Genital Bölge Gençleştirme

Genital Bölge Gençleştirme nedir?

Genital bölge gençleştirme, tek bir tıbbi işlemin adı değildir. Kadın dış genital bölgesine ve vajinaya yönelik, amacı ve yöntemi birbirinden çok farklı girişimleri bir arada anmak için kullanılan, tıbbi tanımı olmayan bir şemsiye ifadedir. Bu ad tek başına hangi bölgeye, hangi yöntemle ve hangi şikâyet için uygulama yapıldığını söylemez.

İfade pazarlama dilinden gelir. Kanada Kadın Doğum ve Jinekoloji Derneği (SOGC), 'vajinal gençleştirme' gibi ifadelerin tıbbi kökeni olmayan pazarlama terimleri olarak görülmesi gerektiğini ve bu nedenle bilimsel olarak değerlendirilemeyeceklerini belirtir. Amerikan Kadın Doğum ve Jinekoloji Derneği (ACOG) bu adı 'sözde' bir adlandırma olarak anar; ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) de terimi iyi tanımlanmamış bir ifade olarak görür.

FDA'ya göre bu ad bazen vajinal gevşeklik, vajinal atrofi (vajina dokusunun incelmesi), kuruluk ya da kaşıntı, ilişki sırasında ağrı, idrar yaparken ağrı ve cinsel hissin azalması gibi şikâyetlere yönelik cerrahi olmayan işlemler için kullanılır. Bu şikâyetlerin çoğu kozmetik değil jinekolojik sorunlardır ve kendi başlarına tıbbi değerlendirme gerektirir.

Kozmetik jinekoloji alanındaki çalışmaları bir araya getiren bir derlemeye göre bu alanda genel kabul görmüş bir adlandırma yoktur. Bu başlık altında anılan girişimler arasında küçük dudakların (labia minora) küçültülmesi, büyük dudakların (labia majora) dolgunlaştırılması, vajina çapının cerrahi yöntemlerle daraltılması, kasık üstündeki bölgenin (mons pubis) küçültülmesi ya da askılanması ve gevşeklik için enerji tabanlı tedaviler yer alır.

Bu sayfa yalnızca cerrahi olmayan seçenekleri anlatır: lazer ve radyofrekans gibi enerji tabanlı cihazlar, büyük dudaklara hyalüronik asit ve trombositten zengin plazma (PRP) enjeksiyonları. 'Gençleştirme' adı burada, konu en çok bu ifadeyle arandığı için kullanılır; bir sonucu anlatmaz ve bir dokunun eski haline döndüğünü gösteren bir ölçüt değildir.

KAYNAKPMID 24405879PMID 17766626FDA — Vajinal gençleştirme güvenlik bildirimiPMID 32385653

Enerji tabanlı cihazlar ve FDA uyarısı

FDA, lazer ve radyofrekans gibi enerji tabanlı cihazlarla yapılan vajinal gençleştirme işlemlerinin ve menopoz, idrar kaçırma ya da cinsel işlevle ilgili belirtilere yönelik cerrahi olmayan vajinal işlemlerin güvenli ve etkili olduğunun kanıtlanmadığını bildirmiştir.

FDA'nın 30 Temmuz 2018 tarihli güvenlik bildirimine göre bu cihazlar, rahim ağzı ya da vajinadaki anormal veya kanser öncüsü dokunun ve genital siğillerin yok edilmesi gibi genel jinekolojik kullanımlar için piyasaya çıkış izni almıştır. Vajinal gençleştirme, kozmetik vajinal işlemler ya da menopoz, idrar kaçırma ve cinsel işlevle ilgili belirtilerin tedavisi için ise FDA hiçbir enerji tabanlı cihaza izin ya da onay vermemiştir. Bildirimde, bazı üreticilerin cihazlarını bu amaçlarla tanıtıyor olabileceğine de dikkat çekilir.

Bildirime göre bu uygulamalar vajinal yanık, iz kalması, ilişki sırasında ağrı ve tekrarlayan ya da süreğen ağrı gibi ciddi istenmeyen olaylara yol açabilir. FDA, vajinal şikâyetleriniz için mevcut bütün tedavi seçeneklerinin yarar ve risklerini hekiminizle konuşmanızı önerir.

Mesleki kuruluşlar da temkinlidir. Amerikan Uroginekoloji Derneği'nin vajinal enerji tabanlı cihazlarla ilgili uzlaşı bildirisinde (uzmanların ortak görüşünü yansıtan metin) değerlendirilen 40 ifadeden 28'inde uzlaşı sağlanmış, 12'sinde sağlanamamıştır; bunun başlıca nedenlerinden biri kanıt eksikliğidir. Kuzey Amerika Menopoz Derneği'ne göre ise lazer dahil enerji tabanlı tedavilerin etkinliği ve güvenliği hakkında sonuç çıkarmaya ya da öneride bulunmaya yetecek sayıda plasebo kontrollü (etkisiz bir uygulamayla karşılaştırmalı) çalışma yoktur.

Enerji tabanlı cihazlar burada, klinikte yapılan bir uygulama oldukları için değil, 'genital gençleştirme' başlığı altında en çok anılan yöntem grubu oldukları için anlatılıyor. Bu konuda karar verecekseniz FDA uyarısını ve kontrollü çalışmaların ne bulduğunu bilmeniz gerekir.

KAYNAKFDA — Vajinal gençleştirme güvenlik bildirimiPMID 30924953PMID 36256959PMID 32852449

Menopoza bağlı kuruluk ve ilişkide ağrı

Menopozla birlikte ortaya çıkan vajinal kuruluk, yanma ve ilişki sırasında ağrı bir gençleştirme konusu değildir. Bu tablo, menopozun genitoüriner sendromu adıyla tanımlanan tıbbi bir durumdur ve önce jinekolojik değerlendirme gerektirir. Kontrollü çalışmalarda vajinal lazerin bu tabloda sahte uygulamadan (cihazın etkin biçimde çalıştırılmadığı göstermelik işlem) tutarlı biçimde daha etkili olduğu gösterilememiştir.

Kuzey Amerika Menopoz Derneği'ne göre bu sendrom menopoz sonrası kadınların yaklaşık yüzde 27 ile 84'ünü etkiler, büyük olasılıkla yeterince tanı almaz ve yetersiz tedavi edilir. Dernek, çoğu durumda belirtilerin etkili biçimde yönetilebildiğini belirtir; seçenekler arasında kayganlaştırıcılar, nemlendiriciler, vajinal östrojen ve DHEA, sistemik (tüm vücuda etki eden) hormon tedavisi ve başka bir ilaç seçeneği sayılır. Derneğe göre hafif belirtilerde reçetesiz, hormon içermeyen seçenekler çoğu kadına yeterli rahatlama sağlar; tedavi ise belirtinin şiddeti, seçeneğin sizin için ne kadar etkili ve güvenli olduğu ve sizin tercihiniz göz önünde tutularak seçilir.

Bir etkinin plasebo etkisinden (tedavi gördüğünü düşünmenin tek başına yarattığı iyileşme) ayrılıp ayrılmadığı, gerçek uygulamayı sahte uygulamayla karşılaştıran kör çalışmalarla anlaşılır. Avustralya'da 85 kadının kurayla iki gruba ayrıldığı çift kör (hastanın da değerlendirenin de hangi uygulamanın yapıldığını bilmediği) bir çalışmada, 12 ay sonunda fraksiyonel karbondioksit lazer ile sahte uygulama arasında belirti şiddetindeki değişim açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Belçika'da 60 kadınla yapılan çift kör çalışmada da 12. haftadaki yanıt sahte uygulamayla benzer bulunmuştur. Meme kanseri tedavisi görmüş ve aromataz inhibitörü kullanan 72 kadında yapılan başka bir çalışmada iki grubun da cinsel işlev puanı artmış, ancak gruplar arasında anlamlı fark çıkmamıştır.

Yedi randomize çalışmayı ve 407 kadını kapsayan bir meta-analizde (birden çok çalışmanın sonuçlarını birleştiren analiz) lazer ile sahte uygulama; cinsel işlev, ilişki sırasında ağrı, vajinal sağlık puanı ve memnuniyet dahil çoğu ölçütte benzer bulunmuştur. Yalnızca bir belirti ölçeğinde lazer lehine fark görülmüştür; bazı çalışmalar analizden çıkarıldığında cinsel işlev puanında da lazer lehine fark çıkmıştır. Araştırmacılar lazeri umut verici bir seçenek olarak görse de iyi tasarlanmış yeni çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtir.

Daha önceki bir sistematik derlemede, lazeri yerel hormon tedavisiyle karşılaştıran üç randomize çalışmada fark bulunmamıştır. Derlemeye göre veri düşük kalitelidir ve bu tedaviler şimdilik yalnızca araştırma çalışmaları içinde uygulanmalıdır.

Bu, lazerin hiçbir kadında belirtileri değiştirmediği anlamına gelmez; kontrollü çalışmalarda sahte uygulamadan tutarlı biçimde ayrışan bir etkinin henüz gösterilemediği anlamına gelir. Menopoz belirtilerinin tanısı ve tedavisi jinekolojinin alanıdır; burada anlatılanlar o tedavinin yerine geçecek bir seçenek önermez.

KAYNAKPMID 32852449PMID 34636862PMID 36349391PMID 36763359PMID 38138921PMID 32791349

Gevşeklik hissi ve efor sırasında idrar kaçırma

Vajinal gevşeklik hissi ve öksürme, hapşırma ya da efor sırasında idrar kaçırma, FDA'nın vajinal gençleştirme bildiriminde de geçen şikâyetlerdir. Avrupa Kadın Doğum Kurulu ve Koleji (EBCOG), efor sırasında idrar kaçırmada ve organ sarkmasında ilk basamak tedavinin konservatif, yani cerrahi olmayan yaklaşım olduğunu hatırlatır.

Pelvik taban kas eğitimi, yani leğen kemiği tabanında mesane, rahim ve bağırsağı destekleyen kasları güçlendiren egzersizler, efor sırasında idrar kaçırmada en sık kullanılan fizik tedavi yöntemidir. Toplam 31 çalışmayı ve 1817 kadını kapsayan bir Cochrane derlemesinde, bu tip idrar kaçırması olup pelvik taban kas eğitimi alan kadınların tedavi sonunda şikâyetin geçtiğini bildirme olasılığı, tedavi almayan ya da etkisiz kontrol uygulanan gruplara göre yaklaşık sekiz kat yüksek bulunmuştur (yüzde 56'ya karşı yüzde 6). Bu karşılaştırma dört çalışmaya ve 165 kadına dayanır; derleme bu kanıtı yüksek kaliteli olarak değerlendirir.

Vajinal gevşeklik tedavilerini inceleyen ve 38 çalışmayı analize alan bir sistematik derlemede, gözlemsel çalışmalarda (katılımcıların kurayla gruplara ayrılmadığı çalışmalar) lazer ve radyofrekans sonrasında cinsel işlev puanlarının arttığı görülmüş; ancak yalnızca randomize çalışmalar ele alındığında bu bulgu gösterilememiştir. Radyofrekans sahte uygulamayla karşılaştırıldığında gevşeklik ölçeğinde de iyileşme bulunmamıştır. Araştırmacılar gevşekliğin tanımının standart olmadığını vurgular. 87 kadının katıldığı randomize bir çalışmada radyofrekans ve pelvik taban kas eğitimi gruplarının ikisinde de şikâyetler azalmış, altıncı ayda daha iyi sonuçlar kas eğitimi grubunda görülmüştür; bu çalışmada sahte uygulama grubu yoktur.

Efor sırasında idrar kaçırmada enerji tabanlı tedavileri plaseboyla karşılaştıran altı randomize çalışmayı ve 577 hastayı kapsayan bir meta-analizde, plaseboya göre anlamlı iyileşme görülmemiştir; araştırmacılar kanıtın sınırlı olduğunu ve sonucun dikkatle yorumlanması gerektiğini belirtmiştir. Buna karşılık daha sonra yayımlanan ve birden fazla kurumda yürütülen iki sahte kontrollü çalışmada, erbiyum lazer grubunda sahte uygulamaya göre daha fazla iyileşme bildirilmiştir. Kısacası bu konuda sonuçlar çelişkilidir.

Sarkma hissi de jinekolojik muayeneyle değerlendirilmesi gereken bir şikâyettir. ACOG, vajinal sarkmayı ve idrar kaçırmayı kozmetik girişimlerden ayrı tutulan klinik endikasyonlar (tıbbi tedavi gerekçeleri) arasında sayar. EBCOG da lazerin bu şikâyetlerde rutin olarak kullanılmasını destekleyecek güçlü kanıt bulunmadığını belirtir.

KAYNAKPMID 38811292PMID 30288727PMID 38508858PMID 38972663PMID 36536169PMID 41221700PMID 37927157PMID 31856125

Labia majoraya hyalüronik asit

Genital bölge gençleştirme başlığı altında anılan enjeksiyonlardan biri, büyük dudaklara (labia majora) yapılan hyalüronik asit dolgusudur. Bu uygulama hacim kaybına yöneliktir; vajinal kuruluk, gevşeklik hissi ya da idrar kaçırmanın tedavisi olarak kabul edilmez.

Bu konuda tek bir merkezde yapılan randomize bir çalışmada 76 kadın, dolgu yapılan ve hiçbir uygulama yapılmayan iki gruba ayrılmıştır. Ciddi istenmeyen olay görülmemiş, geçici ve hafif yerel reaksiyonlar bildirilmiştir. Araştırmacılar bu alandaki klinik verinin sınırlı olduğunu, bulgularının ön bulgu sayılması ve uzun dönemli araştırmalarla desteklenmesi gerektiğini belirtir.

Aynı çalışma cinsel işlev puanında da değişim bildirmiştir; ancak kontrol grubuna sahte uygulama yapılmamıştır. Mesleki kuruluşlar da tıbbi bir gerekçe olmadan cinsel görünümü ya da işlevi değiştirmeye yönelik girişimlerin güvenli ve etkili olduğunun kanıtlanmadığını belirtir. Büyük dudak dolgusunun kanıtları, riskleri ve geri alınabilirliği Genital Bölge Dolgusu sayfasında ayrıca anlatılır.

İLGİLİGenital Bölge Dolgusu

KAYNAKPMID 32385653PMID 42514211PMID 31856125

PRP ve vajinaya yapılan enjeksiyonlar

Trombositten (kan pulcukları) zengin plazma, kısaca PRP, kişinin kendi kanından hazırlanan bir enjeksiyon uygulamasıdır. Genital bölgede, kadınlarda cinsel işlev bozukluğu ve efor sırasında idrar kaçırma için denenmiştir; bu kullanımlarda kanıt düzeyi düşüktür ve kontrollü çalışma sayısı azdır.

Bu iki kullanımda PRP enjeksiyonlarını inceleyen bir sistematik derleme, toplam 327 kadını kapsayan az sayıda çalışmayı bir araya getirmiştir. Çalışmaların çoğu gözlemseldir; derlemedeki tek randomize çalışmada idrar kaçırma cerrahisi (orta üretral askı, yani idrar kanalının altına yerleştirilen destek bandı) PRP'den daha iyi sonuç vermiştir. Araştırmacılar ilk sonuçların umut verici olduğunu, ancak yöntemsel sorunlar nedeniyle kanıt düzeyinin düşük kaldığını ve yüksek kaliteli araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtir.

Vulvaya (dış genital bölge) ve vajinaya enjeksiyon, menopoz sonrası vajinal atrofide de denenmiştir. Hyalüronik asit ile PRP'yi 20 kadında karşılaştıran küçük bir randomize çalışmada iki grupta da iyileşme bildirilmiş, komplikasyon kaydedilmemiştir. Ancak çalışmada plasebo grubu yoktur; on kişilik gruplarda komplikasyon görülmemesi, komplikasyonun seyrek olduğunu kanıtlamaz.

Vajinal atrofinin tanısı ve tedavisi, menopoza bağlı kuruluk ve ilişkide ağrı bölümünde anlatıldığı gibi önce jinekolojik değerlendirme konusudur. Kuzey Amerika Menopoz Derneği bildirisinin özetinde sayılan tedavi seçenekleri arasında enjeksiyon uygulamaları yer almaz. Genital bölgede PRP uygulamalarının ayrıntıları Genital Bölge PRP Uygulamaları sayfasında anlatılır.

İLGİLİGenital Bölge PRP Uygulamaları

KAYNAKPMID 38001920PMID 39853463PMID 32852449

Mesleki kuruluşlar ne diyor?

Kadın doğum ve jinekoloji alanındaki mesleki kuruluşlar, tıbbi bir gerekçe olmadan yapılan genital kozmetik girişimlere temkinli yaklaşır. Bu girişimlerin cinsel işlevi iyileştirdiği iddiasını destekleyen yüksek kaliteli kanıt yoktur.

ACOG, bu girişimleri düşünen kadınlara, etkinliklerini destekleyen yüksek kaliteli veri bulunmadığının anlatılmasını ister. Kuruluşa göre ilişki sırasında ağrı, vajinal sarkma ve idrar kaçırma gibi klinik gerekçeler dışında, cinsel görünümü ya da işlevi değiştirmeye yönelik girişimler tıbben gerekli değildir, önemli risk taşır ve güvenlik ile etkinlikleri kanıtlanmamıştır. ACOG ayrıca gerektiğinde beden dismorfik bozukluğu (görünüşteki bir kusurla aşırı biçimde uğraşma) açısından değerlendirme yapılmasını; psikolojik bir kaygıdan şüphelenildiğinde de girişim düşünülmeden önce kişinin bir uzmana yönlendirilmesini önerir.

SOGC'nin 2013 kılavuzuna göre bu girişimlerin cinsel doyumu ya da benlik algısını iyileştirdiğine dair kanıt azdır ve girişimler cinsel işlevi artırma amacıyla tanıtılmamalıdır. Kılavuz, tam bir tıbbi, cinsel ve jinekolojik öykü (sağlık geçmişi) alınmasını ve bir baskı ya da istismar olasılığının dışlanmasını önerir. Kılavuzun 2022 sürümüne göre bu girişimleri isteyen kadınların çoğunun genital anatomisi normaldir ve yüzde 87'ye varan bir bölümü danışmanlıkla rahatlar; tıbbi olmayan gerekçelerle yapılan girişimler, titiz kanıt bulunmadığı için desteklenemez.

EBCOG'a göre lazerin menopoz belirtileri, sarkma ve idrar kaçırmada rutin uygulamaya girebilmesi için önce hasta odaklı sonuç ölçütleri (hastanın kendi yaşadığı değişimi ölçen ölçütler) kullanan yüksek kaliteli kanıt gerekir. FDA da cinsel işlevle ilgili belirtileri, enerji tabanlı cihazların güvenlik ve etkinliğinin kanıtlanmadığı konular arasında sayar. Bu nedenle burada cinsel işlevle ilgili bir beklenti oluşturulmaz; cinsel yaşamla ilgili bir şikâyet, kendi başına tıbbi bir değerlendirme konusudur.

KAYNAKPMID 31856125PMID 24405879PMID 35181011PMID 38811292FDA — Vajinal gençleştirme güvenlik bildirimi

Bu uygulamaların sınırı

Cerrahi olmayan genital uygulamalar jinekolojik bir tanının ya da tedavinin yerini tutmaz; cinsel işlevle ilgili bir sorunu çözdükleri de gösterilmemiştir. Sınırlar ise yönteme göre değişir.

'Gençleştirme' kelimesi bir sonucu anlatmaz; SOGC bu ifadeyi bilimsel olarak değerlendirilemeyen bir pazarlama terimi olarak görür. Enerji tabanlı cihazlar için FDA, vajinal gençleştirmede ve menopoz, idrar kaçırma ya da cinsel işlevle ilgili belirtilerde güvenlik ve etkinliğin kanıtlanmadığını bildirmiştir.

Menopoz belirtilerinde iki çift kör, sahte kontrollü çalışma lazer ile sahte uygulama arasında anlamlı fark bulmamıştır. Gevşeklik hissinde, gözlemsel çalışmalarda görülen cinsel işlev iyileşmesi randomize çalışmalarda doğrulanamamıştır. Efor sırasında idrar kaçırmada ise sahte kontrollü çalışmaların sonuçları çelişkilidir. EBCOG, efor sırasında idrar kaçırmada ve sarkmada ilk basamak tedavinin konservatif yaklaşım olduğunu hatırlatır.

Büyük dudaklara yapılan hyalüronik asit dolgusu hacim kaybına yöneliktir ve vajinal şikâyetlerin tedavisi değildir; bu alandaki veriler, araştırmacıların ifadesiyle ön bulgu niteliğindedir. PRP'nin genital kullanımlarında ise kanıt düzeyi, sistematik derlemenin değerlendirmesine göre düşüktür.

Bu bilgiler sizi bir seçeneğe yönlendirmek için değil, seçenekleri karşılaştırabilmeniz için verilmiştir. Hangi yolun sizin için anlamlı olduğu — jinekolojik bir tedavi, pelvik taban kas eğitimi, başka bir uygulama ya da hiçbiri — muayenedeki değerlendirmeyle ve sizin kararınızla belirlenir.

KAYNAKPMID 24405879FDA — Vajinal gençleştirme güvenlik bildirimiPMID 34636862PMID 36349391PMID 38508858PMID 36536169PMID 41221700PMID 38811292PMID 42514211PMID 38001920

Bilinen riskler

FDA, enerji tabanlı cihazlarla yapılan bu uygulamaların vajinal yanık, iz kalması, ilişki sırasında ağrı ve tekrarlayan ya da süreğen ağrı gibi ciddi istenmeyen olaylara yol açabileceğini belirtmiştir. Kontrollü çalışmalarda ise ciddi olay bildirilmemiştir. Bu iki bulgu birbirini geçersiz kılmaz, çünkü farklı kaynaklardan ve farklı büyüklükteki gözlemlerden gelir.

FDA'nın cihazlarla ilgili olay bildirim veri tabanını inceleyen bir çalışmada, Ekim 2015 ile Ocak 2019 arasında vajinal gençleştirme amacıyla kullanılan lazer ve enerji tabanlı cihazlarla ilgili, 46 hastayı kapsayan 45 olay bulunmuştur. En sık bildirilen sorun ağrıdır. Hastaların 33'ü sorunun süreğen olduğunu belirtmiştir; bildirilen sorunlar arasında uzun süreli ağrı, uyuşma, yanma, mesane sorunları, enfeksiyon, iz, ilişki sırasında ağrı ve belirtilerin kötüleşmesi vardır. Araştırmacılar, olayların hangi koşullarda yaşandığının belirsiz olduğunu not eder.

Aynı veri tabanını daha sonra inceleyen başka bir çalışmada, genital bölge ve idrar yollarıyla ilgili (genitoüriner) kullanımlara ait 39 olay bildirimi bulunmuş, bunların 32'si yaralanma olarak sınıflanmıştır. En sık bildirilenler, uygulama bölgesindeki yerel reaksiyonlardır. Karbondioksit lazerlerde yanık, radyofrekans cihazlarında his kaybı daha sık bildirilmiştir. Araştırmacılar, cihaz güvenliğinin tam olarak değerlendirilebilmesi için bildirimlerin iyileştirilmesi gerektiğini belirtir.

Sahte uygulamayla karşılaştırılan kontrollü çalışmalarda istenmeyen olaylar iki grupta benzer sayıda görülmüştür. Avustralya çalışmasında lazer grubunda 16, sahte uygulama grubunda 17 olay bildirilmiştir; bunlar vajinal ağrı ya da rahatsızlık, lekelenme, akıntı ve alt idrar yolu belirtileridir. Belçika çalışmasında 18 aya kadar süren izlemde ciddi olay bildirilmemiştir. Küçük çalışmalarda ciddi olay görülmemesi, böyle bir olayın hiç yaşanmadığını değil, o çalışmada görülmediğini gösterir.

Enjeksiyonla yapılan uygulamaların riskleri Genital Bölge Dolgusu ve Genital Bölge PRP Uygulamaları sayfalarında ayrıca anlatılır. ACOG, genital kozmetik girişimlerden önce ağrı, kanama, enfeksiyon, iz kalması, yapışıklık, his değişikliği ve ilişki sırasında ağrı gibi olası komplikasyonların hastaya anlatılmasını ister.

İLGİLİBir uygulamadan önce ne sorulmalı?

KAYNAKFDA — Vajinal gençleştirme güvenlik bildirimiPMID 30924953PMID 34309680PMID 34636862PMID 36349391PMID 32791349PMID 31856125