Çfarë të prisni pas një trajtimi

Si ta dalloni të pritshmen nga e papritura

Jo të gjitha shenjat që shfaqen pas injeksionit kanë të njëjtën peshë. Një pjesë e tyre janë gjurmë që gjilpëra dhe substanca lënë në ind; ato kalojnë vetë dhe nuk tregojnë se diçka ka shkuar keq. Një pjesë shumë më e vogël tregon se indi nuk po merr gjak; në këtë rast nuk duhet të prisni.

Një shkrim nuk mund t'ju thotë se çfarë do të thotë shenja që keni ju; këtë e përcakton vlerësimi mjekësor, kur ju ekzaminojnë personalisht. Por mund t'ju shpjegojë në cilin grup bën pjesë secila shenjë dhe pse vlerësohet kështu.

Efektet e padëshiruara pas fillerit ndahen, para së gjithash, sipas kohës kur shfaqen. Edhe në rekomandimet e përbashkëta të ekspertëve, trajtimi nis nga ky dallim në kohë: një gjendje që shfaqet herët dhe një gjendje që shfaqet muaj më vonë nuk janë e njëjta gjë, edhe nëse duken njësoj.

Nga ana tjetër, në një artikull rishikues që bashkon studime me nivel të lartë provash, efektet e padëshiruara ndahen në tri grupe: reaksione të pritshme, efekte të padëshiruara që lidhen me produktin ose me teknikën, dhe efekte të padëshiruara serioze.

Shenjat e pritshme në zonën e injektimit

Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) i rendit një nga një rreziqet e zakonshme të fillerëve: mavijosje, skuqje, ënjtje, dhimbje, ndjeshmëri në prekje, kruajtje dhe erupsione në lëkurë. Këto nuk janë përjashtime, por dukuri të njohura që e shoqërojnë procedurën.

Pamja është e ngjashme edhe në një artikull rishikues që shqyrton efektet e padëshiruara të injeksioneve me acid hialuronik në fytyrë: efekti i raportuar më shpesh është mavijosja; edhe edema (ënjtje për shkak të grumbullimit të lëngut në ind) është ndër efektet e raportuara shpesh, ndërsa kruajtja raportohet shumë më rrallë. Në të njëjtën listë, edhe ishemia (furnizim i pamjaftueshëm i indit me gjak) renditet lart. Por arsyeja për këtë nuk duhet kërkuar te shpeshtësia e ishemisë, por te lloji i studimeve të shqyrtuara: shumica e tyre janë publikime që përshkruajnë raste të veçanta ose seri rastesh, dhe gjendjet e rralla dhe të rënda publikohen më lehtë. Pra, kjo renditje nuk tregon sa shpesh ndodhin këto gjendje, por cilat gjendje publikohen më shumë.

Shkaku i këtyre shenjave është i thjeshtë. Gjilpëra kalon mes enëve të vogla të gjakut nën lëkurë; kur prek disa prej tyre, shfaqet mavijosja. Indi u përgjigjet me lëng si traumës së vogël që shkakton gjilpëra, ashtu edhe vëllimit të ri që vendoset; prej këtej vjen ënjtja. Skuqja dhe ndjeshmëria në prekje janë ana e dukshme nga jashtë e një reaksioni inflamator të përkohshëm në zonë.

Ajo që i bashkon këto shenja është se, edhe kur janë të bezdisshme, ato nuk përparojnë.

Ecuria tipike e këtyre shenjave

Sipas një artikulli rishikues që bashkon rezultatet e studimeve, shumica e efekteve të padëshiruara janë reaksione në zonën e injektimit, që zgjasin pak dhe kalojnë vetë; zakonisht ato përmirësohen brenda disa javësh, pa pasur nevojë për trajtim. Efektet e padëshiruara serioze janë të rralla; ato mund të zgjasin me muaj dhe kërkojnë ndërhyrje mjekësore efektive.

Nuk është e saktë të jepet një numër i vetëm për sa ditë do të zgjasin këto shenja. Kohëzgjatja ndryshon sipas zonës së trajtuar, llojit të substancës së përdorur dhe mënyrës si reagon indi juaj. Kjo është edhe arsyeja pse shifrat në studime nuk përputhen me njëra-tjetrën. Kohëzgjatjen që pritet në rastin tuaj jua tregon mjekja që ju ka bërë trajtimin.

Ka një tregues më të besueshëm se numri: drejtimi në të cilin ecin shenjat. Në ecurinë e pritshme, shenjat ecin drejt pakësimit. Ënjtja, skuqja dhe ndjeshmëria në prekje janë çdo ditë pak më të lehta se një ditë më parë; mavijosja ndryshon ngjyrë dhe largohet gradualisht. Për sa kohë ruhet ky drejtim, gjendja mbetet brenda grupit të pritshëm.

Kur drejtimi kthehet në të kundërtin, pra kur një shenjë që pritet të pakësohet, në vend që të pakësohet, fillon të shtohet, nuk bëhet më fjalë për të njëjtën gjendje.

Shenjat që kalojnë kufirin

Paralajmërimi i FDA-së për pacientët është i qartë dhe i shkurtër: nëse gjatë procedurës ose menjëherë pas saj vini re dhimbje të pazakontë, ndryshim në shikim, një pamje të bardhë, gri ose blu të lëkurës pranë zonës së injektimit, ose shenja të goditjes në tru, kërkoni ndihmë mjekësore pa humbur kohë. Ndër shenjat e goditjes në tru janë:

• Vështirësi e papritur në të folur
• Mpirje ose dobësi në fytyrë, në krahë ose në këmbë
• Vështirësi në ecje
• Ndryshime në shikim
• Varje e fytyrës
• Dhimbje e fortë koke
• Marramendje
• Turbullim i vetëdijes

I njëjti institucion i jep edhe personit që kryen injektimin një udhëzim në të njëjtin drejtim: injektimi ndërpritet sapo shfaqet zbehje e lëkurës, ndryshim në shikim, shenjë e goditjes në tru ose dhimbje e pazakontë. Pra, këto shenja nuk janë vetëm një listë që ju shpjegohet më pas, por edhe një rregull ndalimi që zbatohet gjatë procedurës.

Logjika e kësaj liste është proporcioni. Pas procedurës pritet pak dhimbje; ajo që nuk pritet është dhimbja joproporcionale me madhësinë e procedurës së kryer. Pritet edhe pak ndryshim i ngjyrës; ajo që nuk pritet është zbehja e lëkurës, që sugjeron se indi ka mbetur pa gjak, ose një ndryshim i ngjyrës në vjollcë-blu të gjallë. Asnjë shenjë që lidhet me shikimin nuk bën pjesë në grupin e pritshëm.

Kriteri praktik është ky: shenjat e pritshme pakësohen me kohën; zbehja e lëkurës dhe dhimbja joproporcionale nuk pakësohen. Nëse këto dy shfaqen bashkë, vendimi i duhur nuk është të prisni, por të kërkoni ndihmë mjekësore.

Çfarë bën në ind bllokimi i enës së gjakut

Pas këtyre shenjave paralajmëruese qëndron një gjendje e vetme. FDA e përshkruan këtë si rrezikun më shqetësues që lidhet me fillerët: injektimi pa dashje i substancës brenda një ene gjaku, bllokimi i enës dhe humbja e furnizimit të indit me gjak. Gjasat që kjo të ndodhë janë të ulëta; por, kur ndodh, pasojat mund të jenë të rënda dhe të përhershme. Ndër pasojat e raportuara janë vdekja e indit (nekroza), çrregullimet e shikimit, përfshirë verbërinë, dhe goditja në tru.

Sipas një artikulli rishikues për bllokimin e enës së gjakut (okluzion vaskular) nga fillerët me acid hialuronik, njohja e hershme e gjendjes është vendimtare për të kufizuar dëmtimin e mëvonshëm të indit. Fjala kyçe këtu është “e hershme”: koha që kalon ndikon drejtpërdrejt në sasinë e indit që mund të shpëtohet. Nga ana e parandalimit, ka një kufizim të rëndësishëm: prova e aspirimit para injektimit (tërheqja mbrapsht e pistonit të shiringës për të kuptuar nëse gjilpëra ka hyrë në një enë gjaku) është e diskutueshme dhe nuk mund të konfirmojë në mënyrë të besueshme se gjilpëra nuk është brenda enës. Pra, asnjë masë teknike nuk e eliminon plotësisht këtë rrezik; prandaj, krahas parandalimit, edhe njohja e hershme ka kaq shumë rëndësi.

Një udhëzim klinik për këtë temë e ndan ecurinë e ishemisë së indit (kur indi mbetet pa gjak) në faza që mund të dallohen qartë. Këto faza ndihmojnë për të vlerësuar sa është përhapur mungesa e gjakut dhe sa kohë ka kaluar nga fillimi. Rëndësia e tyre vjen nga fakti që tregojnë se gjendja nuk qëndron në vend, por përparon me kohën.

Kjo gjendje tani është edhe në vëmendjen e shërbimeve të urgjencës. Në një artikull rishikues nga kjo fushë, bllokimi i enës së gjakut nga fillerët kozmetikë trajtohet si një urgjencë vaskulare e shkaktuar nga një procedurë mjekësore (jatrogjene), me të cilën pacientët paraqiten në urgjencë; njohja e hershme dhe drejtimi i duhur konsiderohen hapi i parë i kujdesit.

Pse shenjat që lidhen me shikimin trajtohen veçmas

Humbja e shikimit është një pasojë e rrallë, por shkatërrimtare, e trajtimeve me filler. Një udhëzim klinik, i hartuar me konsensus nga një grup pune që bashkon specialistë nga fusha të ndryshme, e trajton temën pikërisht në këtë kuadër dhe i grupon rekomandimet e veta në katër tema:

• Ndërhyrjet urgjente në momentet e para
• Rrugët për të marrë kujdes të specializuar
• Përmirësimi i pëlqimit të informuar (informimi i pacientit dhe marrja e pëlqimit të tij para procedurës)
• Rritja e ndërgjegjësimit për ndërlikimet që lidhen me shikimin

E dyta nga këto tema ju prek drejtpërdrejt. Mënyra si arrihet te kujdesi i specializuar duhet të jetë e qartë para procedurës; nuk duhet të filloni ta kërkoni rrugën pasi të jetë shfaqur një shenjë që lidhet me shikimin. Pyetja që duhet të bëni është kjo: në një rast të tillë, kë duhet të kontaktoj, në çfarë mënyre dhe sa shpejt?

Në praktikë, kjo do të thotë që asnjë shenjë që lidhet me shikimin nuk duhet lënë për të nesërmen. Shikimi i turbullt, humbja e një pjese të fushës së shikimit, shikimi i dyfishtë ose dhimbja e papritur dhe e fortë rreth syve nuk janë ndër shenjat e pritshme.

Pse kufizohen në periudhën e parë nxehtësia, ushtrimet fizike intensive dhe alkooli

Arsyeja e të treja këshillave është e njëjtë: çdo gjë që rrit qarkullimin e gjakut drejt lëkurës mund t'i bëjë më të dukshme mavijosjen dhe ënjtjen në periudhën e parë. Prandaj ambienti i nxehtë, ushtrimet fizike intensive dhe alkooli përmenden bashkë: që të tria i zgjerojnë enët e gjakut.

Që efekti i nxehtësisë mbi enët e gjakut është real, mund ta shihni edhe nga ana tjetër e temës: në ndërhyrjen e parë për bllokimin e enës së gjakut, krahas hialuronidazës (substanca që shkrin fillerin me acid hialuronik), ndër metodat që përdoren janë edhe aplikimi i nxehtësisë dhe masazhi. Atje qëllimi është të rritet qarkullimi i gjakut. Menjëherë pas injeksionit, përkundrazi, ky efekt nuk dëshirohet, sepse në atë moment qarkullimi i shtuar i gjakut vetëm sa e rrit ënjtjen dhe mavijosjen.

Për bazën shkencore të këtyre këshillave duhet folur hapur. Një skemë rekomandimesh e hartuar për trajtimet me injeksion e rendit shmangien e alkoolit dhe të barnave që rrisin gjakderdhjen ndër masat para procedurës; por thekson gjithashtu se studimet nuk përputhen për produktet që vendosen në lëkurë para dhe pas procedurës, si dhe për kujdesin e lëkurës.

Edhe një deklaratë konsensusi e ekspertëve për faktorët e rrezikut të problemeve që shfaqen vonë e rendit kujdesin pas procedurës si një nga katër kategoritë e rrezikut dhe për të gjitha kategoritë bën të njëjtin konstatim: shumica e rekomandimeve të sotme nuk mbështeten nga prova klinike të forta. Pra, këto këshilla janë logjike dhe të përhapura, por nuk mbështeten në një bazë të fortë kërkimore.

Prandaj nuk është e saktë të jepet një numër i caktuar ditësh për “periudhën e parë”. Sa do të zgjasë kufizimi varet nga zona e trajtuar, substanca e përdorur dhe mënyra si reagon indi juaj; kohëzgjatjen për rastin tuaj jua tregon mjekja që ju ka bërë trajtimin.

Nodulet me shfaqje të vonuar

Nëse ditët e para pas injeksionit kalojnë pa probleme, zakonisht mendohet se çështja është mbyllur. Por të dhënat shkencore nuk e mbështesin këtë supozim. FDA thotë qartë se efektet e injeksionit me filler mund të shfaqen pas javësh, muajsh, madje edhe vitesh. Sipas paralajmërimit të FDA-së, nodulet e ngritura (ngurtësime të vogla) dhe granulomat (grumbuj indi inflamator të formuar nga qelizat e sistemit imunitar) që formohen në lëkurë ose nën lëkurë mund të kërkojnë injeksione trajtuese, antibiotikë nga goja ose heqje kirurgjikale.

Sipas konsensusit të ekspertëve për reaksionet me shfaqje të vonuar, këto gjendje shfaqen në shumicën e rasteve muaj pas injeksionit, ndonjëherë edhe brenda ditës së parë. Ekspertët përshkruajnë tre mekanizma të mundshëm. I pari është struktura fizike dhe kimike e substancës; sidomos është sugjeruar që acidi hialuronik me peshë molekulare të ulët mund të nxisë një përgjigje imunitare. I dyti është infeksioni: aktivizimi i baktereve që hyjnë gjatë injektimit ose që qëndrojnë të fjetura (në gjendje latente) në trup. I treti është ndryshimi në ekuilibrin imunitar të personit; këtu bëjnë pjesë sëmundjet autoimune dhe infeksionet virale.

Ky mekanizëm i tretë shpjegon një situatë që pacientët shpesh e mendojnë si rastësi. Një trajtim dentar i kohëve të fundit, gjendja shëndetësore në atë periudhë dhe një sëmundje autoimune aktive renditen ndër faktorët e rrezikut që lidhen me vetë personin. Edhe FDA thotë se ënjtja ose skuqja pranë zonës së injektimit mund të shfaqet pas sëmundjeve virale ose bakteriale, infeksioneve, vaksinave ose procedurave dentare.

Një studim tjetër për reaksionet inflamatore të vonuara rendit të njëjtët faktorë nxitës dhe propozon një qasje me hapa për trajtimin e tyre. Për ju, pasoja praktike është kjo: një ënjtje ose ngurtësim që shfaqet muaj më vonë, sidomos pas një sëmundjeje të ngjashme me gripin, një vaksine ose një procedure dentare, është një model i njohur dhe kërkon vlerësim mjekësor. Nuk është e drejtë të supozoni se do të kalojë vetë.

Infeksioni dhe biofilmi

Pas disa prej gjendjeve që shfaqen vonë fshihet një infeksion, dhe ky nuk dallohet gjithmonë lehtë nga një nodul. Në një studim retrospektiv që shqyrtoi ndërlikimet nga fillerët në një klinikë të vetme gjatë një periudhe të caktuar, pjesën më të madhe të rasteve e përbënin formimi i noduleve dhe reaksionet inflamatore të vazhdueshme; një pjesë tjetër ishin infeksione aktive. Në disa nga mostrat e indit të marra u rritën baktere, dhe ndër to kishte lloje stafilokoku. Studiuesit arritën në përfundimin se formimi i biofilmit është një faktor rreziku me rëndësi për ndërlikimet e vona dhe të vonuara; sipas tyre, burimi i tij është kontaminimi me bakteret që jetojnë normalisht në zonën e injektimit dhe një infeksion me ecuri të heshtur.

Biofilmi është një strukturë në të cilën bakteret, të ngjitura pas një sipërfaqeje, jetojnë nën një mbulesë që e prodhojnë vetë. Në rekomandimet e përbashkëta të ekspertëve, biofilmi trajtohet si temë më vete brenda ndërlikimeve nga fillerët; theksohet se në trajtimin e noduleve dhe të inflamacionit të vazhdueshëm kjo mundësi duhet marrë parasysh.

Edhe FDA i rendit infeksionin, plagët e hapura ose me rrjedhje dhe formimin e plagëve në zonën e injektimit ndër rreziqet e raportuara. Pyetja dalluese është kjo: nëse zona nxehet, skuqja zgjerohet, dhimbja shtohet ose ka rrjedhje, kjo gjendje nuk duhet parë më si ënjtje, por si një infeksion i mundshëm; nuk është gjendje që mund ta mbani nën vëzhgim vetë.

Pse koha është vendimtare

Të gjitha dallimet midis shenjave të pritshme dhe të papritura mbështeten në një bosht të vetëm: kohën. Në rekomandimet e përbashkëta të ekspertëve, ndërlikimet nga fillerët klasifikohen sipas kohës kur shfaqen, dhe trajtimi planifikohet sipas këtij klasifikimi. Një gjendje që shfaqet në orët e para sugjeron një problem me enët e gjakut, ndërsa një gjendje që shfaqet pas javësh ose muajsh sugjeron inflamacion, reaksion të sistemit imunitar dhe infeksion.

Hialuronidaza, substanca me të cilën zhbëhet efekti i fillerëve me acid hialuronik, është një nga mjetet që përdoren në disa nga këto gjendje. Sipas një artikulli rishikues që shqyrton këtë temë, kjo substancë përdoret në bllokimin e enës së gjakut, verbërinë, reaksionet e mbindjeshmërisë, nodulet e vonuara dhe rezultatet estetike të padëshiruara. Por provat nuk i mbështesin të gjitha këto përdorime në të njëjtën masë: provat nga studimet e randomizuara (pjesëmarrësit ndahen rastësisht në grupe) kufizohen te shkrirja e noduleve pa ndërlikime të fillerit të injektuar në lëkurën e krahut dhe të shpinës. Për zhbërjen e trajtimeve në fytyrë, korrigjimin e fillerit të injektuar në sasi më të madhe se ç'duhet, nodulet inflamatore dhe isheminë e indit nuk ka prova të këtij niveli.

Për ju kjo do të thotë: fakti që filleri është bërë me një substancë që mund të zhbëhet nuk është arsye për të pritur. Ekzistenca e një mënyre për ta zhbërë nuk e ul rëndësinë e kohës; përkundrazi, e rrit. Shkrirja e fillerit është një trajtim më vete; hollësitë i gjeni te faqja Shkrirja e fillerit.

Cilat trajtime kryhen këtu

Në këtë klinikë kryhen këto trajtime: fillerë me acid hialuronik, fillerë stimulues të kolagjenit, lifting me fije të tretshme, toksinë botulinike (e njohur zakonisht si botoks), mezoterapi dhe shkrirje e fillerit. Shtrirja dhe kufizimet e secilit trajtim shpjegohen veçmas në faqen e tij: për liftingun likuid të fytyrës shihni faqen Lifting likuid i fytyrës me stimulues të kolagjenit, ndërsa për shkrirjen e fillerit faqen Shkrirja e fillerit.

Ky udhëzues shpjegon cilat shenja priten dhe cilat jo; nuk mund t'ju thotë se cila prej tyre është ajo që keni ju. Kur vini re një nga shenjat paralajmëruese, ajo që duhet të bëni nuk është të vendosni vetë, por të kontaktoni mjeken që ju ka bërë trajtimin. Për çdo gjë tjetër nuk keni pse të nxitoni: kriterin se kur duhet të paraqiteni e keni tashmë, dhe kohën e zgjidhni ju.