Üst Dudak / Burun-Dudak Mesafesi Askılama

Üst Dudak / Burun-Dudak Mesafesi Askılama nedir?

Üst dudak ya da burun-dudak mesafesi askılaması, burun tabanı ile üst dudağın kırmızı kısmı arasındaki derili bölgenin (filtrum bölgesi) iplerle askılanarak daha kısa görünmesini hedefleyen uygulamadır. "İp askısı", iplerle yapılan askılama uygulamalarının genel adıdır; Fransız askısı bu yöntemler içindeki tekniklerden biridir. Klinikte eriyen ipler (PLLA/PDO) kullanılır.

Bilmeniz gereken ilk şey şu: bu uygulamayla ilgili yayımlanmış kanıt son derece sınırlıdır. Üst dudak kaldırma yöntemlerini inceleyen bir sistematik derlemede (bir konudaki çalışmaları belirli kurallarla tarayıp bir arada değerlendiren inceleme) 495 kayıt taranmış; kaldırma miktarını sayıyla ölçen yalnızca dokuz çalışma değerlendirmeye alınabilmiş. Bunların sekizi cerrahi yöntemlere, yalnızca biri ameliyatsız bir yönteme ait. Genel sonuç şu: cerrahi yöntemlerin etkisi daha uzun sürüyor ama kaçınılmaz olarak iz bırakıyor; ameliyatsız yöntemler ise daha az müdahale gerektiriyor ama etkileri geçici.

Genel olarak askı ipliklerinin yüzeyinde dokuya tutunan çentikler bulunur; iplik cilt altına belirli bir yön boyunca yerleştirilir ve dokuyu o yönde taşıması amaçlanır. Yüz için yapılan derlemelerde bile eriyen ipliklerle yapılan uygulamaların uzun dönem etkinliğinin net olmadığı belirtiliyor; üst dudak için bu soru henüz yanıtlanmış değil.

İLGİLİFransız Askısı

KAYNAKPMID 36856780PMID 30893160

Burun ile dudak arası neden uzun görünür?

Burun ile üst dudak arasındaki mesafe yaşla birlikte gerçekten uzayabilir; ama uzun görünmesinin tek nedeni uzunluk değildir. Dudak çevresinin yaşlanmasını ele alan bir incelemede, üst dudağın uzaması ve düzleşmesi, dudağın kırmızı kısmının ve üst dişlerin daha az görünmesi bu bölgenin başlıca yaşlanma bulguları arasında sayılıyor.

Kafkas kökenli 200 kişinin MR görüntülerinin incelendiği bir çalışmada, 65–80 yaş grubunda üst dudak 20–30 yaş grubuna göre kadınlarda yüzde 19,24, erkeklerde yüzde 18,24 daha uzun ölçülmüş; aynı grupta dudak kalınlığı ve hacmi de belirgin biçimde azalmış. Araştırmacılara göre yaşlanan dudak çevresini uzama, incelme ve hacim kaybı birlikte etkiler.

Lübnanlı kadınlarda cilt üzerinden doğrudan ölçüm yapılan bir çalışmada filtrum yüksekliği genç grupta ortalama 14,3 mm, yaşlı grupta 19,8 mm bulunmuş. Bu değerler tek bir toplumda, tek bir grupta alınmış ortalamalardır; bir kişi için olması gereken uzunluğu göstermez.

Algı da işin içindedir. 1100 kişinin aynı portrenin filtrum çizgili ve çizgisiz iki hâlini karşılaştırdığı bir çalışmada, genç yüzde katılımcıların yüzde 81'i filtrum çizgisi silinmiş üst dudağı daha uzun algılamış. Filtrumun düzleşmesi de dudak sınırının incelmesi ve hacim kaybıyla birlikte yaşa bağlı değişiklikler arasında sayılır. Yani uzun görünen bir üst dudakta asıl değişen bazen mesafe değil, biçimdir; bu ayrım muayenede yapılır.

İLGİLİDudak Dolgusu

KAYNAKPMID 33845492PMID 30688885PMID 38643687PMID 32582914PMID 40003724

Filtrum ve üst dudak anatomisi

Üst dudağın derili kısmında, deri ve deri altı tabakasının altında ağzı halka gibi çevreleyen orbikülaris oris kası ve ona karışan mimik kasları bulunur. Filtrum, burun tabanından dudak sınırına inen iki kabarık sütun ile aradaki oluktan oluşur. Bir ipin bu bölgede neyle karşılaşacağını anlamak için bu katmanları, kasların nasıl kesiştiğini ve damarların nereden geçtiğini bilmek gerekir.

Kadavra kesitlerinden üst dudak kaslarının üç boyutlu modelinin çıkarıldığı bir çalışmada, filtrum sütunlarının orbikülaris oris ile üst dudağı kaldıran kasların liflerinin kesişmesiyle biçimlendiği, derin orbikülaris liflerinin bir kısmının burun tabanına uzandığı görülmüş. Üst dudağın temel işlevleri dişleri örtmek ve yüz ifadelerine (mimik) katılmaktır; filtrum, dudak yayı ve dudak sınırı bu bölgede özel dikkat gerektiren yapılardır.

Kas da yaşla değişir. Yüksek çözünürlüklü ultrasonla 30 gönüllüde yapılan bir çalışmada orbikülaris oris kasının açısı yaşla anlamlı biçimde azalmış; bu değişim en çok üst dudakta ve kadınlarda belirgin bulunmuş ve dudağın daha içe dönük bir biçim almasıyla ilişkilendirilmiş.

Bölge damardan zengindir. Yirmi üç çalışmayı birleştiren bir meta-analizde (birçok çalışmanın verilerini bir arada değerlendiren analiz) üst dudak arteri olguların yüzde 3,55'inde bulunmamış; bulunduğunda en sık mukoza altı katmanda (dudağın iç yüzünü kaplayan tabakanın hemen altında) seyretmiş. Araştırmacılara göre dudağın hiçbir katmanı damardan tamamen arınmış sayılamaz. Kadavra incelemesiyle birleştirilmiş başka bir meta-analizde de üst dudak arterinin çoğunlukla mukoza altında ya da kas içinde seyrettiği, deri altında seyrinin seyrek olduğu bildirilmiş.

Çalışmalarda ip uygulamaları için hedef katman olarak yüzeysel yağ dokusu ya da yüzeysel kas-aponevroz sistemi (mimik kaslarıyla bağlantılı bağ dokusu tabakası) gösterilir. 30 kadavrada üç boyutlu tarayıcıyla yapılan bir ölçümde yüz derisinin şakaktan dudak çevresine doğru kalınlaştığı görülmüş. Bu verilerin hiçbiri üst dudağa ip yerleştirmek için tanımlanmış bir yol çizmez; yalnızca bölgenin neden dikkat gerektirdiğini açıklar.

KAYNAKPMID 24406557PMID 33956606PMID 41603620PMID 42329443PMID 42380308PMID 33583088

Araştırmalar bu uygulama hakkında ne söylüyor?

Kısa yanıt: bu konuda yapılan literatür taramasında burun-dudak mesafesini iplerle kısaltmayı inceleyen kontrollü bir çalışma (sonuçları bir karşılaştırma grubuyla kıyaslayan çalışma) bulunamadı. Eldeki kanıt büyük ölçüde yüz ve boyun askılamasına aittir ve doğrudan üst dudağa aktarılamaz.

Yüz askılamasıyla ilgili kanıt da sınırlıdır. On yıllık yayınları yeniden tarayan bir derlemeye göre yöntem ümit verici görünse de kullanımını destekleyen yeni bir kanıt eklenmemiş; bu işlemi isteyen kişi yan etkiler, etkinin süresi ve etkinlik verisinin sınırlılığı konusunda ayrıntılı olarak bilgilendirilmelidir. Eriyen iplikleri inceleyen güncel bir sistematik derlemede ise orta ve alt yüzde etkinin uygulamanın hemen ardından görüldüğü, ancak uzun dönem etkinlik verisinin eksik kaldığı ve en uzun takibin iki yıl olduğu bildiriliyor.

Üst dudakta iplik kullanımıyla ilgili bulunabilen yayınlar ise başka bir amaca yöneliktir: gülümserken diş etinin fazla görünmesi. Pürüzsüz, eriyen polidioksanon ipliklerin dudağı kaldıran kasların yönü boyunca yerleştirildiği bir ön raporda 22 kadın hastadaki uygulama aktarılmış; raporda karşılaştırma (kontrol) grubu yok ve yazarlar yöntemi yeni bir öneri olarak sunuyor. Bu çalışma filtrum uzunluğunu değil, gülümsemedeki diş eti görünümünü ele alır.

Üst dudak kaldırma yöntemlerini inceleyen sistematik derlemede de ameliyatsız yöntemler grubuna yalnızca bir çalışma alınabilmiş; ayrıca çalışmaların kaldırma miktarını ölçme biçimleri arasında tutarlılık yok. Bu nedenle ip askısıyla burun-dudak mesafesinin ne kadar kısalacağına, etkinin ne kadar süreceğine ya da kaç kişide işe yaradığına dair bir rakam verilemez; böyle bir rakamı taşıyan yayımlanmış bir veri yoktur.

İLGİLİGummy Smile Botoksu

KAYNAKPMID 33471152PMID 39662017PMID 40988659PMID 36856780

Cerrahi dudak kaldırma: en çok araştırılan yöntem

Uzamış bir üst dudak için en çok araştırılan yöntem cerrahi dudak kaldırmadır: burun tabanının hemen altından boğa boynuzu (bullhorn) biçiminde bir deri şeridi çıkarılır ve üst dudağın derili kısmı kısaltılır. İp askısı bu ameliyatın ameliyatsız bir karşılığı değildir; biri deri çıkarır, diğeri çıkarmaz.

Güncel bir sistematik derlemeye göre, 1754 hastayı kapsayan yedi çalışmada bu teknik ve çeşitleriyle filtrum uzunluğu 14,0–14,5 mm'den 10,8–12,0 mm'ye inmiş; dudağın kırmızı kısmının ve üst ön dişlerin görünürlüğü artmış. Komplikasyonlar çoğunlukla hafif ve geçici, revizyon (düzeltme işlemi) oranları yüzde 0,6 ile 6,7 arasında bulunmuş. Çalışmaların genel kalitesi orta düzeyde değerlendirilmiş; standart ölçümlerle yapılacak yeni, ileriye dönük çalışmalara ihtiyaç olduğu belirtilmiş.

Etkinin sürekliliğiyle ilgili veri de cerrahi tarafında var. Burun altından dudak kaldırma yapılan 52 hastanın geriye dönük incelemesinde, elde edilen kısalmanın zaman içinde yavaş bir azalmayla korunduğu bildirilmiş. 500 ardışık cerrahi olguyu inceleyen bir başka seride ise üst dudağın gençleştirilmesinde uzama ile hacim kaybının birlikte ele alınması gerektiği savunuluyor.

Cerrahinin de bir bedeli vardır. Üst dudak kaldırma yöntemlerini inceleyen derlemeye göre cerrahi yöntemler kaçınılmaz olarak iz bırakır. Dudak kaldırma sonrası memnun kalmayan hastaların internette paylaştığı 25 anlatının incelendiği bir çalışmada en sık yakınma izle ilgili bulunmuş; burun kanadında biçim bozulması ve dudak asimetrisi de dile getirilmiş. Cerrahi dudak kaldırmanın değerlendirmesi ilgili cerrahi uzmanlık alanına aittir; burada yalnızca karşılaştırma yapabilmeniz için yer alıyor.

KAYNAKPMID 41731334PMID 34613848PMID 30789473PMID 36856780PMID 41230113

İp dışında hangi seçenekler konuşulur?

Üst dudakla ilgili yakınma her zaman mesafe değildir; bazen dudağın kırmızı kısmının az görünmesi ya da içe dönük durmasıdır. Bu durumlar için çalışmalarda ip dışında iki ameliyatsız yol ele alınır: botulinum toksinle yapılan ve İngilizce adıyla "lip flip" denen uygulama ile hyalüronik asit dolgu.

Lip flip'te orbikülaris oris kası botulinum toksinle kısmen gevşetilir ve üst dudağın hafifçe dışa dönmesi amaçlanır; bu uygulama hacim eklemez. Konuyla ilgili bir sistematik derlemede 48 kayıttan yalnızca yedisi değerlendirmeye alınabilmiş. Hasta memnuniyeti yüksek, yan etkiler hafif ve geçici bulunmuş; bildirilen yan etkiler arasında ıslık çalmada ve pipetle içmede güçlük var. Yine de incelenen çalışma sayısının az olduğunu akılda tutmak gerekir.

Genç yetişkinlerde dudak seçeneklerini ele alan bir incelemede üç yol ayrı ayrı anlatılır: botulinum toksin dudağı hafifçe dışa çevirir; hyalüronik asit dolgu hacim ve kontur verir; cerrahi dudak kaldırma ise üst dudağın derili kısmını kısaltır, kırmızı kısmı dışa çevirir ve üst dişlerin görünürlüğünü artırır. Bu üçünden yalnızca sonuncusu mesafeyi doğrudan kısaltır.

Filtrum çizgilerinin algıya etkisini inceleyen araştırmacılar, güncel dudak uygulamalarının dudak çevresindeki yumuşak dokuyu, özellikle filtrumu biçimlendirmeyi kapsadığını belirtiyor. Dolgu mesafeyi kısaltmaz; ama aynı çalışmada filtrum çizgisi silinmiş üst dudak daha uzun algılanmıştı. Tek bir yolun mu, birkaçının birlikte mi yoksa hiçbirinin mi sizin için anlamlı olduğu muayenede konuşulur.

İLGİLİLip Flip

KAYNAKPMID 40377719PMID 42320880PMID 32582914

Bu uygulamanın sınırı

İp askısı üst dudaktan deri çıkarmaz; bu nedenle deri fazlalığına bağlı gerçek bir uzamayı cerrahi dudak kaldırmanın yaptığı gibi kısaltması beklenmez. Bu kullanımın ne kadar kısaltma sağladığı ve etkisinin ne kadar sürdüğü yayımlanmış verilerle bilinmiyor.

Üst dudağın görünümü yalnızca yumuşak dokuya bağlı değildir. Üst dudak yaşlanmasını ele alan bir derlemeye göre bu yaşlanma üst çene kemiği ve dişlerden belirgin biçimde etkilenir; derili kısmın yaşlanması güneş ışığı ve sigarayla ağırlaşabilir. Dişlerin ya da üst çene kemiğinin konumundan kaynaklanan bir görünüm iple değişmez.

Ameliyatsız yöntemlerin etkisi geçicidir; üst dudak kaldırma yöntemlerini inceleyen sistematik derlemeye göre cerrahi yöntemlerin etkisi daha uzun sürer. Eriyen ipliklerle yapılan yüz askılamasında bile uzun dönem etkinlik verisi eksiktir; üst dudak için böyle bir veri ise yoktur.

Bu sınırlar uygulamanın yapılamayacağı anlamına gelmez; beklentinizi neye göre belirlemeniz gerektiğini gösterir. Asıl hedefiniz filtrum uzunluğunu gerçekten kısaltmaksa, bu hedef için tanımlanmış yöntem cerrahidir ve bu seçeneğin de muayenede açıkça konuşulması gerekir. Hekim değerlendirir, karar sizindir.

İLGİLİDolgu mu, askı ipi mi?

KAYNAKPMID 36856780PMID 28382497PMID 39662017

Bilinen riskler

Üst dudak askılamasına özgü komplikasyon verisi yoktur; bilinenler yüz ve boyun askılamalarından gelir. En sık bildirilenler şişlik ve morarmadır; ipliğin görünür ya da ele gelir olması ve ciltte çukurlaşma daha geç ortaya çıkabilir.

26 çalışmayı ve 2827 hastayı bir arada değerlendiren bir meta-analizde şişlik yüzde 34, morarma yüzde 26, ipliğin görünür ya da ele gelir olması yüzde 10, ciltte çukurlaşma yüzde 7 oranında bildirilmiş; ancak çalışmalar arasındaki farklılık yüksek. Araştırmacılar ilk dört haftadaki erken bulguları, ipliğin görünmesi, çukurlaşma ve ipliğin yer değiştirmesi gibi geç bulgulardan ayırıyor ve geç bulguların klinik açıdan daha önemli olabileceğini belirtiyor.

Yüz ve boyun askılamalarıyla ilgili bir sistematik derlemede en sık bildirilen bulgular asimetri, ödem (şişlik) ve morarma olmuş. Ciddi yan etkiler seyrek bulunmuş; bunlar arasında his değişiklikleri, saç kaybı ile damar ve bez yaralanmaları yer almış. Yan etkilerin çoğu kendiliğinden gerilemiş; ancak kontur düzensizlikleri, damar ve bez yaralanmaları, enfeksiyon ve iltihabi yanıtlar bu genellemenin dışında kalmış.

Üst dudağın temel işlevlerinden biri mimiktir; bölge konuşurken, yerken, gülerken sürekli hareket eder. Yüz ve boyun için bildirilen oranların bu bölgede de aynı kalıp kalmadığını gösteren bir veri yoktur. Erimeyen ipliklerle yapılan erken dönem uygulamalarda revizyon ve komplikasyon oranlarının yüksek olduğu, eriyen ipliklerle bu olayların daha az görüldüğü bildirilmiştir.

İşlemden önce kan sulandırıcılar, antiagregan (kan pulcuklarının kümelenmesini önleyen) ilaçlar ve kanamayı etkileyebilecek takviyeler sorulur; reçeteli ilaçlar kendi kararınızla kesilmez, gerekirse ilgili hekimin görüşü alınarak işlem planlanır ya da ertelenir. Bu nedenle kullandığınız ilaçları ve takviyeleri muayenede eksiksiz bildirmeniz planlamanın parçasıdır.

İLGİLİAskı ipi sonrası nelere dikkat edilir?

KAYNAKPMID 41988336PMID 34699439PMID 33956606PMID 30893160