Humbje vëllimi apo varje e lëkurës?

Varja: një fjalë, dy dukuri të ndryshme

Kur shikohet në pasqyrë, njeriu zakonisht e përshkruan ndryshimin që sheh me një fjalë të vetme: varje. Por nën këtë fjalë fshihen dy dukuri të ndryshme nga njëra-tjetra.

E para është humbja e vëllimit: indet janë pakësuar. Aty ku më parë fytyra ishte e mbushur, tani ka më pak ind; sipërfaqja zhytet përbrenda dhe drita bie ndryshe.

E dyta është zhvendosja: indet nuk janë pakësuar, por kanë zbritur poshtë. E njëjta masë është ende aty, por qëndron më poshtë se më parë.

Ky dallim nuk është thjesht një hollësi akademike. Kuptimi i plakjes së fytyrës kaloi nga një periudhë kur ajo shpjegohej vetëm me gravitetin, në një periudhë kur merren parasysh edhe ndryshimet e vëllimit; këtë kalim e nisi demonstrimi se dhjami i fytyrës përbëhet nga jastëkë të dhjamit (kompartimente të dhjamit) me kufij të qartë. Pra, të thuash “po varet” nuk tregon ende se çfarë po ndodh në të vërtetë.

Dallimi ka rëndësi edhe për ju. Ajo që shihni në pasqyrë është rezultati, jo mekanizmi; e njëjta hije dhe e njëjta vijë mund të krijohen nga dy shkaqe të ndryshme. Të dini se cila prej tyre mbizotëron te ju përcakton nga do të nisë biseda gjatë konsultës.

Çfarë ndodh në inde kur humbet vëllimi

Gjatë humbjes së vëllimit pakësohen vetë indet, dhe ky pakësim nuk kufizohet në një shtresë të vetme.

Dhjami i fytyrës nuk është një shtresë e vetme e pandarë; ai përbëhet nga jastëkë me kufij të qartë. Në një studim që krahasoi imazhet me rezonancë magnetike (MR) të të njëjtëve persona, të marra me vite diferencë, u pa një pakësim me rëndësi statistikore si të vëllimit, ashtu edhe të trashësisë së jastëkëve sipërfaqësorë të dhjamit në pjesën e mesme të fytyrës, afër lëkurës. Ky pakësim u vu re si te gratë, ashtu edhe te burrat.

Ndryshon edhe kocka që ndodhet poshtë. Studimet mbi plakjen e skeletit të fytyrës raportojnë humbje të kockës (resorbim kockor) dhe riformësim që ndryshojnë sipas zonës: rreth zgavrës së syrit (orbita), në nofullën e sipërme (maksila) dhe në këndin e nofullës së poshtme. Kocka është baza mbi të cilën qëndrojnë indet e buta; kur baza tërhiqet, pamja ndryshon edhe nëse indet sipër saj nuk janë pakësuar fare.

Pra, humbja e vëllimit nuk do të thotë vetëm “u tret dhjami”; edhe baza mbi të cilën qëndrojnë indet mund të jetë zvogëluar.

Humbja nuk përparon me të njëjtin ritëm në çdo zonë. Raportohet se ky dallim midis jastëkëve të dhjamit lidhet me faktin që jastëkët e thellë dhe ata sipërfaqësorë ndodhen në mjedise mekanike dhe biologjike të ndryshme. Prandaj në një fytyrë ndryshimi duket herët te tëmthat dhe nën sy, ndërsa në një fytyrë tjetër mund të sheshohet më parë pjesa e mesme e faqes.

Çfarë ndodh në inde gjatë varjes

Gjatë zhvendosjes nuk ndryshon sasia e indeve, por pozicioni i tyre.

Jo çdo shtresë e dhjamit të fytyrës është njësoj e lëvizshme. Në një studim me ekografi (ultratingull) u mat se, gjatë buzëqeshjes, jastëkët sipërfaqësorë të dhjamit në pjesën e mesme të fytyrës rrëshqisnin lart mesatarisht 3,7 mm, ndërsa jastëkët e thellë mbeteshin në vend. Pra, në fytyrë ka një shtresë që lëviz dhe një shtresë që pothuajse nuk lëviz fare.

Ndryshojnë edhe strukturat që i mbajnë indet në vend, pra ligamentet mbajtëse të fytyrës. Raportohet se lëshimi i këtyre ligamenteve që lidhet me moshën kontribuon në varje, në lëkurën e varur përgjatë nofullës dhe në zbritjen e indeve poshtë.

Kur të dyja gjetjet merren parasysh bashkë, pamja qartësohet: shtresa e lëvizshme zbret poshtë kur lëshohet ligamenti që e mban. Nuk ka diçka që humbet; ka diçka që zhvendoset.

Zhvendosja ka shenja që mund të njihen. Meqë ligamentet mbajtëse i mbajnë indet përgjatë vijave të caktuara, rezultati nuk duket njësoj në çdo pjesë të fytyrës; lëkura e varur përgjatë nofullës është një shembull i kësaj.

Dy pamjet bashkëjetojnë në të njëjtën fytyrë

Në fytyrat reale këto dy dukuri nuk qëndrojnë të ndara nga njëra-tjetra.

I njëjti studim, që krahasoi imazhet me MR të pjesës së mesme të fytyrës të marra me vite diferencë, e tregon qartë këtë: në pjesën e sipërme dhe të mesme të jastëkëve sipërfaqësorë të dhjamit gjerësia u pakësua, ndërsa në pjesën e poshtme u rrit. Studiuesit e interpretojnë këtë si një zhvendosje vëllimi brenda vetë indit dhjamor sipërfaqësor. Pra, në të njëjtën zonë u matën njëkohësisht si pakësimi, ashtu edhe zhvendosja drejt poshtë.

Prandaj pyetja e duhur nuk është “cila prej tyre ekziston?”, por “cila mbizotëron?”. Detyra e konsultës nuk është të zgjedhë njërën prej tyre, por të shohë se cila e krijon pamjen.

Pikërisht këtë nuk mund ta bëjë pasqyra. Pasqyra ju tregon shumën e dy dukurive; nuk tregon sa kontribuon secila. Prandaj, kur shikoni fytyrën tuaj dhe thoni “kjo është varje”, kjo mund të jetë po aq e paplotë sa është e saktë.

Çfarë ndryshon kur shtriheni dhe çfarë jo

Një nga mënyrat më të thjeshta për të dalluar dy pamjet është të hiqet efekti i gravitetit.

Studimet kanë raportuar se indet e buta të fytyrës zhvendosen midis pozicionit ulur dhe atij shtrirë, dhe se ky ndryshim bëhet më i dukshëm sidomos në fytyrat me lëshim të indeve. Në një studim që krahasoi me matje fotografitë e marra në pozicion ulur dhe shtrirë, kjo zhvendosje u tregua me shifra; studiuesit theksuan se është e rëndësishme që lëshimi i indeve të vlerësohet në pozicion ulur.

Në praktikë kjo do të thotë: gjetja që përmirësohet kur shtriheni në shpinë lidhet me zhvendosjen, sepse indet kanë rrëshqitur prapa. Gjetja që mbetet e njëjtë edhe kur shtriheni nuk shpjegohet dot me zhvendosjen; aty mungon vëllim ose ka ndryshim në vetë strukturën e indit.

Ky vëzhgim më vete nuk mjafton për të vendosur diagnozë. Në të njëjtën fytyrë mund të ekzistojnë të dy llojet e gjetjeve, dhe sa peshon secila nuk kuptohet me një shikim të vetëm.

Çfarë tregon mbështetja e mollëzës

Vëzhgimi i dytë ka të bëjë me zonën e mollëzës.

Në një metodë hap pas hapi, të zhvilluar për vlerësimin e hijeve nën sy, ekzaminimi nuk kufizohet vetëm te shikimi. Hapat janë këta:

• Ekzaminimi vizual nën ndriçim të përshtatshëm.
• Ekzaminimi veç e veç i faqes dhe i zonës nën sy.
• Ekzaminimi me dorë i buzës së zgavrës së syrit dhe i indeve të buta.
• Përcaktimi i marrëdhënies përpara-prapa midis kokërdhokut të syrit dhe mollëzës.
• Vlerësimi më vete i cilësisë së lëkurës.

Në të njëjtin studim, të gjithë mjekët që morën pjesë në anketë ranë dakord se vëllimi i pjesës së mesme të faqes është përcaktues kur trajtohet gropa nën sy.

Këtu ndihmon që zonës nën mollëz t’i jepet mbështetje me dorë, drejt lart. Nëse, kur jepet kjo mbështetje, hija nën sy dhe sheshimi i faqes zbuten bashkë, pamjen me shumë gjasa nuk e krijon vetë zona nën sy, por zona fqinje menjëherë poshtë saj.

Edhe një deklaratë ndërkombëtare konsensusi, që pasqyron mendimin e përbashkët të ekspertëve, tregon në të njëjtin drejtim: vlerësimi nuk është vetëm vizual; ekzaminimi me dorë dhe vëzhgimi i sjelljes së indeve gjatë lëvizjes janë hapa më vete, dhe ajo që vlerësohet nuk është fotografia, por vetë personi.

Këto dy vëzhgime përdoren bashkë. Nëse gjetja që ndryshon kur shtriheni dhe gjetja që zbutet me mbështetjen me dorë tregojnë në të njëjtin drejtim, pamja lidhet më shumë me zhvendosjen; nëse asnjëra prej tyre nuk ndryshon, në plan të parë dalin humbja e vëllimit dhe cilësia e indeve. Kjo nuk është diagnozë; është një mënyrë për të organizuar vëzhgimin që do të sillni në konsultë.

Zona nën sy, ku dy pamjet ngatërrohen më shumë

Zona nën sy është vendi ku humbja e vëllimit dhe zhvendosja ngatërrohen më shumë me njëra-tjetrën, sepse të dyja krijojnë të njëjtën hije.

Studimet mbi trajtimin e gropës nën sy me filler (mbushës) me acid hialuronik rekomandojnë që, për një rezultat me pamje natyrale, së pari të trajtohet humbja e vëllimit në pjesën e mesme të fytyrës; sipas tyre, nëse kjo nuk mjafton, zona nën sy mund të trajtohet drejtpërdrejt. Prej këtu vjen renditja: vetë zona nën sy nuk mund të vlerësohet para se mbështetja e zonës fqinje të jetë në vend.

Këto studime theksojnë gjithashtu se përzgjedhja e pacientëve duhet të bazohet në kritere të përcaktuara dhe se përfitimi i procedurës duhet të peshohet bashkë me rrezikun e parregullsive ose rrezikun që filleri të bëhet i dukshëm. Në këtë zonë, kostoja e të vepruarit pa bërë këtë dallim nuk është vetëm “mosarritja e rezultatit”.

Këtu merr rëndësi edhe “vektori”, një hap më vete në vlerësimin e zonës nën sy: pra, nëse kokërdhoku i syrit qëndron përpara apo prapa në raport me kockën e mollëzës. Kjo marrëdhënie ndryshon mënyrën si duket e njëjta sasi vëllimi. Vektori ndryshon nga personi në person dhe vlerësohet jo vetëm me shikim, por edhe me ekzaminim me dorë.

Humbja e shpejtë e peshës e ngatërron pamjen

Vitet e fundit është shfaqur një faktor i ri që e vështirëson këtë dallim: humbja e shpejtë e peshës.

Studimet që shqyrtojnë efektin në fytyrë të humbjes së shpejtë të peshës me ndihmën e barnave raportojnë se gjatë këtij procesi shfaqen disa ndryshime njëkohësisht: zbrazja e jastëkëve sipërfaqësorë të dhjamit, pakësimi i mbështetjes së thellë, humbja e kockës dhe lëshimi i lëkurës. Sipas këtyre studimeve, humbja e vëllimit në pjesën e mesme të fytyrës vërehet kryesisht në jastëkët sipërfaqësorë dhe çon në sheshimin e konturit të fytyrës dhe në theksimin e vijave të kalimit midis zonave.

Në pasqyrë kjo pamje duket si varje; megjithatë mekanizmi kryesor është në masë të madhe zbrazja. Nëse keni humbur peshë të konsiderueshme brenda një kohe të shkurtër, duhet ta keni parasysh këtë kur interpretoni ndryshimin në pasqyrë. Se cila shtresë preket dhe sa, shihet gjatë konsultës.

Edhe në një deklaratë ndërkombëtare konsensusi të përgatitur për këtë grup pacientësh, shtresat më të prekura nga humbja e shpejtë e peshës renditen si lëkura dhe jastëkët sipërfaqësorë dhe të thellë të dhjamit. Për vlerësimin, si metodë sasiore tregohet analiza tredimensionale e vëllimit, ndërsa si metoda cilësore tregohen shkallët e bazuara në fotografi dhe treguesit e rezultatit të raportuar nga vetë personi.

Pse një dallim i gabuar çon në trajtim të gabuar

Kur dallimi bëhet gabim, edhe procedura që kryhet nuk e godet objektivin. Arsyeja nuk janë vetë metodat, por gjetja së cilës u përgjigjen ato.

Në një fytyrë ku mbizotëron humbja e vëllimit, problemi kryesor nuk është pozicioni i indeve. Metodat që bazohen në ripozicionimin e indeve nuk e zëvendësojnë vëllimin që mungon; ngritja lart e një indi të zbrazur nuk e mbush vendin ku sipërfaqja është zhytur përbrenda.

Gabimi në drejtimin e kundërt ka pasoja më të dukshme. Studimet mbi fytyrën e tejmbushur tregojnë se kjo pamje nuk shkaktohet vetëm nga vëllimi i tepërt, por nga disa faktorë së bashku: vendosja e fillerit në një shtresë ose për një gjetje që nuk i përshtatet (mospërputhje anatomike), prishja e mënyrës si lëvizin indet (çrregullim biomekanik) dhe grumbullimi i trajtimeve të përsëritura. Gjetjet kryesore janë shtrembërimi i tipareve të fytyrës në qetësi dhe lëvizjet jonatyrale gjatë shprehjeve të fytyrës (mimikës). Si mënyrë për të ulur rrezikun e kësaj pamjeje tregohen njohja e anatomisë dhe planifikimi individual.

Në pamjen ku mbizotëron zhvendosja, mekanizmi është ndryshe. Studimet anatomike mbi liftingun me fije theksojnë se, për një ngritje që zgjat në kohë, jastëkët e dhjamit duhet të trajtohen saktë dhe ligamentet mbajtëse duhet të përfshihen në mbështetje; sipas këtyre studimeve, kur bëhet kjo, ulja e rrezikut të deformimit të indeve varet nga njohja e anatomisë.

Çështja nuk është se cila metodë është më e mirë, por me cilin mekanizëm përputhet gjetja juaj.

Si regjistrohet dallimi

Që ndryshimi i vërejtur gjatë konsultës të ndiqet me kalimin e kohës, ai duhet të jetë i matshëm.

Për të përcaktuar nivelin e humbjes së vëllimit janë zhvilluar shkallë vizuale të validuara. Njëra prej tyre është një shkallë me pesë nivele, e bazuar në fotografi, e përgatitur për mungesën e vëllimit në pjesën e mesme të fytyrës. Është raportuar se kjo shkallë jep rezultate të përsëritshme me përputhje të lartë, si në vlerësimin nga fotografia, ashtu edhe në vlerësimin ballë për ballë, dhe se mund ta dallojë një ndryshim prej një niveli si ndryshim me rëndësi klinike.

Një shkallë e tillë krijon një gjuhë të përbashkët. Në konsultën e radhës, në vend që të thuhet “ka ndryshuar pak”, mund të flitet se në cilin nivel të shkallës ndodheni; kjo e bën më të lehtë që ta njihni pamjen tuaj.

As matja nuk mjafton më vete. Deklaratat ndërkombëtare të konsensusit theksojnë veç e veç përdorimin e përbashkët të metodave sasiore dhe cilësore, nevojën që vlerësimi të mos kufizohet vetëm te shikimi dhe regjistrimin e pritshmërive të vetë personit. Shkalla nuk është vendim, por baza mbi të cilën ndërtohet vendimi.

Kufizimet e këtij dallimi

Edhe ky dallim ka kufizimet e veta, dhe është e rëndësishme t’i njihni.

E para: vëzhgimi në pozicion shtrirë dhe mbështetja e mollëzës janë vëzhgime të përafërta që mund t’i bëni vetë; ato nuk e zëvendësojnë diagnozën. Burimet që përcaktojnë hapat e vlerësimit i trajtojnë ato bashkë me hapa të tillë si ndriçimi, ekzaminimi me dorë dhe vëzhgimi gjatë lëvizjes; asnjëri prej tyre nuk konsiderohet i mjaftueshëm më vete.

E dyta: dy pamjet shfaqen bashkë. Siç tregojnë matjet me MR, të dyja mund të shihen njëkohësisht në të njëjtën zonë; prandaj të thuash “unë kam vetëm këtë” shpesh mbetet e paplotë.

E treta: jo çdo pamje mund të trajtohet në të njëjtën masë. Informacioni këtu shpjegon si përparojnë dy proceset në inde; nuk tregon se sa mund të arrihet me cilën qasje dhe te kush. Marrëdhënia midis nivelit të lëshimit të indeve dhe fushës së veprimit të qasjeve jokirurgjikale nuk është çështje për një fjali të përgjithshme, por një temë që duhet diskutuar hapur gjatë konsultës.

E katërta: këtu shpjegohet mekanizmi, jo përshtatshmëria. Se çfarë mund të merret në konsideratë për kë përcaktohet gjatë konsultës, jo nga një artikull.

Cilat trajtime kryhen këtu

Në klinikë kryhen trajtime me fillerë me acid hialuronik, me fillerë stimulues të kolagjenit dhe lifting me fije të tretshme. Se cili prej tyre mund të merret në konsideratë vlerësohet gjatë konsultës, duke parë se cila nga dy pamjet mbizotëron. Hollësitë e këtyre trajtimeve mund t’i gjeni në faqet Lifting likuid i fytyrës me stimulues të kolagjenit, Lifting francez me fije dhe Filler mjekre dhe jawline.

Nuk jeni të detyruar ta emërtoni pamjen në pasqyrë me një fjalë të vetme. Qëllimi i këtij artikulli nuk është t’ju rekomandojë një metodë, por të tregojë si dallohen dy pamjet nga njëra-tjetra. Të dalloni bashkë me mjeken tuaj gjatë konsultës se cila gjetje mbizotëron te ju është hapi i parë që të vendosni vetë se cila rrugë ju përshtatet.