Burun İp Askısı

Burun İp Askısı nedir?

Burun ip askısı, burnun cilt altına ince tıbbi iplikler yerleştirilerek burun ucunu kaldırmayı ve burun sırtını desteklemeyi amaçlayan ameliyatsız bir uygulamadır. Bilimsel yayınlarda “thread rhinoplasty”, yani iplikle rinoplasti olarak da geçer. Araştırmalarda ameliyatsız burun uygulamaları üç başlıkta ele alınır: dolgu enjeksiyonu, iplikle askılama ve botulinum toksin (kas gevşetici) enjeksiyonu. İplikle askılama bunlardan biridir; diğerlerinin yerine geçmez, farklı bir iş gören ayrı bir yöntemdir.

Uygulamanın özü, ipliğin burunda bir destek hattı kurmasıdır. 553 hastanın yer aldığı bir çalışmada poli-L-laktik asit ve polikaprolakton ipliklerle yapılan uygulamalar, greft (destek amacıyla yerleştirilen doku) kullanılan cerrahi tekniklerin ilkelerinden yola çıkılarak planlanmış; amaç, uygun görülen burun şekil bozukluklarında geçici bir düzeltme sağlamak olarak belirlenmiştir. Araştırmacılar, yöntemin henüz standart hâle gelmediğini ve bu yüzden sonuçların değişken ve kısa süreli olabildiğini açıkça belirtir.

Uygulamada doku çıkarılmaz; kıkırdak ve kemik yeniden şekillendirilmez. Değişen şey, ipliklerin burun ucunda ve sırtında sağladığı sınırlı destektir. Bu yüzden işlemin sizin için ne yapıp ne yapamayacağı, şikâyetinizin küçük bir destekle değişebilecek türden olup olmadığına bağlıdır. İplik sayısı, uzunluğu ve giriş noktaları ise uygulamayı yapan hekimin değerlendirmesiyle belirlenir.

KAYNAKPMID 38876955PMID 37020992

“Burun ip askısı” ne demek?

“Askı” sözcüğü yüz uygulamalarından gelir: Yüzde tırtıklı iplikler sarkmış dokuyu tutup yukarı taşır. Burunda ise sarkmış bir doku kütlesinden çok, burun ucunun konumu ve burun sırtının çizgisi söz konusudur; iplik burada daha çok bir destek direği gibi çalışır. Tırtıklı iplikle yapılan burun uygulamalarını anlatan bir çalışmada, Asyalı hastalarda burun ucunu öne çıkarmak için güçlü bir destek yapısı gerektiği ve bu desteğin geleneksel olarak açık cilt kesileriyle kurulduğu belirtilir; araştırmacılar bu amaçla iplik kullanmıştır.

Burun için iki ana iplik tipinden söz edilir. İki hastanın anlatıldığı bir olgu sunumunda polidioksanon (PDO) iplikler iki biçimde uygulanmıştır: hacim veren iplikler burun hatlarını belirginleştirmek için, tırtıklı iplikler ise burun ucunu ve burun kanadı tabanını düzenlemek için. Polidioksanon, yara kapatmada dikiş malzemesi olarak da kullanılan ve zamanla vücutta emilen bir maddedir.

“İp askısı”, klinikte iplerle yapılan askılama uygulamalarının genel adıdır; Fransız askısı bu yöntemler içindeki tekniklerden biridir. Burundaki uygulama da bu ailenin bir parçasıdır; ancak burnun yapısı yüzden farklı olduğu için beklentiler, sınırlar ve riskler de farklıdır. Yüzdeki askılama uygulamalarını Yüz İp Askısı ve Fransız Askısı sayfalarında bulabilirsiniz.

İLGİLİFransız Askısı

KAYNAKPMID 30881784PMID 39219307PMID 31797043

Burun ucunun kaldırılması

Araştırmalarda burun ip askısının en sık ele alınan hedefi, burun ucunu desteklemektir. Burun ucunun öne çıkması (projeksiyon) ve yukarı doğru dönmesi (rotasyon) ayrı ölçütlerdir. Rotasyonu ölçmekte kullanılan değerlerden biri, burun ucu ile üst dudak arasındaki açıdır; buna nazolabial açı denir.

Bu konudaki en uzun deneyim tek bir araştırma grubuna aittir. 2003'ten bu yana tırtıklı ipliklerle yaklaşık 1200 burun uygulaması yaptığını bildiren bu grup, yan profil fotoğraflarında burun ucunun öne çıkışında anlamlı bir artış ölçmüş ve bu etkinin altı aydan uzun gözlemde sürdüğünü bildirmiştir. Ancak bu uygulamalarda, hacim gerektiğinde ipliklerle birlikte kişinin kendi yağ dokusundan hazırlanan greft de kullanılmıştır; yani ölçülen sonuç her zaman yalnızca ipliğe ait değildir.

Daha küçük ve daha yeni çalışmalar ise daha temkinli bir tablo ortaya koyar. Polidioksanon ipliklerle 10 hastada yapılan ileriye dönük bir çalışmada (hastaların baştan planlanarak izlendiği bir araştırma) nazolabial açıdaki artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamış; araştırmacılar ipliklerin küçük değişiklikler için kullanılabileceğini belirtmiştir. Altı hastalık bir ön çalışmada ise ipliklerin yalnızca burun bölmesine ya da hem bölmeye hem burun sırtına yerleştirilmesinin farklı sonuçlar verdiği görülmüştür. Kısacası burun ucundaki değişiklik küçüktür ve kullanılan tekniğe bağlıdır.

Burun ucu aynı zamanda sorunların yoğunlaştığı bölgedir. İplik uygulamasına bağlı sorunlar nedeniyle yeniden ameliyat edilen yedi hastalık bir seride en sık bulgu, burun ucunda görünür hâle gelen ya da dışarı çıkan iplikler olmuştur.

KAYNAKPMID 30881784PMID 37539496PMID 40433226PMID 35413169

Burun sırtı ve kemer görünümü

Burun sırtında iplikler, sırt çizgisine ince bir destek ekler; kemeri almaz. Hacim veren iplikler burun hatlarını belirginleştirmek için kullanılır. Kemer görünümüne etkisi ise sınırlıdır ve çalışmalarda tutarlı biçimde gösterilmemiştir.

Polidioksanon ipliklerle 10 hastada yapılan ileriye dönük çalışmada hastalar, burun kemerinin görünümünü azaltmak ya da burun ucunun yukarı dönüşünü artırmak için başvurmuştu. İki hafta sonra doldurulan yaşam kalitesi anketlerinde burundan memnuniyet ile sosyal ve psikolojik puanlarda anlamlı iyileşme bildirilmiş; fotoğrafları hangi aşamada çekildiklerini bilmeden (kör değerlendirme) puanlayan 146 kişinin verdiği çekicilik puanları da artmıştır. Buna karşılık ölçülen kemer azalması istatistiksel olarak anlamlı değildir. Yani hastaların algısı değişmiş, ölçülen değişim ise belirsiz kalmıştır; üstelik takip yalnızca iki haftayla sınırlıdır.

Burun sırtında ipliğin hangi katmana yerleştirildiği ayrıca önemlidir. Hacim veren ipliklerle yapılan uygulamalarda anatomik katmanları inceleyen üç olguluk bir yayında, yüzeye yakın yerleştirilen ipliğin risklerine dikkat çekilir. Damarla ilgili sorunlardan kaçınmak için ipliğin, fibromüsküler katmanın (kas ve bağ dokusundan oluşan tabaka) altındaki derin yağ katmanına yerleştirilmesi vurgulanır. Bu bir olgu sunumudur; öneri, anatomi bilgisine ve yazarların deneyimine dayanır.

Burun sırtında beklenmedik bir sorun da bildirilmiştir. Tırtıklı iplik uygulamasından 12 ay sonra başvuran bir hastada, emilmemiş iplikler çevre dokuyla birlikte burun sırtında sert bir kitle oluşturmuş ve kemer benzeri bir görünüme yol açmıştır. Tek bir vakada görülmüş olsa da, burun sırtına yerleştirilen ipliklerin kemer benzeri bir görünüm bırakabilmesi bu bölgedeki belirsizliğin bir parçasıdır.

KAYNAKPMID 39219307PMID 37539496PMID 39467567PMID 38345937

Kanıt ne kadar güçlü?

Kısa cevap: sınırlı. Burun ip askısı hakkındaki bilgiler büyük ölçüde olgu sunumlarına, küçük hasta serilerine ve tek tek uygulayıcıların geriye dönük deneyimlerine dayanır; yayınların önemli bir bölümü Asya ülkelerinden gelir. Bu uygulamayı dolgu ya da cerrahiyle, hastaları rastgele gruplara ayırarak karşılaştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır.

Çalışmaların büyüklüğü de bunu gösterir: iki hastalık bir olgu sunumu, altı hastalık bir ön çalışma, 10 hastalık ileriye dönük bir çalışma. Memnuniyeti ölçen en büyük seri 553 hastayı kapsar; bu seride memnuniyet oranı altıncı ayda yüzde 95 iken birinci yılda yüzde 62'ye inmiştir. Takip fotoğraflarla yapılmış, memnuniyet ise hastaların kendi değerlendirmesiyle ölçülmüştür. Memnuniyetin bir yıl içinde bu kadar düşmesi, etkinin kalıcı olmadığına dair dolaylı bir işarettir.

Karşılaştırma yapan az sayıdaki çalışmanın özetinde de hastaların gruplara rastgele ayrıldığından söz edilmez. 85 hastanın üç gruba ayrıldığı bir çalışmada iplik uygulanan gruplar 9 ve 13 hastadan oluşur ve sonuçlar hasta anketlerine dayanır. İki olguluk sunumda sonuçların sekiz aya kadar sürdüğü bildirilmiş; araştırmacılar uzun dönem güvenliğin ve etkinliğin araştırılması gerektiğini vurgulamıştır.

Yüzdeki iplik uygulamalarında da durum farklı değildir. Bu alandaki derlemeler, yönteme umutla bakılsa da kullanımını destekleyecek yeni kanıtın eklenmediğini ve uzun dönem etkinlik verisinin eksik olduğunu belirtiyor. Burun ise bu zaten sınırlı veri içinde daha da az çalışılmış bir bölgedir.

KAYNAKPMID 39219307PMID 40433226PMID 37539496PMID 37020992PMID 39936459PMID 33471152PMID 39662017

Bu uygulamanın sınırı

Burun ip askısı burnun şeklini sınırlı ölçüde ve geçici olarak destekler; cerrahi burun estetiğinin yerini tutmaz. Rinoplastide (burun estetiği ameliyatı) kıkırdak ve kemik yapısı değiştirilir. İplik uygulamasında ise bu yapılar yerinde kalır, üzerlerine yalnızca ince bir destek eklenir. Yani ikisi aynı işin hafif ve ağır hâli değil, farklı ölçekte iş gören iki ayrı yöntemdir.

Pratikte bu şu anlama gelir: Burun küçültülmez, kemer alınmaz. Geniş burun kanatları ya da geniş burun tabanı daraltılmaz. Septum eğriliği gibi burnun iç yapısına ait sorunlar düzeltilmez; nefes almayla ilgili şikâyetler bu uygulamanın konusu değildir, böyle bir şikâyetiniz varsa ayrıca değerlendirilir. Küçük değişiklikler için kullanılan bir yöntemden büyük bir şekil değişikliği beklemek, beklentiyle sonucun örtüşmemesine yol açar.

Etkinin ne kadar sürdüğü belirsizdir. En büyük seride de sonuçların değişken ve kısa süreli olabildiği belirtilir. Komplikasyonla başvuran 30 hastayı inceleyen araştırmacılar ise kısa süreli bir etki için bu tür sorunları göze almayı uygun bulmadıklarını ve ipliği rutin bir burun şekillendirme yöntemi olarak önermediklerini yazar. Bu, uygulamaya yöneltilen açık bir eleştiridir ve bilmenizde yarar vardır.

Bir başka sınır, ileride yapılabilecek bir ameliyatla ilgilidir. Burnuna iplik yerleştirildikten sonra yeniden ameliyat olan 29 hastanın incelendiği bir çalışmada, iplik çözünürken çevresinde iltihap hücrelerinin biriktiği ve bağ dokusu hücrelerinin çoğaldığı belirtilmiştir. Sonuçta oluşan yara dokusu, sonraki ameliyatın planını ve sonucunu etkileyebilir. Yani geçici bir uygulama, dokuda kalıcı izler bırakabilir. Hekim değerlendirir, karar sizindir.

KAYNAKPMID 37020992PMID 35506191PMID 37718426

Burun dolgusundan farkı

Burun dolgusu bir noktaya hacim ekler; burun ip askısı ise burun ucuna ve sırtına iplikle destek kurar. İkisi aynı şikâyet için gündeme gelebilir, ancak kullanılan malzeme, geri alınabilirlik ve riskler farklıdır.

Dolgu, iplikle askılama ve botulinum toksin ayrı yöntemler olarak kabul edilir. Bazı araştırmacılar, hacim veren ipliklerin dolguyla birlikte kullanıldığında burun hatlarının daha hassas biçimlendirilebildiğini savunur; ancak bu görüş karşılaştırmalı bir çalışmaya değil, kendi hastalarındaki deneyime dayanır. Hyalüronik asit dolgu ile polidioksanon ipliklerin birlikte kullanıldığı karma teknikler de bu alandaki yeni gelişmeler arasında sayılır.

Geri alınabilirlik açısından iki yöntem belirgin biçimde ayrılır. Hyalüronik asit dolgu, hyalüronidaz adlı bir enzimle çözülebilir. İplik ise gerektiğinde cerrahi olarak çıkarılır: Sorunlar nedeniyle yeniden ameliyat edilen hastaların incelendiği bir çalışmada ipliklerin çıkarılması dikkatli bir doku ayrıştırması gerektirmiş ve burun ucu desteğinin kaybına yol açmıştır. Öte yandan dolgunun da kendine ait ciddi riskleri, özellikle damar tıkanıklığı riski vardır; bunları Burun Dolgusu sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Üç yöntemin birlikte kullanıldığı çalışmalar da vardır. 85 hastalık bir çalışmada iplik, dolgu ve botulinum toksinin birlikte uygulandığı grupta memnuniyet puanları daha yüksek bulunmuştur; ancak bu çalışmanın özetinde hastaların gruplara rastgele ayrıldığından söz edilmez ve sonuçlar hasta anketlerine dayanır. Sizin için hangi yöntemin, hangi sırayla ya da hangilerinin birlikte gündeme geleceği muayenede belirlenir.

İLGİLİBurun Dolgusu

KAYNAKPMID 38876955PMID 38279564PMID 41755924PMID 38231537PMID 35413169PMID 39936459

Eriyen iplik ile kalıcı iplik

Uzun dönemde ne olacağını belirleyen başlıca fark, burunda kullanılan ipliğin eriyen mi yoksa kalıcı mı olduğudur. Eriyen iplikler polidioksanon, poli-L-laktik asit ya da polikaprolakton gibi zamanla çözünen maddelerden yapılır; kalıcı iplikler ise çözünmez ve dokuda kalır. Klinikte eriyen ipler (PLLA/PDO) kullanılır.

Kalıcı ipliklerle ilgili uyarılar, yıllar sonra ortaya çıkan vakalardan gelir. Kalıcı gergi iplikleriyle burnu şekillendirilmiş bir hastada on yıl sonra burunda asimetri, nefes almada güçlük ve burun içinde yabancı cisim hissi gelişmiştir. Ameliyatta ipliğin dışarıya doğru ilerlediği, çevresinde granülom (vücudun yabancı cisme karşı oluşturduğu iltihabi doku kümesi) geliştiği ve burun kanadındaki kıkırdaklardan birinin kısmen yırtıldığı görülmüştür. Tırtıklı iplik uygulamasından on yıl sonra burun bölmesinde iltihabi bir kitle gelişen başka bir hastada da kitlenin içinde iplikler bulunmuştur; yayın özetinde bu vakadaki ipliğin türü belirtilmemiştir.

Eriyen iplikler de bu risklerin tamamen dışında değildir. Polidioksanon iplik sonrası enfeksiyonla başvuran yedi hastayı inceleyen araştırmacılar, bu ipliğin genellikle altı aydan sonra emildiğini, ancak görüntüleme yöntemlerinde seçilemediğini ve ağır enfeksiyonlara yol açabildiğini bildirmiştir. Eriyen ve eriyen olmayan iplikle yapılmış iki vakanın karşılaştırıldığı bir yayında her iki vakada da yabancı cisim granülomu saptanmış; eriyen iplikte tablonun daha ağır seyrettiği belirtilmiştir. Ancak bu, yalnızca iki vakaya dayanan bir gözlemdir.

Sorunlar nedeniyle yeniden ameliyat edilen yedi hastalık seride iplikler, yerleştirilmelerinden yıllar sonra bile emilmemiş ve biçimi bozulmamış hâlde bulunmuştur; yayın özetinde ipliklerin hangi maddeden yapıldığı belirtilmez. Bu nedenle daha önce burnunuza iplik uygulandıysa, ipliğin türü ve uygulamaya ait kayıtlar muayenede sorulacak bilgiler arasındadır.

KAYNAKPMID 37020992PMID 40440948PMID 34897200PMID 31797043PMID 34877301PMID 35413169

Bilinen riskler

Burun ip askısından sonra bildirilen sorunlar erken ve geç dönem sorunları olarak ikiye ayrılır. Erken dönemde geçici yan etkiler görülebilir. Geç dönemde ise ipin görünmesi ya da dışarı çıkması, enfeksiyon, ciltte çukurlaşma, granülom ve burun şeklinde bozulma bildirilmiştir. Geç dönem sorunlarının bir kısmı ipin çıkarılmasını gerektirir.

Bildirilen sorunlar arasında ipin deriden ya da ağız içindeki mukozadan (ağız içini kaplayan zar) dışarı çıkması, yer değiştirmesi, görünür hâle gelmesi, deri enfeksiyonları, çukurlaşma ve granülom oluşumu yer alır. Ağır sonuçların riskini azaltmak için bu sorunlara erken müdahale edilmesi vurgulanır. 85 hastalık bir çalışmada işlemden 48 saat sonra bildirilen yan etkilerin tümü bir hafta içinde geçmiştir.

Komplikasyonla başvuran 30 hastalık bir seride en sık başvuru nedeni enfeksiyon (yüzde 46,7) olmuş; bunu ipin dışarı çıkması (yüzde 30), süregen iltihap (yüzde 16,7) ve çukurlaşma (yüzde 6,7) izlemiştir. Bu çalışmada enfeksiyonun her zaman ipin çıkarılmasını gerektirdiği belirtilir. Bu oranlar, iplik uygulanan herkeste görülme sıklığını değil, komplikasyonla başvuranlar arasındaki dağılımı gösterir.

Polidioksanon iplik sonrası enfeksiyonla başvuran yedi hastanın üçünde açık yara, apse ve deri nekrozu (deri dokusunun ölmesi) gelişmiştir; bu hastaların altısı daha önce burun ameliyatı olmuştu. Yeniden ameliyat isteyen 29 hastalık seride ise burun ucunun ve kökünün yeterince öne çıkmaması, ipin açığa çıkması, enfeksiyon ve üç hastada kolumellanın (iki burun deliğini ayıran köprü) bir yana kayması bildirilmiştir.

Oranları bir arada veren büyük çalışmalar ise yüz uygulamalarına aittir. 26 çalışmanın sonuçlarını birleştiren bir analizde (meta-analiz) şişlik yüzde 34, morarma yüzde 26, görünür ya da elle hissedilen iplik yüzde 10 oranında bildirilmiştir. Eriyen iplikleri inceleyen bir derlemede de tırtıklı ipliklerin düz ipliklere göre daha fazla sorunla ilişkili olduğu belirtilmiştir. Ancak bu sayılar burna doğrudan aktarılamaz.

İLGİLİAskı ipi sonrası nelere dikkat edilir?

KAYNAKPMID 38279564PMID 39936459PMID 35506191PMID 31797043PMID 37718426PMID 41988336PMID 39442180

Geri alınabilir mi: ipin çıkarılması ve sonraki ameliyat

İplik gerektiğinde çıkarılabilir, ancak bu her zaman basit bir işlem değildir. Hyalüronik asit dolgudaki gibi bir enzimle çözülemez; ipin bulunup çıkarılması cerrahi bir müdahale gerektirir. Ne kadar kolay çıkarılacağı, ipin ne zamandan beri dokuda olduğuna ve çevresinde neler geliştiğine bağlıdır.

Komplikasyonla başvuran 30 hastayı inceleyen çalışmada, ipliklerin uygulamadan sonraki ilk bir ay içinde tamamen çıkarılabildiği bildirilmiştir. Aynı çalışmada ultrason incelemesi, geride kalan ipleri saptamada ve enfeksiyon alanını belirlemede yardımcı bulunmuştur. Polidioksanon iplik sonrası enfeksiyonla başvuran hastaları inceleyen çalışmada ise enfeksiyon ağır olduğunda geniş bir temizlik yapılması ve daha önce yerleştirilmiş implantın da çıkarılması gerekebileceği belirtilmiş; araştırmacılar burnunda implant bulunan kişilere bu uygulamanın yapılmamasını önermiştir.

Daha geç dönemde durum değişir. Yeniden ameliyat edilen yedi hastalık seride burun ucundaki ve sırtındaki ipliklerin çıkarılması dikkatli bir doku ayrıştırması gerektirmiş; burun ucu desteği zayıflamış, burun sırtında düzensizlik ve kısmi doku kaybı oluşmuştur. Desteği yeniden kurmak için kişinin kendi dokusundan alınan greftlere ihtiyaç duyulmuştur. Yani ipin çıkarılması, burnu uygulamadan önceki hâline döndürmeyebilir.

İleride cerrahi burun estetiği düşünüyorsanız bu önemli bir bilgidir. Yeniden ameliyat olan 29 hastanın incelendiği çalışmada, ipin çözünürken çevresinde yara dokusu oluşturduğu ve bunun sonraki ameliyatın planını ve sonucunu etkilediği belirtilmiştir; bu hastaların 26'sında burun ucu kaburga ya da burun bölmesi kıkırdağıyla yeniden şekillendirilmiştir. Bu yüzden burun ip askısı kararını, ileride olası bir ameliyatı da hesaba katarak vermek gerekir.

KAYNAKPMID 35506191PMID 31797043PMID 35413169PMID 37718426

Uygulamanın koşulları neden önemli?

Burun ip askısında görülen sorunların, uygulamanın kim tarafından ve hangi koşullarda yapıldığıyla ilişkili olduğu bildirilmiştir. Komplikasyonla başvuran 30 hastalık seride hastaların yüzde 70'i uygulamayı tıbbi olmayan ve yasal izni bulunmayan yerlerde yaptırmıştı. Bu oran yalnızca komplikasyonla başvuranlar arasındaki dağılımı gösterir. Uygulama koşullarının önemine işaret eder; ancak uygulamanın tıbbi bir kurumda yapılması riski ortadan kaldırmaz.

Yüz iplik uygulamalarından sonra başvuran 190 hastayı inceleyen bir çalışmada, sorunların başlıca nedenleri olarak yüz anatomisinin yeterince bilinmemesi ve deneyimsiz uygulama gösterilmiştir. Burun için de benzer bir vurgu yapılır: İpin doğru katmana yerleştirilmesi, damar yaralanması riskini azaltmanın koşulu olarak görülür; yüzeye yakın yerleştirilen ipin riskleri de ayrıca vurgulanır.

İşlemden önce kan sulandırıcılar, antiagregan (kan pulcuklarının kümelenmesini önleyen) ilaçlar ve kanamayı etkileyebilecek takviyeler sorulur. Reçeteli ilaçlar hasta tarafından kendi kararıyla kesilmez; gerekirse ilgili hekimin görüşü alınarak işlem planlanır ya da ertelenir. Bu genel bir güvenlik adımıdır; bu uygulamaya özel olarak izlenecek yol muayenede sizinle birlikte planlanır.

KAYNAKPMID 35506191PMID 34549008PMID 39467567