Patern tipi dökülmeye odaklanan bir derlemedeki çalışmalarda ise önemli bir yan etki görülmemiştir. Bu fark, küçük çalışmaların seyrek görülen olayları yakalamakta yetersiz kalabileceğini hatırlatır.

Ağrı ayrı bir konudur. Şakak bölgesine yapılan uygulamada iki farklı sinir bloğu (bölgesel uyuşturma) tekniğinin karşılaştırıldığı 100 kişilik bir çalışmada, ağrı düzeyinin kullanılan uyuşturma tekniğine göre anlamlı biçimde değiştiği görülmüştür; bu çalışmada "mezoterapi" adıyla enjekte edilen içerik PRP'dir. Uyuşturma yapılıp yapılmayacağını ve nasıl yapılacağını uygulamadan önce hekiminize sorabilirsiniz.

Enfeksiyon tek tek olgular düzeyinde bildirilmiştir ve ciddi seyredebilir. Saçlı deri mezoterapisinden sonra birden çok noktada apse ve deri altı yağ dokusunda doku ölümü gelişen, iz bırakan saç kaybıyla sonuçlanan ve geniş cerrahi onarım gerektiren bir hasta bildirilmiştir. Kozmetik işlemlerden sonra gelişen tüberküloz dışı mikobakteri enfeksiyonlarını inceleyen 28 hastalık bir seride, bu işlemler arasında mezoterapi de yer alır. Bu seride deri bulgularının ortaya çıkması ortalama üç hafta, tanıya kadar geçen süre ortalama 9,8 hafta sürmüş; tedavi genellikle uzun süreli ve birden çok ilaçla yapılmıştır.

İşlemden önce kan sulandırıcılar, antiagregan (kan pulcuklarının kümelenmesini önleyen) ilaçlar ve kanamayı etkileyebilecek takviyeler sorulur. Reçeteli ilaçlarınızı kendi kararınızla kesmemelisiniz; gerekirse ilgili hekimin görüşü alınarak işlem planlanır ya da ertelenir.

İLGİLİUygulama sonrası ne beklenir?

KAYNAKPMID 41603616PMID 35253335PMID 38770484PMID 18246702PMID 40353203

Enjeksiyon yerinde yama tarzı saç kaybı

Saç mezoterapisinin ayrıca bilinmesi gereken bir komplikasyonu vardır: dökülme için yapılan enjeksiyonun yerinde yeni, yama tarzı saç kaybı gelişmesi. Buna "paradoksal alopesi" denir. Bu konudaki bilgiler tek tek olgu bildirimlerine dayanır. Daha eski bir bildirimde bu komplikasyon son derece seyrek olarak tanımlanmıştır; daha yeni bir olgu serisinin yazarları ise giderek daha sık bildirildiğini ve yeterince tanınmıyor olabileceğini düşünür.

Dutasterid mezoterapisi uygulanan 15 hastalık bir seride dört hastada, tek seanstan sonra enjeksiyon bölgesinde iz bırakmayan, yama tarzı saç kaybı gelişmiştir. Kadınlarda bildirilen üç hastalık başka bir seride saç kaybı bir ya da iki seanstan sonra ortaya çıkmış; hastalardan birinde bulgular iz bırakan dökülmeyle uyumlu bulunmuş ve cerrahi düzeltme gerekmiştir. Bu üç hastanın hiçbirinde saç tam olarak geri çıkmamıştır.

İki hastanın anlatıldığı başka bir bildirimde, hastalardan birinin etkilenen bölgesinde deri incelmesi (atrofi) gelişmiş ve kısa dönem izlemde düzelme görülmemiştir. Daha eski bir yayında ise damar genişletici bir maddenin enjeksiyonundan sonra küçük bir alanda iz bırakan saç kaybı kaldığı, başka bir karışımla yapılan enjeksiyonlardan sonra gelişen saç kaybının ise geri döndüğü bildirilmiştir.

Bu saç kaybının neden geliştiği kesin olarak bilinmiyor. Araştırmacılar mekanik yaralanma, çözücü maddelerin hücrelere zararlı etkisi, iltihap ve enfeksiyon gibi olasılıkları tartışır. Bunun pratikteki anlamı açıktır: bu risk size uygulamadan önce anlatılmış olmalıdır. Uygulamadan sonra enjeksiyon bölgesinde yeni bir saç kaybı fark ederseniz, bunu erken bildirmeniz ve yakından izlenmeniz gerekir.

KAYNAKPMID 41779759PMID 41346555PMID 35118130PMID 19577328