Shtrëngimi i dhëmbëve / maseteri

Çfarë është botoksi për shtrëngimin e dhëmbëve dhe maseterin?

Botoksi në maseter është injektimi i toksinës botulinike të tipit A në muskulin e përtypjes (maseterin) mbi këndin e nofullës së poshtme. Bashkë me muskulin temporal (temporalis) në zonën e tëmthave, maseteri është një nga muskujt kryesorë të përtypjes; ndodhet në anën e fytyrës, mbi këndin e nofullës. Fjala “botoks” që përdoret në gjuhën e përditshme vjen nga emri i një produkti; këtu ajo tregon substancën aktive, pra toksinën botulinike. Si vepron toksina në pikën ku takohen nervi dhe muskuli, mund ta lexoni në faqen Toksina botulinike.

Studimet shkencore e shqyrtojnë këtë trajtim për dy qëllime të ndryshme. I pari është zmadhimi i muskulit maseter: një gjendje me shkak jo plotësisht të njohur, që duket si një ënjtje e butë pranë këndit të nofullës. Këtu qëllimi është të zvogëlohet muskuli, në mënyrë që të ndryshojë konturi i pjesës së poshtme të fytyrës. I dyti është shtrëngimi dhe kërcëllimi i dhëmbëve (bruksizëm); këtu qëllimi nuk është pamja, por ulja e punës së tepërt të muskujve të përtypjes. Edhe pse injeksioni bëhet në të njëjtin muskul, niveli i provave, mënyra e vlerësimit dhe pritshmëritë janë të ndryshme për të dy qëllimet.

Te zmadhimi i maseterit në të dy anët, provat që mbështesin përmirësimin e ovalit të fytyrës dhe zvogëlimin e vëllimit dhe të trashësisë së muskulit janë klasifikuar në nivelin II në një artikull rishikues të bazuar në prova. Megjithatë, theksohet se trajtimi kryhet shpesh jashtë indikacioneve të miratuara (off-label) dhe se provat me cilësi të lartë për sigurinë afatgjatë të injeksioneve të përsëritura janë të kufizuara. Sipas një artikulli tjetër rishikues, të publikuar në vitin 2023, deri në atë kohë ky përdorim për dukshmërinë e maseterit nuk kishte marrë miratim zyrtar në asnjë vend. Nëse po e mendoni këtë trajtim, mund të pyesni paraprakisht cilat përdorime mbulon autorizimi në Turqi për produktin që do të përdoret.

Doza, pika e injektimit dhe shkalla e hollimit përcaktohen individualisht. Këto i përcakton mjekja që kryen trajtimin dhe i diskuton me ju gjatë konsultës.

TË LIDHURAToksina botulinike

BURIMIPMID 39998108PMID 35710887PMID 36998746PMID 40233307

Zmadhimi i muskulit maseter

Nëse gjerësia e pjesës së poshtme të fytyrës vjen nga zmadhimi i muskulit maseter, toksina botulinike synon të ngushtojë konturin anësor të pjesës së poshtme të fytyrës, duke e dobësuar përkohësisht muskulin dhe duke ia zvogëluar vëllimin. Studimet e randomizuara të kontrolluara me placebo (studime ku pjesëmarrësit ndahen rastësisht në grupe dhe një grup merr një substancë joaktive) raportojnë përmirësim afatshkurtër; provat për periudhën afatgjatë dhe për trajtimet e përsëritura janë më të kufizuara. Ky zmadhim mund të mos lidhet vetëm me pamjen: te disa persona mund të shfaqen edhe ankesa funksionale, si dhimbje dhe lodhje në zonën e përtypjes dhe shqetësim gjatë përtypjes.

Provat në këtë fushë kanë ndryshuar me kalimin e kohës. Rishikimi sistematik i Cochrane i vitit 2013 nuk kishte gjetur asnjë studim të randomizuar ose të kontrolluar që e vlerësonte këtë përdorim dhe që i plotësonte kriteret e tij, dhe theksonte nevojën për studime të hartuara mirë. Ndërkaq, një meta-analizë e kohëve të fundit, që bashkoi pesë studime të randomizuara të kontrolluara me placebo me 536 pjesëmarrës, raporton se trajtimi lidhet me ulje të trashësisë së muskulit, përmirësim në shkallën e dukshmërisë dhe kënaqësi më të lartë të pacientëve. Megjithatë, autorët theksojnë se dallimet mes studimeve janë të mëdha, se provat nuk mjaftojnë për të përcaktuar protokollin më të përshtatshëm të trajtimit dhe se nevojiten studime me periudhë më të gjatë ndjekjeje.

Në një studim klinik të fazës III, të randomizuar dhe dyfish të verbër (as pjesëmarrësit, as studiuesit nuk e dinin cili injeksion ishte bërë), i kryer në disa qendra kërkimore me 376 pjesëmarrës, në ditën 90 një përmirësim prej të paktën dy gradësh në shkallën e dukshmërisë u pa te 51,2% e grupit të trajtimit dhe te 2,2% e grupit me placebo; autorët raportuan se efekti zgjati deri në gjashtë muaj. Në një studim klinik të fazës IIb, ku u shqyrtua një injeksion i vetëm, përqindja e pjesëmarrësve që arritën gradën e synuar ishte 90,6% dhe 91,3% në dy grupet me doza të ndryshme dhe 21,7% në grupin me placebo. Këto studime u kryen me një produkt të caktuar dhe te persona me zmadhim të theksuar të muskulit; prandaj nuk mund të përdoren për të përcaktuar se çfarë mund të presë një person i caktuar.

Sipas një artikulli rishikues, ky trajtim bëhet gjerësisht në Azi, dhe në këto shoqëri pëlqehet një pjesë e poshtme e fytyrës më e hollë. Kjo është një preferencë estetike, jo një kriter; një muskul përtypës i theksuar nuk konsiderohet më vete sëmundje. Dëshira për trajtim lind nga vlerësimi juaj; nëse gjerësia e pjesës së poshtme të fytyrës vjen nga muskuli apo nga një strukturë tjetër, kjo dallohet gjatë konsultës.

BURIMIPMID 39998108PMID 24018587PMID 42379083PMID 41092464PMID 40111171PMID 36998746

Shtrëngimi dhe kërcëllimi i dhëmbëve

Te shtrëngimi dhe kërcëllimi i dhëmbëve, toksina botulinike mund ta ulë aktivitetin e matur të muskujve të përtypjes. Megjithatë, provat janë të përziera për efektin e saj te shpeshtësia e bruksizmit, te dhimbja dhe te dhëmbët. Sipas një konsensusi ndërkombëtar ekspertësh, bruksizmi është gjendje që trajtohet në stomatologji dhe në fushat përkatëse të mjekësisë; nuk është thjesht çështje estetike.

Bruksizmi është aktivitet i përsëritur i muskujve të nofullës, që shfaqet me shtrëngim ose kërcëllim të dhëmbëve dhe/ose me fiksim ose shtyrje të nofullës së poshtme. Bruksizmi gjatë gjumit dhe bruksizmi në zgjim trajtohen si dy gjendje të veçanta. Një deklaratë konsensusi më e re propozon për vlerësimin një sistem me shkallë, të bazuar në përshkrimin e vetë personit, në ekzaminimin klinik dhe në matjet me aparat. Pra, kur thoni “i shtrëngoj dhëmbët”, kjo është një pikënisje, jo diagnozë.

Sipas një deklarate konsensusi të bazuar në prova, ka prova të nivelit mesatar se bruksizmi gjatë gjumit lidhet me faktorë psikosocialë si stresi dhe gjendja emocionale, si dhe me kafeinën, alkoolin dhe duhanin. Për bruksizmin nuk ka një trajtim përfundimtar të mirëpranuar, dhe nuk ka as konsensus se cilat simptoma duhen trajtuar. Ka disa prova për mbrojtëset dentare dhe për biofeedback-un (metoda që e bëjnë të dukshëm aktivitetin e muskujve përmes sinjaleve në çast); ndërsa provat për toksinën botulinike janë kontradiktore.

Një meta-analizë e kohëve të fundit, që bashkoi pesë studime të kontrolluara me placebo te bruksizmi gjatë gjumit, raporton se injeksioni e ul në mënyrë konsistente aktivitetin elektrik të muskulit, të matur me elektromiografi. Megjithatë, nga gjashtë studime që e matën shpeshtësinë e bruksizmit me pyetësor, me vlerësim klinik ose me regjistrim të gjumit, vetëm njëri gjeti përfitim të qartë, dhe siguria e këtij rezultati u vlerësua shumë e ulët. Autorët theksojnë se analiza nuk ofron prova për përfitim të drejtpërdrejtë te dhimbja ose te funksioni, dhe e diskutojnë trajtimin si mundësi shtesë, veçanërisht për personat që nuk u përgjigjen metodave joinvazive (konservative).

Edhe cilësia e provave në këtë fushë vihet në dyshim. Në një rishikim të rishikimeve sistematike (umbrella review), që shqyrtoi 14 rishikime sistematike, besueshmëria metodologjike e të gjithave u gjet e ulët ose kritikisht e ulët; edhe pse kishte shenja për ulje të dhimbjes, të episodeve të bruksizmit dhe të forcës së kafshimit, u theksua se nuk mund të nxirret një përfundim i sigurt. Një studim tjetër, që shqyrtoi studimet e randomizuara, raporton se prirja për t’i paraqitur rezultatet më pozitive se ç’janë (spin) u pa me shpeshtësi 59,4% në tetë studime dhe se rezultatet për injeksionet në maseter janë të diskutueshme.

BURIMIPMID 23121262PMID 40312776PMID 33331675PMID 42795952PMID 40423331PMID 40340732

Çfarë ndryshon te muskuli dhe te përtypja?

Toksina botulinike e ul forcën e tkurrjes së muskulit maseter; muskuli që punon më pak hollohet me kalimin e kohës. Prandaj ndryshimi në pjesën e poshtme të fytyrës nuk shfaqet menjëherë, por brenda disa javësh. Kur efekti kalon, pritet që muskuli të punojë përsëri; por deri në çfarë mase muskuli kthehet në gjendjen e mëparshme është ende pyetje pa përgjigje të qartë.

Në një studim që ndoqi 24 të rritur të shëndetshëm, matja tredimensionale e fytyrës tregoi ulje me rëndësi statistikore të vëllimit të pjesës së poshtme të fytyrës në javët 4, 8 dhe 12; funksioni i përtypjes, sipas raportimit të vetë pjesëmarrësve, nuk u përkeqësua. Megjithatë, ky është një studim i vogël kuazi-eksperimental; autorët i konsiderojnë gjetjet e tyre si prova paraprake. Në studimin klinik të fazës III me persona me zmadhim të theksuar të maseterit, nga ana tjetër, u raportua se efekti zgjati deri në gjashtë muaj.

Për funksionin e matur të muskulit, tabloja është ndryshe. Një rishikim sistematik për efektet te muskujt e përtypjes, që përfshiu 44 studime në njerëz dhe në kafshë, raporton se edhe pas një injeksioni të vetëm u vunë re ndryshime strukturore në muskul, hollim dhe ndryshim i llojit të fibrave muskulore; forca e kafshimit dhe aktiviteti i muskulit u ulën, ndërsa rikuperimi është i paqartë. Meqë rikuperimi është i paqartë, autorët që e shqyrtojnë temën nga këndvështrimi i ortodoncisë dhe i kirurgjisë së nofullës rekomandojnë të shmangen injeksionet e përsëritura dhe që trajtimi të mos largohet nga konsensusi i vendosur.

Në një rishikim tjetër sistematik për muskujt e përtypjes pas injeksionit në maseter, vetëm dy nga 14 studimet ishin kryer në njerëz. Ky rishikim raporton prekje neuromuskulare që varet nga doza dhe rikuperim jo të plotë me kalimin e kohës; por thekson se, meqë të dhënat nga njerëzit janë shumë të kufizuara, nuk mund të bëhen përgjithësime të forta klinike. Në një studim të vogël, ku dhjetë pacientë u ndoqën me imazheri, u pa se ndërsa maseteri hollohej, muskuli tjetër i përtypjes në zonën e tëmthave (temporalis) trashej; autorët e interpretojnë këtë si ndryshim kompensues.

BURIMIPMID 41073980PMID 41092464PMID 39038690PMID 41214320PMID 40233307

Çfarë raportohet për kockën e nofullës

Ende nuk ka përgjigje të qartë nëse injeksioni me toksinë botulinike në muskulin e përtypjes e ndryshon kockën e nofullës. Gjetjet bien ndesh me njëra-tjetrën dhe rëndësia klinike e ndryshimeve të raportuara është e paqartë. Kjo nuk është një siguri, por një pasiguri që duhet ta dini.

Në një meta-analizë që vlerësoi bashkë studime në njerëz dhe në kafshë, te njerëzit pas injeksionit u gjet një ulje prej rreth 6% e trashësisë së shtresës së jashtme të kockës (korteksit) në disa zona të nofullës së poshtme; ndërsa në vëllimin ose dendësinë e kockës nuk u pa ndryshim i dukshëm. Në studimet në kafshë, përkundrazi, u pa humbje e dukshme e kockës në zonën e nyjës së nofullës. Autorët theksojnë se shumica e studimeve nuk i shqyrtuan injeksionet e përsëritura dhe dozat e larta, dhe se për efektet afatgjata nevojiten studime më rigoroze.

Në një rishikim sistematik të studimeve në njerëz me tomografi të kompjuterizuar, pesë nga shtatë studimet raportuan ulje të vëllimit të kockës, të trashësisë së korteksit dhe të dendësisë në zona si koka e nyjës së nofullës (kondili), zgjatimi koronoid dhe dega e nofullës (ramusi); por mostrat janë të vogla dhe cilësia e studimeve është shumë e ulët. Sipas një rishikimi tjetër sistematik që vlerësoi pesë studime, në shumicën e studimeve nuk u pa ndryshim me rëndësi statistikore; gjetja kryesore ishte ndryshimi në vëllimin e këndit të nofullës mes atyre që e kishin bërë trajtimin dy herë dhe atyre që e kishin bërë një herë, dhe nuk u gjet një model i përgjithshëm.

Në një nëngrup të paracaktuar prej 123 personash, brenda një studimi klinik të fazës II të randomizuar dhe të kontrolluar me placebo, te të rriturit e shëndetshëm nuk u gjet ndryshim me rëndësi klinike në dendësinë e kockës së nofullës gjatë 12 muajve pas një ose dy trajtimeve. Nga ana tjetër, në një studim me 39 gra të reja dhe 38 gra pas menopauzës, që u trajtuan me mbrojtëse dentare dhe/ose me dy aplikime të toksinës botulinike në muskujt e përtypjes dhe u vlerësuan pas 12 muajsh, u raportua se hollimi i muskulit mund të ndikojë në cilësinë e korteksit të kockës dhe se këto efekte ishin më të theksuara te gratë pas menopauzës. Prandaj, nëse keni ndonjë gjendje që ndikon në shëndetin e kockave, është e rëndësishme ta tregoni gjatë konsultës.

BURIMIPMID 37668276PMID 35348239PMID 39123075PMID 40843518PMID 32107437

Anatomia dhe siguria

Muskuli maseter ndodhet në anën e fytyrës, në të njëjtën zonë me degët e nervit fytyror, gjëndrën e pështymës (gjëndrën parotide) dhe kanalin e saj, si dhe me arterien dhe venën e fytyrës. Prandaj vendi ku bëhet injeksioni përcakton jo vetëm rezultatin, por edhe sigurinë. Pozicioni i këtyre strukturave dhe organizimi i brendshëm i muskulit mund të ndryshojnë nga personi në person.

Një studim anatomik në 24 kadavra përshkroi në zonën e maseterit një hapësirë në formë trekëndëshi, ku gjasat që të kalojnë nervi fytyror, gjëndra parotide, kanali parotid, arteria dhe vena e fytyrës janë më të ulëtat. Në të njëjtin studim, struktura e brendshme e muskulit u nda në tri tipe dhe u raportua se kjo strukturë ndryshon nga personi në person; mbi bazën e këtyre gjetjeve, autorët propozojnë një qasje për injektimin. Megjithatë, ky është studim në kadavra dhe në këtë studim qasja e propozuar nuk u krahasua me rezultatet klinike.

Sipas një artikulli rishikues gjithëpërfshirës për zmadhimin e maseterit, ka të dhëna të publikuara për teknikën e injektimit, por ende nuk ka konsensus të qartë për dozën mesatare. Pika, thellësia dhe sasia e injeksionit janë vendime që mjekja i merr sipas anatomisë suaj dhe diskutohen gjatë konsultës.

BURIMIPMID 41934109PMID 39998108

Kufizimet e këtij trajtimi

Botoksi në maseter është trajtim i muskulit: e dobëson muskulin përkohësisht dhe nuk ndryshon asnjë strukturë tjetër. Nëse shkaku i gjerësisë së pjesës së poshtme të fytyrës suaj nuk është muskuli, por struktura e kockave, indi dhjamor ose lëkura e lëshuar, trajtimi nuk vepron mbi atë shkak dhe nuk i plotëson pritshmëritë tuaja. Efekti nuk është i përhershëm; edhe provat me cilësi të lartë për sigurinë afatgjatë të injeksioneve të përsëritura janë të kufizuara. Për dikë që dëshiron ta theksojë linjën e nofullës, qëllimi shpesh nuk është të zvogëlohet muskuli, por të shtohet kontur. Kjo është një pyetje tjetër dhe trajtohet në faqen Filler mjekre dhe jawline.

Te shtrëngimi i dhëmbëve kufiri është më i qartë. Për bruksizmin nuk ka një trajtim përfundimtar të mirëpranuar; toksina botulinike mund ta ulë aktivitetin e matur të muskujve, por nuk e heq shkakun e bruksizmit. Një meta-analizë që krahasoi mbrojtësen dentare për natën me toksinën botulinike te bruksizmi gjatë gjumit nuk gjeti ndryshim me rëndësi statistikore mes dy metodave në uljen e dhimbjes; ajo theksoi se, kur përparësi kanë parandalimi i dëmtimit mekanik dhe ruajtja e funksionit të përtypjes, metoda konservative e preferuar është mbrojtësja dentare.

Dhimbja e nyjës së nofullës dhe e muskujve të përtypjes (çrregullim i nyjës temporomandibulare) është temë më vete dhe nuk është e njëjtë me shtrëngimin e dhëmbëve. Për këtë temë, një rishikim sistematik dhe meta-analizë që përfshiu 14 studime të randomizuara dhe 395 pacientë arriti në përfundimin se toksina botulinike nuk lidhej me rezultate më të mira se placebo në uljen e dhimbjes, në hapjen e gojës dhe në forcën e kafshimit. Nëse keni dhimbje nofulle, kufizim në hapjen e gojës ose konsumim të dhëmbëve, vlerësimi i tyre vjen para një trajtimi estetik.

TË LIDHURAFiller mjekre dhe jawline

BURIMIPMID 35710887PMID 33331675PMID 42274300PMID 38483856

Rreziqet e njohura

Shumica e efekteve të padëshiruara të raportuara pas botoksit në maseter përshkruhen si të përkohshme. Më kryesoret janë: fryrja e një pjese të muskulit kur shtrëngohen dhëmbët (fryrje paradoksale), asimetria e buzëqeshjes, pamja e zhytur e faqes dhe ulja e forcës së përtypjes. Përqindjet e dhëna vijnë nga studime të tjera dhe nuk mund të përdoren për të llogaritur rrezikun tuaj personal.

Fryrja paradoksale: Në një studim retrospektiv me 46 250 persona që kishin bërë trajtim në maseter, te 223 persona që kishin efekt të padëshiruar të gjetur në kontroll dhe u ndoqën më pas, gjendja që u pa te 88,3% e tyre ishte fryrja paradoksale. Në këtë studim, të gjitha efektet e padëshiruara ishin të përkohshme dhe kaluan mesatarisht në 5,3 muaj; nuk u gjet ndryshim me rëndësi statistikore në kohën deri në kalimin e tyre mes atyre që iu bë ndërhyrje dhe atyre që vetëm u ndoqën. Meqë studimi përfshiu vetëm personat që erdhën në kontroll dhe u ndoqën, ai nuk tregon shpeshtësinë e përgjithshme të këtyre efekteve.

Ndryshimi i buzëqeshjes: Në një studim retrospektiv me 80 pacientë që kishin bërë trajtimin për konturin e pjesës së poshtme të fytyrës ose për shtrëngimin e dhëmbëve, 18,8% e pacientëve patën efekt të padëshiruar të lidhur me trajtimin; asimetria e buzëqeshjes dhe fryrja paradoksale u raportuan secila te 2,5% e pacientëve. Në një rishikim sistematik të studimeve të randomizuara për bruksizmin gjatë gjumit, në një studim u raportua ndryshim kozmetik i buzëqeshjes te 15,4% e pacientëve dhe në një studim tjetër dhimbje në vendin e injeksionit te 20% e pjesëmarrësve; efektet e padëshiruara u përshkruan në përgjithësi si të lehta dhe të përkohshme.

Faqja e zhytur dhe përtypja: Sipas një studimi klinik për injeksionet te zmadhimi i maseterit, pamja e zhytur e faqes është një nga rezultatet estetike të padëshiruara që hasen shpesh pas këtij trajtimi. Ulja e forcës së kafshimit, nga ana tjetër, është pjesë e efektit të pritur të trajtimit; një rishikim sistematik raporton se rikuperimi pas kësaj uljeje është i paqartë. Rreziqet e përgjithshme të toksinës botulinike i gjeni në faqen Toksina botulinike. Mjekja e përcakton sipas protokollit të saj për cilat simptoma pas trajtimit duhet të kontaktoni klinikën, dhe jua shpjegon gjatë konsultës.

TË LIDHURAToksina botulinike

BURIMIPMID 39001582PMID 38837386PMID 38920857PMID 40135633PMID 39038690