Genital Bölge PRP Uygulamaları

Genital Bölge PRP Uygulamaları nedir?

Genital bölge PRP uygulaması, kendi kanınızdan hazırlanan trombositten zengin plazmanın vulvaya ya da vajina duvarına enjekte edilmesidir. Bu uygulama vulvar liken skleroz, menopoza bağlı atrofi, cinsel işlev şikâyetleri ve efor sırasında idrar kaçırma gibi birbirinden çok farklı durumlarda, farklı protokollerle araştırılmıştır.

PRP (trombositten zengin plazma), kanın santrifüjde yoğunluk farkına göre ayrıştırılmasıyla elde edilen, büyüme faktörlerinden zengin bir trombosit konsantresidir. Ancak her PRP aynı değildir: PRP, lökosit (beyaz kan hücresi) içeriğine, fibrin yapısına ve trombosit yoğunluğuna göre farklı türlere ayrılır. Tek ya da çift santrifüj gibi hazırlama yöntemleri son ürünün bileşimini belirler; araştırmalar, santrifüj protokolünün ve cihaz tasarımının da trombosit yoğunluğunu, güvenliği ve sonucu etkilediğini gösteriyor. Hazırlıktaki bu çeşitlilik hâlâ bir sorundur.

Vulva ve vajinaya yalnızca PRP enjeksiyonu yapılan çalışmaları bir araya getiren sistematik bir derlemede 18 çalışma yer alır: iki randomize kontrollü çalışma (katılımcıların kurayla gruplara ayrılıp karşılaştırıldığı çalışma), on tek kollu (karşılaştırma grubu olmayan) çalışma, bir geriye dönük kesitsel çalışma ve beş olgu sunumu. Toplam 480 hastanın 401'i PRP ile tedavi edilmiştir. En sık araştırılan konu vulvar liken sklerozdur; onu cinsel işlev bozukluğu ve vulvovajinal atrofi izler. Hazırlama yöntemleri, enjeksiyon teknikleri ve tedavi takvimleri çalışmadan çalışmaya değişir.

Jinekolojide PRP kullanımını tarayan kapsamlı bir incelemede 3660 kayıt taranmış ve 43 çalışma değerlendirmeye alınmıştır; bu çalışmalarda liken skleroz, vulvovajinal atrofi, cinsel işlev bozukluğu, efor sırasında idrar kaçırma ve mesane ağrısı sendromu ele alınır. PRP'nin genel tanıtımını ve yüz ya da saçlı deri gibi bölgelerdeki kullanımını PRP sayfasında bulabilirsiniz. Erkeklerde sertleşme sorununa yönelik PRP enjeksiyonları ise ayrı bir üroloji konusudur.

İLGİLİPRP

KAYNAKPMID 41168677PMID 41226837PMID 42303354PMID 40869658

Cinsel işlev şikâyetlerinde PRP

Cinsel işlev şikâyeti olan kadınlarda ön vajina duvarına PRP enjeksiyonu küçük çalışmalarda incelenmiştir. Bir çalışmada cinsel işlev ve orgazm bozukluğu olan 52 kadına ön vajina duvarına dört seans PRP uygulanmış ve anket puanlarında iyileşme bildirilmiştir; ancak çalışmanın özetinde bir karşılaştırma grubu tanımlanmamıştır.

Menopoz öncesi dönemde olan ve ağır cinsel işlev bozukluğu bulunmayan 52 kadının kurayla tek seferlik PRP ya da serum fizyolojik (tuzlu su) enjeksiyonuna ayrıldığı bir pilot çalışmada, PRP grubunda cinsel işlev anketinin toplam puanında daha büyük bir artış bildirilmiştir. Anketin alt ölçeklerindeki değişimler ise kontrol grubundan istatistiksel olarak farklı bulunmamıştır. Ciddi bir istenmeyen olay bildirilmemiştir.

Kadınlarda cinsel işlev bozukluğu ve idrar kaçırmada PRP enjeksiyonlarını inceleyen sistematik bir derleme, PRP'nin bu şikâyetleri iyileştirdiğine dair açık bir kanıt bulunmadığını belirtir; ilk sonuçlara karşın yöntemsel sorunlar nedeniyle kanıt düzeyi düşüktür.

KAYNAKPMID 32231853PMID 41855531PMID 38001920

Vulvar liken sklerozda PRP

Vulvar liken skleroz, genital bölgede görülen, uzun süren ve tekrarlayan iltihabi bir deri hastalığıdır; kozmetik bir sorun değil, tıbbi bir hastalıktır. Genital bölgede PRP'nin en çok araştırıldığı konu budur; ancak PRP standart tedavinin yerine geçmez, araştırmalarda ek tedavi olarak ele alınır.

Almanca konuşulan ülkeler için 16 tıp derneğinden 24 uzmanın katılımıyla hazırlanan kılavuza göre genital liken sklerozun standart tedavisi, çok güçlü ya da güçlü topikal glukokortikoidlerin (cilde sürülen kortizonlu ilaçlar) nemlendiricilerle birlikte kullanılmasıdır. Topikal kalsinörin inhibitörleri (bağışıklık tepkisini baskılayan, cilde sürülen ilaçlar) ise ikinci basamak tedavidir. Hastalık sıklıkla uzun süren ve tekrarlayan bir seyir izlediği için sürekli ve uzun süreli takip şarttır. Kılavuz özetlerinde PRP bir öneri olarak yer almaz.

Genital liken sklerozda PRP'yi inceleyen bir derleme, tek başına PRP için bir randomize kontrollü çalışma, on bir tek kollu çalışma, bir olgu serisi ve bir olgu sunumu bulmuştur. Çalışmaların çoğunda belirtilerde ve yaşam kalitesinde iyileşme bildirilmiştir; ancak küçük örneklem, kontrol grubunun olmaması, kısa takip ve farklı hazırlama protokolleri nedeniyle kanıt sınırlıdır. Bu derlemeye göre PRP, topikal kortikosteroide yanıt vermeyen ya da bu tedaviyi bırakmış hastalarda ek tedavi olarak düşünülebilir.

PRP ve benzeri rejeneratif (dokunun kendini onarmasını hedefleyen) yöntemleri inceleyen başka bir sistematik derleme, 251 kayıt arasından 13 çalışmayı değerlendirmiş ve aynı sınırlılıklara dikkat çekmiştir; uygulamanın girişimsel (iğneyle yapılan) olması ve olası bağışıklık kaynaklı riskler de kısıtlayıcı etkenler arasında sayılmıştır. Kortikosteroide yanıt vermeyen orta-ağır hastalıkta, yağ dokusundan hazırlanan bir ürünle karıştırılmış PRP'nin topikal kortikosteroidle karşılaştırıldığı 20 hastalık randomize pilot çalışmada belirti ve bulgular iyileşmiş, ancak cilt esnekliğinde anlamlı bir iyileşme görülmemiştir. Bu çalışmada tek başına PRP değil, bir karışım kullanılmıştır.

KAYNAKPMID 41778748PMID 42592520PMID 41692084PMID 41009377PMID 35048150

Menopoza bağlı vajinal atrofide PRP

Menopoza bağlı vulvovajinal atrofi, yani vulva ve vajina dokusunun incelmesi, genitoüriner sendromun (menopozla birlikte genital bölgede ve idrar yollarında görülen değişiklikler) bir parçasıdır ve bu durum için etkinliği gösterilmiş tedavi seçenekleri vardır. PRP ise küçük randomize çalışmalarda denenmiştir; hâlâ araştırma aşamasındadır ve bu seçeneklerin yerini almaz.

Kuzey Amerika Menopoz Derneği'nin 2020 tutum bildirisine göre genitoüriner sendrom büyük olasılıkla yeterince tanı almıyor ve yetersiz tedavi ediliyor; oysa çoğu durumda belirtiler etkili biçimde kontrol altına alınabiliyor. Bildiride kayganlaştırıcılar ve nemlendiriciler, vajinal östrojen ve DHEA ile başka ilaç seçenekleri sayılır. Hangi tedavinin seçileceği belirtilerin şiddetine, tedavinin size göre etkinliğine ve güvenliğine ve sizin tercihinize bağlıdır. Meme kanseri öyküsü olan kadınlarda onkoloji hekiminin önerileri de gözetilmelidir.

Menopoz sonrası vajinal atrofisi olan 60 kadının katıldığı randomize bir çalışmada, kadınların yarısına vajina mukozasına PRP, diğer yarısına serum fizyolojik enjekte edilmiştir. Dört ay sonra PRP grubunda cinsel işlev anketi puanı kontrol grubundan yüksek bulunmuş; istek, uyarılma ve orgazm alt alanlarında ise gruplar arasında fark görülmemiştir. Araştırmacılar, PRP'nin standart bir tedavi hâline gelmeden önce daha büyük randomize çalışmalar gerektiğini belirtir. Hyalüronik asit ile PRP'yi 20 kadında karşılaştıran küçük bir randomize çalışmada ise iki grupta da iyileşme görülmüş, cinsel işlevdeki iyileşme hyalüronik asit grubunda daha belirgin bulunmuştur.

Menopoza bağlı atrofide enjeksiyon tedavilerini inceleyen sistematik bir derleme, biri randomize, yedisi gözlemsel olmak üzere sekiz çalışma ve toplam 236 kadın bulmuş; bu tedavilere ilişkin verinin zayıf olduğunu ve daha fazla çalışma gerektiğini belirtmiştir. Meme kanseri öyküsü olan 20 kadında yapılan kontrol grupsuz bir pilot çalışmada, tek seferlik PRP enjeksiyonunun güvenli ve uygulanabilir olduğu bildirilmiştir; ancak kontrol grubu olmadığı için bu çalışmadan etkinlik konusunda kesin bir sonuç çıkarılamaz.

İLGİLİGenital Bölge Gençleştirme

KAYNAKPMID 32852449PMID 41291715PMID 39853463PMID 37580562PMID 40966714

Efor sırasında idrar kaçırmada PRP

Öksürme, hapşırma ya da zorlanma sırasında idrar kaçırmada PRP'nin yeri belirsizdir. Plasebo (etkisiz enjeksiyon) kontrollü bir randomize çalışma iki grup arasında fark gösterememiştir; çoğunluğu kontrol grubu olmayan çalışmalardan oluşan bir meta-analiz (birçok çalışmanın sonuçlarını birleştiren analiz) ise kısa dönemde iyileşme bildirmiştir. Bu şikâyette ilk basamak tedavi, cerrahi olmayan konservatif yaklaşımdır.

Avrupa Kadın Doğum Kurulu ve Koleji (EBCOG) de organ sarkması ve efor sırasında idrar kaçırmada ilk basamak tedavi olarak konservatif yaklaşımı önerir. Bu nedenle idrar kaçırma şikâyetinizde, bir enjeksiyon düşünülmeden önce tanının konması ve yerleşik tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekir.

Efor tipi idrar kaçırması olan 50 kadının kurayla iki gruba ayrıldığı plasebo kontrollü bir çalışmada, idrar yolunun orta bölümü hizasında ön vajina duvarına 25 kadına tek seferlik PRP, diğer 25 kadına serum fizyolojik enjekte edilmiştir. Altı ay sonunda değerlendirilen birleşik başarı ölçütünde iki grup arasında anlamlı fark bulunmamış; yan etkiler hafif ve iki grupta benzer olmuştur. Araştırmacılar, bu şikâyette tek seferlik PRP enjeksiyonunu önermek için yeterli kanıt bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Sekiz çalışmayı (üç randomize, beş yarı deneysel; toplam 257 kişi) birleştiren bir meta-analiz, belirti puanlarında kısa dönemde iyileşme bildirmiştir. Ancak bu etkinin kalıcı olup olmadığını doğrulamak ve PRP'nin yerleşik tedaviler arasındaki yerini belirlemek için daha büyük, standart yöntemli ve uzun takipli randomize çalışmalara ihtiyaç vardır. Üroloji ve cinsel tıpta PRP'yi ele alan bir derleme de bu konudaki kanıtı, çoğunlukla küçük ve kontrolsüz çalışmalara dayanan ön bulgu düzeyinde görür.

KAYNAKPMID 38811292PMID 38942391PMID 41930120PMID 42074752

Kanıt ne kadar güçlü, mesleki kuruluşlar ne diyor?

Genital bölgede PRP'ye ilişkin kanıt henüz erken evrededir: çalışmalar küçüktür, çoğunda kontrol grubu yoktur, takip süreleri kısadır ve PRP'nin hazırlanışı çalışmadan çalışmaya değişir. Kadın doğum alanındaki mesleki kuruluşlar da tıbbi bir gerekçe olmadan yapılan genital kozmetik girişimlere temkinli yaklaşır.

Bu alandaki derlemelere göre protokollerdeki büyük farklılık, küçük örneklemler ve yöntemsel sınırlılıklar kesin bir sonuç çıkarmayı engelliyor; hazırlama yöntemleri ve sonuç ölçütleri farklı olduğu için çalışmaları birbiriyle karşılaştırmak da güç. Üroloji ve cinsel tıp alanındaki bir derlemeye göre ise PRP'nin pratikteki kullanımı, yüksek kaliteli kanıtın önüne geçmiş durumda; PRP'nin bu alandaki rolü kılavuz düzeyinde kanıtla desteklenmiyor ve uygulama hâlâ araştırma aşamasında.

Amerikan Kadın Doğum ve Jinekoloji Derneği (ACOG), genital kozmetik girişimlerin etkinliğini destekleyen yüksek kaliteli veri bulunmadığının kadınlara anlatılmasını ister. ACOG'a göre klinik olarak tanı konmuş cinsel işlev bozukluğu, ilişki sırasında ağrı, sarkma ya da idrar kaçırma gibi tıbbi nedenler dışında, cinsel görünümü ya da işlevi değiştirmeye yönelik girişimler tıbben gerekli (endike) değildir, önemli risk taşır ve güvenlikleri ile etkinlikleri kanıtlanmamıştır. SOGC'nin 2013 kılavuzu da genital kozmetik cerrahilerin cinsel doyumu iyileştirdiğine dair kanıtın az olduğunu ve bu girişimlerin cinsel işlevi artırma amacıyla tanıtılmaması gerektiğini belirtir.

SOGC'nin güncel kılavuzuna göre bu girişim ve işlemleri isteyen kadınların çoğunun genital anatomisi normaldir ve yüzde 87'ye varan bir bölümü danışmanlıkla rahatlar. Kılavuz, titiz kanıt bulunmadığı için tıbbi olmayan gerekçelerle yapılan girişimlerin desteklenemeyeceğini belirtir. Erkeklerde de tablo benzerdir: 18 ülkeden 36 uzmanın katıldığı bir androloji (erkek üreme sağlığı) uzlaşı metnine göre sertleşme sorununda PRP'nin etkinliği belirsizdir ve hekimler bu tedavilerin yararını abartmaktan kaçınmalıdır.

Cinsel işlevle ilgili şikâyetlerin nedeni yalnızca bir dokuda aranamaz. Uluslararası Cinsel Tıp Konsültasyonu'nun 2024 raporuna göre kadınlarda istek ve orgazm bozukluklarında psikososyal etkenlerin ağırlığı, çok disiplinli bir yaklaşımı gerektirir. ACOG de gerektiğinde beden dismorfik bozukluğu (kişinin görünümündeki bir kusurla aşırı uğraşması) açısından değerlendirme yapılmasını önerir.

KAYNAKPMID 41168677PMID 40869658PMID 42074752PMID 31856125PMID 24405879PMID 35181011PMID 42533481PMID 40693915

Bu uygulamanın sınırı

Genital bölge PRP uygulaması, burada ele alınan durumların hiçbirinde standart tedavinin yerini almaz ve cinsel işlevi artıran bir uygulama olarak tanımlanmaz. Bugünkü kanıtlar, PRP'yi en fazla araştırma aşamasındaki bir yöntem ya da ek bir seçenek olarak konumlandırır.

Vulvar liken skleroz tıbbi bir hastalıktır; standart tedavisi topikal glukokortikoidler ve nemlendiricilerdir ve uzun süreli takip gerektirir. PRP araştırmalarda en fazla ek tedavi olarak ele alınır ve bu takibin yerini tutmaz. Efor sırasında idrar kaçırmada ilk basamak konservatif tedavidir; plasebo kontrollü çalışmada tek seferlik PRP'nin serum fizyolojikten farkı gösterilememiştir.

Menopoza bağlı atrofide etkinliği gösterilmiş ilaç seçenekleri vardır; PRP çalışmaları ise küçüktür. Cinsel görünümü ya da işlevi değiştirmeye yönelik girişimlerin güvenliği ve etkinliği kanıtlanmamıştır. PRP'nin hazırlanışı standart değildir; bir çalışmadaki hazırlıkla alınan sonuç, başka bir hazırlığa aktarılamaz. Çalışmaların takip süreleri kısadır ve sonuçların kalıcılığına ilişkin veri sınırlıdır.

Bu bilgiler sizi bir seçeneğe yönlendirmek için değil, seçenekleri karşılaştırabilmeniz için verilmiştir. Hangi yolun anlamlı olduğu — jinekolojik ya da dermatolojik bir tedavi, başka bir yöntem ya da hiçbiri — muayenedeki değerlendirmeyle ve sizin kararınızla belirlenir.

KAYNAKPMID 41778748PMID 42592520PMID 38811292PMID 38942391PMID 32852449PMID 31856125PMID 42303354PMID 41692084PMID 41930120

Bilinen riskler

Genital bölge PRP çalışmalarında bildirilen yan etkiler az sayıda ve çoğunlukla hafiftir; ancak çalışmalar küçük olduğu için seyrek görülen riskleri ortaya koyacak güçte değildir. PRP bir kan ürünüdür; en ciddi riskler, kanın alındığı, işlendiği ve geri verildiği koşullarla ilgilidir.

Bu alandaki derlemelerde az sayıda ve hafif istenmeyen olay bildirilmiştir; enjeksiyon yerinde ağrı ve geçici rahatsızlık bunlara örnektir. Meme kanseri öyküsü olan kadınlarda yapılan pilot çalışmada lekelenme tarzında kanama, tahriş, akıntı, yanma, kramp ve hafif ağrı görülmüş; hepsi 24 saat içinde geçmiş, ciddi bir istenmeyen olay yaşanmamıştır. Yine de küçük bir çalışmada ciddi bir olay görülmemesi, riskin olmadığını değil, yalnızca o çalışmada görülmediğini gösterir.

ABD'de ruhsatsız bir spa işletmesinde yapılan PRP'li mikroiğneleme yüz uygulamalarının ardından eski müşterilerden dördünde ve bir müşterinin partnerinde HIV enfeksiyonu saptanmıştır. Yapılan soruşturmada işletmenin önerilen enfeksiyon kontrol kurallarına uymadığı ve müşteri kaydı tutmadığı belirlenmiştir. Bu olay genital bölgeyle ilgili değildir; ancak PRP'de riskin ürünün kendisinden çok uygulamanın yapıldığı ortamdan kaynaklanabileceğini gösterir.

Üçüncü basamak (ileri düzey) bir sağlık kurumunda yapılan gözlem çalışmasında, PRP kan ürünü sayıldığı için hazırlık, etiketleme, uygulama ve kayıt aşamalarında ayrı kurallar gerektiği ve aynı kurum içinde bile uygulamaların farklılaştığı bildirilmiştir. Liken sklerozla ilgili bir derleme de uygulamanın girişimsel olmasını ve olası bağışıklık kaynaklı riskleri kısıtlayıcı etkenler arasında sayar.

İşlemden önce kan sulandırıcılar, antiagregan (trombositlerin kümelenmesini önleyen) ilaçlar ve kanamayı etkileyebilecek takviyeler sorulur; reçeteli ilaçlarınızı kendi kararınızla kesmemeniz istenir ve gerekirse ilgili hekimin görüşü alınarak işlem planlanır ya da ertelenir.

İLGİLİBir uygulamadan önce ne sorulmalı?

KAYNAKPMID 41168677PMID 40869658PMID 40966714PMID 38662678PMID 41098130PMID 41009377