Filler për tëmthat

Çfarë është filleri për tëmthat?

Filleri për tëmthat është trajtimi në të cilin injektohet një filler (mbushës dermal) në gropën temporale, për të mbështetur humbjen e vëllimit që shfaqet me moshën. Këtu përshkruhet trajtimi me xhel me acid hialuronik. Edhe në studimet për fillerin për tëmthat, kjo substancë është përdorur te shumica e madhe e pacientëve të trajtuar; stimuluesit e kolagjenit dhe substancat e tjera zënë shumë më pak vend në këto studime.

Me kalimin e moshës, pakësimi i indit dhjamor në zonën e tëmthave çon në zgavrim. Studimet vënë në dukje se ky zgavrim e bën më të dukshëm harkun e kockës së mollëzës dhe buzën e jashtme të zgavrës së syrit. Sipas studiuesve, një nga arsyet pse acidi hialuronik është përhapur në këtë zonë është se aplikimi i tij është relativisht i thjeshtë.

Xhelet me acid hialuronik zbërthehen me kohë në trup, pra janë të përkohshëm; ato mund të shkrihen me hialuronidazë, një enzimë që jepet nga jashtë. Sipas një artikulli rishikues për ndërlikimet e fillerëve të përhershëm, fillerët me acid hialuronik vazhdojnë të preferohen sepse janë të kthyeshëm; fillerët e përhershëm, përkundrazi, e rritin rrezikun e ndërlikimeve në afat të gjatë. Në klinikë, miratimi nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) nuk është i vetmi kriter për vlerësimin e një produkti; merren për bazë markimi CE i produktit, statusi i regjistrimit dhe i konformitetit në Turqi dhe përdorimi i synuar nga prodhuesi.

TË LIDHURAÇfarë është acidi hialuronik?

BURIMIPMID 40325223PMID 41466484PMID 42499804PMID 42298154

Pse zgavrohen tëmthat?

Zgavrimi i tëmthave nuk ka një shkak të vetëm; ndryshimet në disa shtresa bashkohen në të njëjtën pamje. Studimet tregojnë se me kalimin e moshës kockat në zonën e tëmthave bëhen më të lugëta, muskuli temporal hollohet dhe jastëku i dhjamit në këtë zonë pakësohet, dhe se kjo humbje vëllimi i jep fytyrës një pamje të zgavruar e të dobët.

Ndryshimi i indit dhjamor është ndjekur te të njëjtët persona gjatë viteve. Në një studim që krahasoi imazhet me rezonancë magnetike (MRI) të 63 pacientëve, të bëra me të paktën katër vjet diferencë, trashësia e indit dhjamor nënlëkuror (shtresa e dhjamit nën lëkurë) në zonën e tëmthave nuk ndryshoi me rëndësi statistikore. Studiuesit arritën në përfundimin se zgavrimi i tëmthave vjen kryesisht nga hollimi i kompartimentit sipërfaqësor të dhjamit temporal, i cili është një ndarje më vete nga kjo shtresë.

Zgavrimi i tëmthave është pakësimi i vëllimit në gropën temporale. Mund t'i japë fytyrës një pamje skeletore, me kocka të theksuara, dhe mund të ndikojë që personi të duket më i moshuar. Shkalla e zgavrimit ndryshon nga personi në person; në studime klasifikohet si minimale, e moderuar dhe e avancuar.

Pra, pas zgavrimit mund të qëndrojnë, me peshë të ndryshme, humbja e dhjamit, hollimi i muskulit ose ndryshimi në strukturën e kockave. Cili prej tyre mbizotëron te ju dhe çfarë mund të arrijë filleri në këtë pamje vlerësohet gjatë konsultës.

TË LIDHURAPse varet lëkura e fytyrës?

BURIMIPMID 26311237PMID 33649752PMID 39808069

Shtresat e tëmthave: ku vendoset filleri?

Zona e tëmthave përbëhet nga shumë shtresa të vendosura njëra mbi tjetrën, nga lëkura deri te kocka; shtresa në të cilën vendoset filleri ndikon si në rezultat, ashtu edhe në rrezik. Në një studim anatomik me imazhe në prerje dhe modele tredimensionale u treguan tri shtresa të veçanta të fascias (shtresë e hollë indi lidhor që mbështjell indet): fascia temporale sipërfaqësore (fascia temporoparietale), shtresa sipërfaqësore dhe shtresa e thellë e fascias temporale të thellë. Midis këtyre shtresave të fascias, si dhe midis fascias së thellë dhe muskulit temporal, u gjetën jastëkë të veçantë dhjami.

Struktura është edhe më e hollësishme. Në një studim ku 25 gra që morën acid hialuronik në tëmtha u ndoqën me ekografi, në zonën e tëmthave u përshkruan 17 shtresa të veçanta indi të butë dhe u theksua se kjo hollësi i vë në pikëpyetje përshkrimet e zakonshme anatomike. Edhe fakti që shtresat emërtohen ndryshe nga një burim te tjetri është pasojë e këtij kompleksiteti.

Studimet nuk përcaktojnë një plan të vetëm të saktë injektimi. Injektimi me kanulë (tub i hollë me majë të topitur) midis shtresave të fascias dhe injektimi me gjilpërë që arrin deri te kocka, mbi periost, përshkruhen si teknika të ndryshme. Studiuesit theksojnë se ka më shumë se një plan të sigurt injektimi; ndërsa sipas një udhëzimi klinik të hartuar nga ekspertë, plani nën shtresën e fascias, brenda jastëkut sipërfaqësor të dhjamit temporal ose nën muskul zgjidhet sipas anatomisë së personit dhe rezultatit që synohet.

Ky ndryshim në emërtim ka rëndësi edhe në praktikë. Kur u bashkuan studimet për venën temporale të mesme (një venë që kalon nëpër zonën e tëmthave), u pa se pjesa më e madhe e kësaj vene kalon në jastëkun e dhjamit midis dy shtresave të fascias temporale të thellë; u propozua që ky plan midis shtresave të fascias të trajtohet si “zonë e rrezikut venoz”. Në klinikë, gjilpëra ose kanula zgjidhet nga mjekja në mënyrë individuale, sipas zonës së trajtimit dhe strukturës anatomike.

BURIMIPMID 42262518PMID 39267731PMID 38480594PMID 39584692PMID 40003675PMID 32472312

Enët e gjakut dhe nervat në zonën e tëmthave

Zona e tëmthave është një nga zonat e fytyrës që kërkojnë kujdes të veçantë për shkak të enëve të gjakut; në shtresa të ndryshme kalojnë enë të ndryshme. Sipas një udhëzimi klinik të hartuar nga ekspertë, ndër strukturat që duhen njohur për një trajtim të sigurt në këtë zonë janë arteria temporale sipërfaqësore, dega temporale e nervit fytyror dhe vena e njohur si “vena roje”; njohja e këtyre zonave të rrezikshme ndihmon në uljen e rrezikut të dëmtimit të enëve të gjakut dhe të nervave.

Në një studim me 209 persona, ku u analizuan imazhe tomografike që tregojnë enët e gjakut (angiografi me tomografi të kompjuterizuar), u pa se arteria temporale sipërfaqësore, nga fillimi i saj drejt pikës ku degëzohet, hollohet dhe i afrohet sipërfaqes së lëkurës. U raportua se dega ballore e arteries, në vendin më të afërt me dy pika referimi mbi kockën e mollëzës, kalon mesatarisht në thellësi 0,27 cm dhe 0,21 cm nga lëkura. Sipas një studimi tjetër, që me të njëjtën metodë hartëzoi te 200 pacientë rrugën e arteries temporale sipërfaqësore, të arteries zigomatiko-orbitale (një arterie që shtrihet mbi kockën e mollëzës drejt buzës së jashtme të zgavrës së syrit) dhe të venës temporale të mesme, injektimi aksidental në këto arterie mund të shkaktojë verbëri, ndërsa injektimi në venën temporale të mesme mund të shkaktojë emboli pulmonare (bllokim i një ene gjaku në mushkëri).

Vena temporale e mesme kërkon gjithashtu kujdes. Kur u bashkuan studimet për këtë venë, u raportua se rruga dhe thellësia e saj janë të qëndrueshme, ndërsa diametri ndryshon nga një studim në tjetrin, nga 0,5 deri në 9,1 mm. Një studim anatomik në kadavra tregoi një lidhje të drejtpërdrejtë nga vena temporale e mesme te vena jugulare e brendshme (vena e madhe në qafë). Me këtë lidhje u shpjegua se si filleri që hyn aksidentalisht në venë mund të arrijë me qarkullimin e gjakut në mushkëri dhe të shkaktojë emboli pulmonare jo nga mpiksja e gjakut (jotrombotike).

Edhe në shtresën më të thellë rreziku nuk është zero. Në një ekzaminim në kadavra në 42 gjysma fytyre dhe në matje me ekografi te 58 vullnetarë u gjet se arteriet temporale të thella kalojnë mesatarisht 1,3 deri në 2,1 mm larg kockës, ndërsa në nivelin e vetullave shpërndarja dhe thellësia e tyre ndryshojnë dukshëm. Prandaj studiuesit theksuan se nevojitet kujdes shtesë.

BURIMIPMID 40003675PMID 40151027PMID 41680307PMID 32472312PMID 26174139PMID 36136301

Çfarë tregojnë provat?

Të dhënat shkencore për fillerin për tëmthat po shtohen, por janë ende të kufizuara. Në një rishikim sistematik që bashkoi 40 studime, 19 ishin prospektive (i ndiqnin pacientët që nga fillimi) dhe 21 retrospektive (shqyrtonin të dhëna të së kaluarës); 9 nga studimet retrospektive ishin raporte rastesh me ndërlikime. Nga gjithsej 881 pacientë, 783 u trajtuan me acid hialuronik. Në vlerësimin e përbashkët të të dhënave u raportuan përmirësim në shkallët e vlerësimit për zgavrimin e tëmthave dhe për pamjen estetike të përgjithshme, si dhe kënaqësi e pacientëve; niveli i provave i rishikimit u përcaktua si III.

Një shembull i provave me grup kontrolli është një studim i randomizuar i kryer në disa qendra. Në këtë studim, të rritur me zgavrim minimal, të moderuar ose të avancuar të tëmthave u ndanë rastësisht në një grup me acid hialuronik ose në një grup kontrolli pa trajtim dhe u ndoqën për 13 muaj. Në muajin e tretë, përmirësim prej të paktën një shkalle në të dyja tëmthat njëkohësisht u pa te 80,4% e grupit të trajtimit dhe te 13,5% e grupit të kontrollit; studiuesit raportuan se efekti zgjati më shumë se një vit. Meqë studimi u krye me një produkt të vetëm, rezultati nuk mund të përgjithësohet drejtpërdrejt për produkte të tjera.

Studimet e tjera janë më të vogla. Në një studim pa grup kontrolli, me një grup të vetëm dhe pa fshehur trajtimin që jepej (me etiketë të hapur), 26 gra u ndoqën për 16 javë dhe xheli u vendos mbi periost. Një meta-analizë që bashkoi të dhënat e shtatë studimeve për injektimin midis fascias sipërfaqësore dhe asaj të thellë raportoi efikasitet të lartë. Te 25 gra të ndjekura me ekografi, u mat se trashësia e xhelit u pakësua midis muajit të tretë dhe të gjashtë.

Këto të dhëna nuk ju premtojnë ndonjë rezultat. Studimet janë kryer me produkte të ndryshme, në shtresa të ndryshme dhe me shkallë vlerësimi të ndryshme; edhe periudhat e ndjekjes ndryshojnë nga njëri studim te tjetri. Gjithashtu, një pjesë e rëndësishme e informacionit për ndërlikimet serioze, që janë të rralla, vjen nga raportet e rasteve, jo nga studimet e kontrolluara.

BURIMIPMID 40325223PMID 39808069PMID 37712833PMID 41466484PMID 39267731

Acid hialuronik apo stimulues të kolagjenit?

Acidi hialuronik nuk është i vetmi lloj filleri që përdoret në tëmtha, por pjesa më e madhe e studimeve për këtë zonë kanë të bëjnë me të. Në një rishikim sistematik që shqyrtoi trajtimet e tëmthave, nga 881 pacientët e përfshirë, 93 u trajtuan me hidroksiapatit kalciumi (CaHA), 2 me acid poli-L-laktik (PLLA) dhe 28 me polimetilmetakrilat, një substancë e përhershme. Trajtimi i tëmthave me stimulues të kolagjenit (substanca që synojnë të nxisin prodhimin e kolagjenit nga vetë lëkura) shpjegohet veçmas në faqen Lifting likuid i fytyrës me stimulues të kolagjenit; informacioni këtu kufizohet te acidi hialuronik.

As përfitimi i përzierjes së dy llojeve nuk është aq i qartë sa pritej. Në një studim të randomizuar me 20 pacientë, ku në 40 gjysma fytyre u krahasua acidi hialuronik i pastër me një përzierje acidi hialuronik dhe CaHA të përgatitur me dorë, gjatë 90 ditëve të ndjekjes nuk u pa efekti i pritur nga përzierja, pra përforcimi i ndërsjellë i dy substancave; ishte acidi hialuronik i pastër ai që e ruajti vëllimin më gjatë. Studiuesit theksojnë se përzierja me dorë mund ta ndryshojë sjelljen e fillerit. Studimi është i vogël dhe periudha e ndjekjes është e shkurtër.

Zgjedhja ka edhe një anë sigurie. Në studimet për ndërlikimet e fillerëve të përhershëm, acidi hialuronik shihet si mundësia e preferuar, sepse është i kthyeshëm; ndërsa për fillerët e përhershëm theksohet se e rritin rrezikun e ndërlikimeve në afat të gjatë. Cili lloj ka kuptim për ju, së bashku me kufizimet e tij, diskutohet gjatë konsultës.

TË LIDHURALifting likuid i fytyrës me stimulues të kolagjenit

BURIMIPMID 40325223PMID 40860960PMID 42298154

Kufizimet e këtij trajtimi

Filleri për tëmthat synon humbjen e vëllimit në zonën e tëmthave. Nuk e heq lëkurën e tepërt, nuk i çliron indet e varura për t'i rikthyer në pozicion siç bën kirurgjia dhe nuk e zëvendëson liftingun kirurgjikal të fytyrës. Termi “ngritje” (lift), që përdoret shpesh në botimet për fillerët, nuk ka një përkufizim të pranuar njëzëri, një standard matjeje të pranuar dhe as një prag të vërtetuar mbi të cilin ndryshimi konsiderohet me rëndësi klinike. Sipas një artikulli rishikues kritik, të gjitha matjet numerike të publikuara pasqyrojnë ndryshimin në sipërfaqen e lëkurës. Studiuesit theksojnë se kjo nuk do të thotë që fillerët nuk kanë një efekt të tillë, por që efekti ende nuk është përcaktuar me saktësinë e nevojshme.

Acidi hialuronik nuk është i përhershëm. Sipas një artikulli rishikues për xhelet me acid hialuronik, efekti klinik zakonisht zgjat nga 4 deri në 18 muaj, në varësi të produktit, teknikës dhe personit; edhe në studimin ku tëmthat u ndoqën me ekografi, trashësia e xhelit u pakësua brenda gjashtë muajve. Këto shifra nuk janë premtim se sa do të zgjasë efekti dhe nuk tregojnë sa do të zgjasë ai te ju.

Edhe sasia është një kufizim. Sipas vlerësimeve për këtë temë, rreziku i zhvendosjes (migrimit) të xhelit dhe i pamjes së tejmbushur nuk vjen nga vetë produkti; ai lidhet me njohuri të pamjaftueshme të anatomisë, me teknikë të papërshtatshme ose me përzgjedhje dhe informim të papërshtatshëm të pacientëve. Më shumë vëllim nuk do të thotë fytyrë më harmonike.

Kufizimi i fundit janë vetë të dhënat shkencore: botimet për fillerin për tëmthat përbëhen kryesisht nga studime të vogla dhe raporte rastesh. Në një trajtim, të dish ku të ndalesh është po aq e rëndësishme sa të dish deri ku mund të shkosh.

BURIMIPMID 42620772PMID 42499804PMID 39267731PMID 40325223

Rreziqet e njohura

Efektet anësore më të shpeshta të fillerit për tëmthat janë dhimbja ose ndjesia e presionit, mavijosja dhe ënjtja. Në një rishikim sistematik që shqyrtoi trajtimet e tëmthave, efektet e padëshiruara të raportuara më shpesh ishin dhimbja, ndjeshmëria në prekje ose ndjesia e presionit (29,6%), mavijosja (17,3%) dhe edema (15,5%); ngjarjet në enët e gjakut dhe ngjarjet e tjera serioze të padëshiruara u raportuan rrallë. Këto shifra janë mesatare nga studimet e publikuara, jo rezultate të kësaj klinike.

Një shqetësim i veçantë për zonën e tëmthave është dhimbja ose parehatia gjatë përtypjes. Është raportuar se injektimet më të thella, pra ato mbi periost ose midis apo brenda shtresave të fascias, mund të lidhen më shpesh me këtë shqetësim. Ndër efektet anësore të raportuara pas trajtimeve në këtë zonë janë edhe mavijosja, ndjeshmëria në prekje, ënjtja, ngjyrimi kaltërosh nën lëkurë (efekti Tyndall), korrigjimi i tepërt dhe parehatia gjatë përtypjes. Efektet e rralla, por serioze, janë infeksioni, granuloma nga trupi i huaj (grumbull indi që trupi formon si reaksion ndaj një substance të huaj), vdekja e indit nga injektimi brenda enës së gjakut dhe verbëria nga bllokimi i arteries së syrit (emboli).

Ka edhe një rrezik që prek lëkurën e kokës (skalpin). Është raportuar një rast, i përmirësuar me trajtim, në të cilin pas injektimit të acidit hialuronik në tëmtha u zhvilluan vdekje e indit të lëkurës dhe rënie e flokëve në zonën ku qarkullimi i gjakut ishte dëmtuar. Është botuar edhe një rast me humbje të pjesshme të flokëve me mbresë, pa shenja të bllokimit të enës së gjakut; studiuesit që e raportuan këtë rast theksuan se humbja e flokëve nga filleri është e rrallë dhe, duke përfshirë këtë rast, gjetën gjithsej 17 raste.

Efektet anësore mund të shfaqen edhe jashtë vendit të injektimit dhe në një periudhë të vonë. Te një pacient që u paraqit me ënjtje të vazhdueshme të qepallave të sipërme dy vjet pas trajtimit të tëmthave, në ind u gjetën depozita që përputheshin me acid hialuronik; meqë diagnoza u vonua, u desh ndërhyrje kirurgjikale. Studimet për ndërlikimet e fillerëve të përhershëm theksojnë se për dëmin e përhershëm, më shumë se vetë sasia e fillerit, vendimtare janë zona e injektimit, teknika dhe sa i përhershëm është filleri.

TË LIDHURAÇfarë të prisni pas një trajtimi

BURIMIPMID 40325223PMID 26311237PMID 36857561PMID 40607771PMID 41959944PMID 42298154

Bllokimi i enës së gjakut dhe humbja e shikimit

Rreziku më i rëndë i fillerit për tëmthat është që filleri të hyjë brenda një arterieje dhe të prishë furnizimin me gjak të indit ose të syrit. Ndodh rrallë, por pasojat mund të jenë të përhershme. Në një artikull rishikues që përditësoi rastet e raportuara të humbjes së shikimit pas fillerëve në fytyrë, u gjetën 365 raste të reja; si zonat me rrezikun më të lartë u raportuan hunda, balli dhe zona mes vetullave (glabela). Ndër rastet për të cilat u raportua gjendja e mëvonshme e shikimit, te 68,2% shikimi nuk u rikthye.

Tëmthat nuk janë në krye të kësaj liste, por as jashtë saj. Në një seri rastesh me gjashtë pacientë që humbën shikimin pas injektimit të acidit hialuronik në fytyrë, një prej tyre kishte bërë trajtim në tëmtha; në të gjitha rastet, humbja e shikimit ndodhi sepse filleri bllokoi arteriet e retinës ose të syrit (emboli). Në një studim që shqyrtoi imazhet e arteries karotide (angiograma karotide), u përshkruan katër rrugë të mundshme lidhjeje nga arteriet temporale të thella, që kalojnë në planin mbi periost, deri te arteria e syrit. Sipas studiuesve, edhe ky plan, që udhëzimet klinike e rekomandojnë për siguri, mbart rrezik për shkak të arterieve temporale të thella; mundësia që filleri të ndjekë këto rrugë mund të jetë e ulët, por nuk është e pamundur.

Njohja e hershme e përcakton rezultatin. Në një rishikim sistematik dhe meta-analizë për bllokimet e enëve të gjakut pas fillerëve, njohja dhe ndërhyrja në kohë u lidhën me shërim më të mirë; vonesa mbi pesë ditë u lidh me dëmtim të përhershëm. Sipas një artikulli rishikues për hialuronidazën, gjendjet urgjente si bllokimi i enës së gjakut dhe verbëria kërkojnë trajtim të menjëhershëm me hialuronidazë.

Një udhëzues i bazuar në konsensus, i hartuar në Mbretërinë e Bashkuar nga një grup specialistësh të fushave të ndryshme, vë në pah hapat e parë urgjentë në humbjen e shikimit nga filleri, rrugët për të marrë kujdes të specializuar dhe përmirësimin e procesit të pëlqimit (dhënia e pëlqimit pas informimit). Si ta kontaktoni klinikën nëse shfaqen shenjat varet nga protokolli i vetë klinikës; ky informacion duhet t'ju jetë dhënë para trajtimit.

BURIMIPMID 38630871PMID 30006992PMID 39749811PMID 40406769PMID 38231537PMID 41490283

Tëmtha me filler të mëparshëm

Nëse në tëmthat tuaja është bërë filler më parë, para një trajtimi të ri pyetja e parë është çfarë filleri ndodhet aty. Fillerët me acid hialuronik mund të shkrihen me enzimën hialuronidazë. Në studimet për përdorimin e hialuronidazës, gjendjet jo urgjente, si ngjyrimi kaltërosh nën lëkurë (efekti Tyndall) dhe nodulet joinflamatore (gunga të vogla të forta), trajtohen veçmas nga gjendjet urgjente, si bllokimi i enës së gjakut. Të dhënat nga studime të kontrolluara në këtë fushë janë të kufizuara, por përvoja klinike po rritet.

Nuk ka mënyrë për t'i shkrirë fillerët e përhershëm me enzimë; sipas studimeve, këta fillerë e rritin rrezikun e ndërlikimeve në afat të gjatë. Historia e një pacienti që zhvilloi ënjtje në qepalla dy vjet pas trajtimit të tëmthave tregon gjithashtu pse është e rëndësishme të njihen trajtimet e mëparshme: pacienti e kujtoi trajtimin e tëmthave vetëm pas operacionit. Studiuesit që e raportuan rastin theksojnë se pyetjet e hollësishme për trajtimet estetike të mëparshme janë të rëndësishme për të ulur rrezikun e një diagnoze të gabuar.

Klinika ka në dispozicion hialuronidazë. Për fillerët e bërë më parë diku tjetër, fillimisht pyetet për llojin e fillerit, kohën kur u bë dhe zonën; te mbushësit me përmbajtje të panjohur ose për të cilët nuk mund të vërtetohet se janë me acid hialuronik nuk bëhet shkrirje e drejtpërdrejtë. Nëse keni ndonjë dokument për trajtimin e mëparshëm, ky informacion ndihmon gjatë konsultës.

TË LIDHURAShkrirja e fillerit

BURIMIPMID 38231537PMID 42298154PMID 41959944