Cilt Gençleştirme

Cilt gençleştirme nedir?

Cilt gençleştirme bir işlemin değil, bir hedefin adıdır. Hedef, yaşla birlikte niteliği değişen cildin nemini, dokusunu, esnekliğini ve ışıltısını iyileştirmeye çalışmaktır. Bu hedefe giden birden çok yol vardır. Bu yüzden “cilt gençleştirme yaptırmak istiyorum” demek tek başına bir plana karşılık gelmez; önce cildinizde neyin değiştiğine bakılır.

Cildin yaşlanmasında iki süreç birlikte işler. Biri zamanın kendisine bağlı yaşlanmadır. Diğeri, güneşin morötesi (UV) ışınlarının yol açtığı fotoyaşlanmadır. Araştırmalar iki sürecin ortak moleküler yolları paylaştığını gösteriyor. Fotoyaşlanmanın derecesi ise büyük ölçüde güneşe ne kadar maruz kaldığınıza ve ten renginize bağlıdır. Açık havada çok vakit geçiren, güneşli iklimde yaşayan ve açık tenli kişilerde bu etki daha belirgindir.

Cildin büyük bölümü, kolajenden zengin bir bağ dokusundan oluşur; bu doku cilde yapısal destek sağlar. Cildin orta tabakası olan dermisteki kolajen lifleri yaşla birlikte azalır ve parçalanır; cilt incelir ve yapısal olarak zayıflar. Bu kolajeni üreten ve düzenleyen hücrelere fibroblast denir.

Yüz yalnızca ciltten oluşmaz. Kemik, bağlar, kaslar, yağ dokusu ve cilt üst üste duran katmanlardır ve hepsi yaşla değişir. Ancak değişimin başlangıcı ve hızı her katmanda ve her kişide farklıdır. Cilt gençleştirme bu katmanlardan yalnızca en üsttekine, cildin kendisine yönelir. Bu amaçla kullanılan yollardan biri, skin booster diye anılan cilt içi enjeksiyonlardır. Araştırmalarda bu enjeksiyonların farklı biyolojik maddelerden oluştuğu ve donukluk, nem kaybı ve esneklik kaybına yöneldiği belirtiliyor.

İLGİLİAmeliyatsız yüz gençleştirme: hangi yöntemler var?

KAYNAKPMID 12437452PMID 25660807PMID 27248022PMID 39544509

Cilt kalitesi ne demek?

Cilt kalitesi, cilt gençleştirmenin asıl hedefidir; ancak tek bir ölçüyle ifade edilmez. Farklı ülkelerden deneyimli dermatolog ve estetik hekimlerin oluşturduğu bir danışma kurulunun ortak görüşüne göre cilt kalitesi, her etnik kökende algılanabilen dört başlıkta toplanır:

• Ton eşitliği: cildin renginin yüzey boyunca eşit görünmesi
• Yüzey düzgünlüğü: cilt yüzeyinin pürüzsüz olması; günlük dilde cildin dokusu
• Sıkılık: cildin sıkı ve diri olması
• Işıltı: cildin donuk değil, canlı ve parlak görünmesi

Bu dört özellik yalnızca yüzeyden değil, daha derin dokulardan da etkilenebilir. Bu yüzden cilde sürülen ürünler (topikal yaklaşımlar) tek başına yeterli olmayabilir. Bazı çalışmalarda bu başlıklara cihazla ölçülen nem ve esneklik (elastikiyet) de eklenir. Örneğin 448 kişilik randomize bir çalışmada, yani katılımcıların gruplara rastgele ayrıldığı bir araştırmada, nem ve esneklik cihazla, pürüzlülük ve ince çizgiler ise puanlama ölçekleriyle değerlendirilmiştir.

Bir sonucu okurken neyin ölçüldüğüne bakmak gerekir. Cilt kalitesini ölçen 903 çalışmayı kapsayan bir incelemede gözlemlerin yüzde 87'si öznel değerlendirmelere dayanıyordu. Her bir cilt özelliği için 7 ile 17 arasında farklı tanım kullanılıyordu ve ortak bir tanım yoktu.

KAYNAKPMID 34163203PMID 41971651PMID 41575202

Hangi durumlarda gündeme gelir?

Cilt gençleştirme, yakınmanızın kaynağı cildin kendisi olduğunda gündeme gelir. Araştırmalarda ele alınan sorunlar da bu tabloyu yansıtır:

• Ciltte kuruluk ve nem kaybı
• Donukluk, yani cildin ışıltısını yitirmesi
• İnce çizgiler, yüzey pürüzlülüğü ve belirgin gözenek görünümü
• Esneklik kaybı
• Güneşe bağlı yaşlanmanın (fotoyaşlanma) cilt yüzeyindeki belirtileri
• Boyun, dekolte ve el sırtında yaşa bağlı cilt kalitesi değişiklikleri

Aynaya bakınca yorgun görünen bir yüzün ardında cilt kalitesi de olabilir, hacim kaybı ya da sarkma da. Yüzün bütün katmanları yaşla değiştiği için bunlar bir arada da bulunabilir. Cilt gençleştirme yalnızca ilkine yönelir; sizde hangisinin öne çıktığı muayenede ayırt edilir.

İLGİLİHacim kaybı mı, sarkma mı?

KAYNAKPMID 42367716PMID 41971651PMID 37577796PMID 39544509PMID 25539986PMID 27248022

Skin booster / gençlik aşıları

Skin booster, İngilizcede “cilt güçlendirici” anlamına gelir. Cildin içine yapılan ve farklı maddelerden oluşabilen bir enjeksiyon grubunun adıdır. Türkçede “gençlik aşısı” diye anılır, ama bağışıklıkla ilgisi olan bir aşı değildir. Bu grupta kullanılan maddelerden biri, ciltte doğal olarak da bulunan hyalüronik asittir. Skin booster olarak çapraz bağsız (molekülleri birbirine bağlanmamış) ya da düşük çapraz bağlı formları kullanılır.

Çapraz bağ, jelin davranışını değiştirir. 28 ticari hyalüronik asit jelinin incelendiği bir laboratuvar çalışmasında çapraz bağsız ürünler cildin orta tabakasına destek için, çapraz bağlı dolgular ise hacim veren derin enjeksiyonlar için daha uygun görünmüştür.

Çalışmaların verisini birleştiren bir analizde (meta-analiz) hyalüronik asit enjeksiyonlarından sonra nem ve ışıltıda anlamlı iyileşme görülmüştür. Esneklikte ve pigment ölçümünde ise kontrol gruplarına göre anlamlı fark bulunmamıştır. Çapraz bağsız ürünlerin etkisinin çoğu zaman kısa sürdüğü de bildiriliyor. Yani skin booster'ın hedefi yüz hatları değil, cildin nemi ve yüzey niteliğidir.

İLGİLİGençlik Aşıları / Skin Booster

KAYNAKPMID 39544509PMID 39807700PMID 42487104PMID 41437808

PRP

PRP, trombositten zengin plazma demektir. Kendi kanınız santrifüj cihazında (kanı döndürerek bileşenlerine ayıran cihaz) ayrıştırılır ve trombositten (pıhtılaşmada görev alan kan hücreciklerinden) zengin bölüm cilde uygulanır. Trombositlerin salgıladığı büyüme faktörleri, yeni damar oluşumunu ve dokunun destek yapısının (matriks) yapımını uyarır. Hazırlama yöntemi son ürünün bileşimini değiştirir; bu yüzden PRP tek bir standart ürün değildir.

Çalışmalarda PRP'nin cilt yaşlanmasındaki etkisi ılımlı bulunuyor. 358 hastayı kapsayan dokuz randomize çalışmanın birlikte değerlendirildiği bir analizde hem hasta memnuniyeti hem de nesnel değerlendirme PRP grubunda kontrol grubundan daha iyi çıkmıştır; yan etki sıklığında ise iki grup arasında anlamlı fark görülmemiştir. 480 hastanın verisini toplayan bir sistematik derlemede (bir konudaki çalışmaları belirli kurallarla tarayan inceleme) iyileşme genellikle ılımlı kalmış, en ikna edici kanıt cildin yüzey dokusu için bulunmuştur. Etkinin ne kadar sürdüğü ise bilinmiyor.

İLGİLİPRP

KAYNAKPMID 41226837PMID 41694325PMID 31628542

Mezoterapi

Mezoterapi, vücutla uyumlu maddelerin ince iğnelerle cildin farklı katmanlarına küçük miktarlar hâlinde verilmesidir. Bir ürünün değil, bir uygulama tekniğinin adıdır. Bu yüzden skin booster ile arasındaki sınır keskin değildir: skin booster ürünlerinin mezoterapi tekniğiyle cildin orta tabakasına verilmesi giderek yaygınlaşıyor.

Kanıtın gücü, enjekte edilen içeriğe göre değişir. Göz çevresine vitamin ve bitki özütü içeren bir çözeltinin uygulandığı altı kişilik bir çalışmada, muayene bulgularında da doku örneklerinde (biyopsi) de anlamlı bir değişiklik görülmemiştir. Cilt gençleştirme amaçlı mezoterapiyi genel olarak değerlendiren bir incelemede de yöntemin etkinliğine dair kanıtın hâlâ eksik olduğu belirtiliyor.

Hyalüronik asitle yapılan mezoterapide maddenin cildin doğru katmanına yerleştirilmesi önemlidir. Araştırmalara göre doğru yerleştirme hem sonucu iyileştirmede hem de ciltte düzensizlik ve Tyndall etkisi (deri altında mavimsi renk değişikliği) gibi yan etkileri azaltmada belirleyicidir.

İLGİLİMezoterapiYüz Mezoterapisi

KAYNAKPMID 36098653PMID 42367716PMID 22788806PMID 34516073

Kolajen uyarıcılar

Kolajen uyarıcılar (biyostimülatörler), dokuya enjekte edildikten sonra kişinin kendi kolajen yapımını uyaran maddelerdir. Geleneksel hyalüronik asit dolgularından farklı olarak vücudun kendi yenilenme kapasitesinden yararlanırlar; odak, anında hacim vermekten dokunun biyolojik olarak yenilenmesine kayar. Bu grubun iki temel maddesi kalsiyum hidroksiapatit (CaHA) ve poli-L-laktik asittir (PLLA). Bu maddeler fibroblastları etkinleştirir ve etkisini esas olarak dermiste ve deri altı bağ dokusunda gösterir. Yüzün yanı sıra boyun, dekolte ve vücutta da kullanılırlar; PLLA ve yüksek oranda seyreltilmiş CaHA birçok farklı bölgede uygulanabilir.

CaHA'nın küçük parçacıkları (mikroküreler) dokuya hemen yapısal destek verir ve aynı zamanda yeni kolajen oluşumu için bir iskele görevi görür. Kolajen yapımına bağlı etki ise uygulama günü görülmez; gecikmeli başlar ve zamanla gelişir. Özellikle PLLA, birikimli bir iyileşme için aşamalı seanslar gerektirir. Bu yüzden sonucun gecikmeli başlayacağını önceden bilmeniz, beklentinizi doğru kurmanın parçasıdır. Hyalüronidaz enzimi hyalüronik asit moleküllerini parçalar ve hyalüronik asit dolgularına bağlı sorunların yönetiminde kullanılır; CaHA ve PLLA ise hyalüronik asitten farklı maddelerdir.

İLGİLİKolajen Uyarıcı UygulamalarCaHA (Kalsiyum Hidroksiapatit)

KAYNAKPMID 42297014PMID 41517528

Boyun, dekolte ve el sırtı

Estetik tıpta ilgi yüzün yanı sıra boyna da yönelmiştir; burada hedef boyun çizgileri, kırışıklıklar ve deri gevşekliğidir. Göz kenarı, boyun ve dekolteyi birlikte ele alan 146 kişilik randomize bir çalışmada, hyalüronik asit temelli bir çözeltiyle üç seans uygulama yapılan grupta yüzeysel kırışıklıklar üç bölgede de yalnızca krem kullanan gruba göre anlamlı olarak azalmıştır. Bu sonucu okurken iki noktaya dikkat etmek gerekir: karşılaştırma grubu enjeksiyon yapılmadan yalnızca yaşlanma karşıtı nemlendirici krem kullanmıştır ve çalışmayı ticari bir firma finanse etmiştir.

Dekoltede orta ya da ileri düzeyde kırışıklığı olan kadınlarla yapılan randomize bir çalışmada tüm katılımcılara seyreltilmiş (tuzlu suyla karıştırılmış) CaHA uygulanmıştır; uygulama yapılmayan bir karşılaştırma grubu yoktur. Son uygulamadan 16 hafta sonra katılımcıların %73,5'inde kırışıklık ölçeğinde en az bir basamak iyileşme bildirilmiştir. Boyunda dolgu ve kolajen uyarıcılarla yapılan 24 çalışmanın birlikte incelendiği bir derlemede üç madde grubunun da boyun kırışıklıklarında ve deri gevşekliğinde iyileşme sağladığı bildirilmiştir; ancak ölçütlerin farklı, katılımcı sayılarının küçük ve uzun dönem verinin sınırlı olduğu görülmüştür.

El sırtı da cilt kalitesine yönelik enjeksiyonların incelendiği bölgelerden biridir. Orta derecede güneş yaşlanması olan 22 kadının katıldığı küçük bir çalışmada bir ele hyalüronik asit, diğerine karşılaştırma için serum fizyolojik (tuzlu su) verilmiştir. Yanıt veren kişilerde ultrasonla ölçülen dermis yoğunluğu, hyalüronik asit verilen elde daha fazla artmıştır.

Düzenli güneş kremi kullanımı da cilt yaşlanmasını yavaşlatabilir. 903 yetişkinin katıldığı randomize bir çalışmada, dört buçuk yılın sonunda güneş kremini her gün kullananlarda deri yaşlanması, kremi kendi tercihine göre kullananlara göre yüzde 24 daha az olmuştur.

İLGİLİBoyun & Dekolte GençleştirmeEl Gençleştirme

KAYNAKPMID 42377479PMID 37577796PMID 38954627PMID 25539986PMID 23732711

Kanıt ne durumda?

Cilt gençleştirmede kanıtın gücü yönteme ve ölçülen özelliğe göre değişir. Hyalüronik asit enjeksiyonlarında en tutarlı bulgu nem artışıdır. Yüz cilt kalitesine yönelik 13 çalışmanın değerlendirildiği bir sistematik derlemede nem, sıkılık, parlaklık ve esneklikte iyileşme bildirilmiştir; yine de kanıt “umut verici” düzeyinde görülmüş ve büyük randomize çalışmalara ihtiyaç olduğu vurgulanmıştır. Çalışmaların verisini birleştiren meta-analizde ise esneklikteki değişim kontrol gruplarından farklı bulunmamıştır.

Son yıllarda daha büyük randomize çalışmalar da yayımlandı. 448 kişilik çalışmada uygulama yapılan grupta nem ve esneklik, uygulama yapılmayan gruba göre daha fazla artmıştır. 456 kişilik çalışmada da uygulama yapılan grupta nem ve esneklikte anlamlı iyileşme görülmüş ve bu iyileşme tedaviden sonra üç aya kadar sürmüştür. Ancak iki çalışmada da karşılaştırma süresince kontrol grubuna enjeksiyon yapılmamıştır; yani sonuçlar etkin madde içermeyen bir enjeksiyonla (plasebo) karşılaştırılmamıştır. İzlem süreleri de birkaç ayla sınırlıdır.

PRP'de tablo daha belirsizdir. Yüz gençleştirmesinde PRP'yi inceleyen 13 sistematik derlemeyi bir arada değerlendiren bir çalışmada, bu derlemelerin dayandığı 28 asıl çalışmanın 18'inde kontrol grubu yoktu. Derlemelerin 12'sine duyulan güven düşük ya da kritik düzeyde düşük bulunmuş ve kesin bir sonuca varmak için kanıtın yetersiz olduğu belirtilmiştir.

Mezoterapide kanıt, enjekte edilen içeriğe göre değişir. Hyalüronik asit temelli bir çözeltinin mezoterapi tekniğiyle verildiği 456 kişilik çalışmada iyileşme bildirilmiştir. Cilt gençleştirme amaçlı mezoterapiyi genel olarak değerlendiren bir incelemede ise etkinlik kanıtının hâlâ eksik olduğu belirtilmiştir.

Bu durum, uygulamaların işe yaramadığı anlamına gelmez. Bugünkü verilerin, belirli bir sonucu kesin olarak beklemeye yetmediğini gösterir.

İLGİLİMezoterapi ile PRP arasındaki fark

KAYNAKPMID 37038447PMID 39807700PMID 41971651PMID 42367716PMID 38557322PMID 34516073

Bu uygulamanın sınırı

Cilt gençleştirme uygulamaları cildin niteliğine yöneliktir. Bu tanım, neyi yapamayacaklarını da belirler:

• Sarkmayı askılamaz: Aşağı doğru yer değiştirmiş dokuyu yukarı taşımaz; bu, askılama yöntemlerinin konusudur.
• Hacim kaybını dolgu gibi gidermez: Laboratuvar bulgularına göre çapraz bağsız ürünler cilde destek için, çapraz bağlı dolgular ise hacim veren derin enjeksiyonlar için daha uygun görünmektedir.
• Fazla deriyi almaz ve cerrahi yüz germenin yerini tutmaz.
• Hyalüronik asit enjeksiyonlarının lekelere etkisi gösterilmemiştir: Bu enjeksiyonlardan sonra pigment ölçümünde kontrol gruplarına göre anlamlı bir fark bulunmamıştır.
• Etkinin süresi sınırlı ya da belirsizdir: Çapraz bağsız ürünlerin etkisi çoğu zaman kısa sürer; PRP'de etkinin ne kadar sürdüğü bilinmiyor.

Cildin yüzeyinde görülen bir özelliğin kaynağı daha derin dokular olabilir. Yüzde kemik, bağlar, kaslar ve yağ dokusu da yaşla değişir. Yakınmanızın kaynağı bu derin katmanlardaysa, yalnızca cilde yönelik bir uygulama yeterli olmayabilir; birden fazla katmanı hedefleyen bir plan gerekebilir.

Bir başka sınır ölçümle ilgilidir. Cilt kalitesi özellikleri için ortak tanımlar bulunmadığından, farklı yöntemlerin sonuçlarını birbiriyle karşılaştırmak zordur. Bu sınırları bilmek sizi caydırmak için değil, beklentinizi doğru yere koymak içindir.

İLGİLİYüz neden sarkar?Ciltte leke neden oluşur?

KAYNAKPMID 41437808PMID 39807700PMID 42487104PMID 31628542PMID 34163203PMID 27248022PMID 41575202

Kaç seans gerekir, etki ne zaman görülür?

Cilt gençleştirmede seans sayısı yönteme göre değişir; bu uygulamaların tamamı için tek bir sayı yoktur. Klinikte bu uygulamalar genellikle 1–3 seans olarak planlanır; seans sayısı ve uygulama protokolü uygulamaya göre farklı planlanabilir. Bir işlem yaklaşık 20–45 dakika sürer. Gerektiğinde topikal anestezi (cilde sürülen uyuşturma kremi) kullanılır. Kontrol zamanı uygulamaya ve seans protokolüne göre belirlenir. Etkinin ne kadar süreceği de uygulamaya ve kişisel etkenlere göre değişir.

Araştırmalardaki protokoller de tek bir uygulamadan değil, seans dizilerinden oluşur. İki büyük randomize çalışmada hyalüronik asit ayda bir olmak üzere üç kez uygulanmıştır. Hyalüronik asitle yapılan mezoterapi çalışmalarında çapraz bağsız ürünlerle 1 ile 6 arasında seans yapılmış; sonucun korunması için birkaç ayda bir bakım uygulaması gerektiği bildirilmiştir. Bu sayılar çalışmaların yöntemini anlatır; sizin planınızı göstermez.

Etkinin ne zaman görüleceği de yönteme bağlıdır. 448 kişilik çalışmada nem, seanslar ilerledikçe kademeli olarak artmıştır. Kolajen uyarıcılarda ise etki, kolajen yapımına bağlı olarak zamanla gelişir.

İşlemden sonra şunlar önerilir:

• İlk 24 saat cilde yoğun makyaj ya da tahriş edici ürün uygulamayın.
• Yoğun spor, sauna, hamam, aşırı sıcak ve bölgeye masajdan kaçının.
• PRP ve skin booster gibi uygulamalarda bakım önerileri kullanılan yönteme göre ayrıca düzenlenebilir.

İLGİLİUygulama sonrası ne beklenir?

KAYNAKPMID 41971651PMID 42367716PMID 36098653PMID 42297014

Bilinen riskler

Cilt gençleştirme uygulamaları tıbbi işlemlerdir ve riskleri vardır. Enjeksiyonla yapılan uygulamalarda en sık görülen etkiler rahatsızlık hissi, morarma, şişlik (ödem) ve kızarıklıktır; bunlar genellikle geçicidir ve kendiliğinden geçer. 456 kişilik randomize çalışmada istenmeyen olay sıklığı yüzde 1,67 olmuş ve hepsi hafif ya da orta şiddette kalmıştır. 146 kişilik çalışmada da istenmeyen etkilerin çoğu hafif kalmış ve 48 saat içinde geçmiştir.

Bunların dışında bildirilmiş başka riskler de vardır:

• Enfeksiyon: Farklı tıp alanlarındaki PRP bildirimlerinde en sık rastlanan istenmeyen olay işlem sonrası enfeksiyondur; PRP, ilaçlar gibi sterilize edilemez. Mezoterapiden sonra gelişen tüberküloz dışı mikobakteri (bir bakteri grubu) enfeksiyonları, 423 hastayı kapsayan bir derlemede ortamdan mikrop bulaşmış enjeksiyonlarla ilişkilendirilmiştir; iyileşme çoğu zaman haftalar sürmüş ve iz kalabilmiştir.
• Nodül (deri altında ele gelen küçük sertlik): Kolajen uyarıcılarda öne çıkar. CaHA ile yapılan 5081 uygulamada istenmeyen olay oranı %3 olmuş, bunların %96'sı nodül olarak bildirilmiştir; çoğu görünmez ve müdahale gerekmeden geçer. PLLA'da nodüller genellikle enjeksiyondan birkaç hafta sonra ortaya çıkar.
• Görme kaybı: PRP ile ilgili bildirimler arasında körlük de vardır. PRP'ye bağlı istenmeyen olay bildirimlerinin çoğu olgu sunumudur (tek tek hastaların aktarıldığı yayınlar); bu yüzden PRP ile her bir istenmeyen olay arasındaki neden-sonuç ilişkisi henüz netleşmemiştir.

Klinikte bu uygulamalar şu durumlarda yapılmaz:

• Gebelik dönemi
• Uygulama alanında aktif enfeksiyon ya da iltihap (inflamasyon)

Şu durumlar hekim değerlendirmesi gerektirir:

• Kanama-pıhtılaşma bozuklukları
• Önemli kronik hastalıklar ya da bağışıklık sistemi hastalıkları
• Kullandığınız ilaçlar
• Alerji öyküsü

Uygunluk, uygulanacak yönteme göre ayrıca belirlenir. Reçeteli ilaçlarınızı kendi kararınızla kesmeyin.

Beklenenden fazla ya da uzun süren ağrı, kızarıklık, şişlik ya da sizi endişelendiren farklı bir durum gelişirse klinikle iletişime geçin. Ciddi alerjik reaksiyon ya da nefes almada güçlük gibi ani ve ciddi durumlarda 112'ye başvurun.

KAYNAKPMID 24719076PMID 42367716PMID 37577796PMID 39100535PMID 39916988PMID 28247924